BOEK-ANNOTATIEGIDS
In een wankele wereld — Frederiek Depoortere
Alle paginanummers gecontroleerd tegen het boek
,HOE DEZE GIDS GEBRUIKEN
Gebruik gekleurde post-its per type informatie:
• GEEL = definities en kernbegrippen
• ROZE = concrete voorbeelden die je in antwoorden kunt gebruiken
• BLAUW = verbanden tussen hoofdstukken (rode draad)
• MARKEERSTIFT = passages om te highlighten in het boek
LET OP: Sommige lesstof staat NIET in het boek! Latour (7 planeten), Virginie Maris,
Carl Sagan (Pale Blue Dot), Damien Denys, Dollar Street en Girard/ressentiment komen
alleen uit de lessen. Schrijf die op de binnenkant van de voor- en achterflap van je boek
(of op de Girard-tekst van Toledo).
,BINNENKANT VOORFLAP: LESSTOF DIE NIET IN HET
BOEK STAAT
Schrijf de volgende kerninfo op de binnenkant van de voorflap van je boek:
LATOUR — 7 PLANETEN (alleen in de lessen):
Globalisering = droom van WTK, welvaart voor iedereen. Anthropocene = aarde roert zich.
Exit = elite ontsnapt (Musk/Mars, Goldman Sachs bij Sandy). Veiligheid = massa zoekt
identiteit/houvast (Trump als symptoom). Aards = alternatief, kritische zone. Unholy alliance
= Exit + Veiligheid (tech bro’s op Trumps inauguratie).
MARIS (alleen in de lessen):
3 problemen Anthropocene als ‘groot verhaal’: (1) aarde als één geheel (2) mensheid als
geheel = schuldig, maar verantwoordelijkheid ongelijk (Eritrea vs. CEO Shell) (3) crisis =
technisch probleem. Maar: twee benen nodig.
SAGAN — PALE BLUE DOT (alleen in de lessen):
Voyager 1, 1990, aarde = minuscuul lichtpuntje. Nederigheid + verantwoordelijkheid.
Wetenschap is compatibel met spiritualiteit, zelfs een bron ervan.
DENYS — ANGSTPARADOX (alleen in de lessen):
Veiligere samenleving maar angstiger mensen. Meer controle willen = meer angst bij
kleinste risico.
DOLLAR STREET (alleen in de lessen):
Anna Rosling Rönnlund. Inkomen bepaalt meer hoe mensen leven dan het land waar ze
wonen.
BINNENKANT ACHTERFLAP: RODE DRAAD
Schrijf op de achterflap de grote rode draad van het vak:
Latours planeten → Anthropocene (Hamilton) → spiritualiteit als antwoord? → WTK-bestel
(vooruitgang, maar…) → psychische gezondheid (Rosa: resonantie vs. vervreemding) →
versnelling (Utempus) → angst (Furedi: geen zingevingskader) → ressentiment (Girard) →
religie → Laudato si’
,GIRARD-TEKST (TOLEDO — APART UITPRINTEN!)
De tekst over Girard staat op Toledo en mag uitgeprint meegebracht worden. Markeer hierin:
MARKEER: Definitie toe-eigeningsmimesis: nabootsing van het verlangen/grijpen naar
iets
MARKEER: De mimetische driehoek: subject — model — object
MARKEER: Zondebokmechanisme: collectief vermoorden van individu om crisis te
stoppen
MARKEER: Kaïn/Abel vs. Romulus/Remus: ontmaskering van het mechanisme
MARKEER: Moderne economie neemt functie premoderne religie over
(massaproductie, geld)
GELE POST-IT (definitie): Schrijf bovenaan de tekst: ‘RESSENTIMENT = wrok door
niet-erkenning van waardigheid (Fukuyama). Mimetisch verlangen → rivaliteit → geweld.
Moderne economie kanaliseert dit, maar als economie faalt → primitieve structuren
keren terug.’
ROZE POST-IT (voorbeeld): Vijf kinderen met vijf identieke ballen → ruzie over één
bal. Twee honden vechten om een been en verliezen het been uit het oog.
BLAUWE POST-IT (verband): Ressentiment verklaart planeet Veiligheid (Latour).
Primitieve economie = geen schaarste, geen groei — contrast met WTK-bestel (hfst. 2).
, INLEIDING (p. 9–68)
p. 9–13: Het Anthropocene
MARKEER: p. 11: passage over Crutzen die ‘plots uitriep’ dat we niet meer in het
Holoceen leven (2000)
GELE POST-IT (definitie): p. 11: ‘ANTHROPOCENE = mens als geologische kracht
(Crutzen & Stoermer 2000). Niet erkend door ICS, wél als brede categorie gebruikt.’
BLAUWE POST-IT (verband): p. 11: Anthropocene = Latours 2e planeet (Latour staat
niet in boek, schrijf op voorflap). Ontstaan uit planeet Globalisering doordat aarde zich
roert.
p. 14–17: Wat is spiritualiteit?
MARKEER: p. 14: kadertekst met definitie ‘Spiritualiteit is een manier van in de wereld
staan…’
MARKEER: p. 14–15: drie bepalende attributen: verbondenheid, transcendentie,
meaning
MARKEER: p. 15: vergelijking met taalvermogen (potentieel, niet automatisch)
MARKEER: p. 16: visualisatie concentrische cirkels
MARKEER: p. 16: verschil ‘zinvinding’ vs. ‘zingeving’
GELE POST-IT (definitie): p. 14: ‘SPIRITUALITEIT: (1) verbondenheid (2) zelf-
transcendentie (3) meaning/zinvinding. Breder dan religie — ath. spiritualiteit bestaat.’
GELE POST-IT (definitie): p. 16: ‘CONCENTRISCHE CIRKELS: ik → gezin →
gemeenschap → mensheid → aarde → universum → (God). Zinvinding = wat ons
toevalt.’
ROZE POST-IT (voorbeeld): p. 15: Spiritualiteit als taalvermogen: iedereen heeft het
potentieel, maar zonder voedende omgeving ontwikkelt het niet. Kinderen hebben het
makkelijker (Hay, Nye).
BLAUWE POST-IT (verband): Spiritualiteit = centraal begrip van het hele boek. Verbind
met Laudato si’ (p. 325) en met religieus naturalisme.
p. 33–35: Clive Hamilton en het aardsysteem
MARKEER: p. 33: Hamilton over waarom wetenschappers het moeilijk hebben met het
Anthropocene
MARKEER: p. 33–34: ontdekking aarde als systeem, aardsysteemwetenschap (Earth
System Science)
MARKEER: p. 34: emergente eigenschappen (fenomenen op systeemniveau, niet
reduceerbaar)
GELE POST-IT (definitie): p. 33: ‘HAMILTON: aarde = systeem met emergente
eigenschappen. Holoceen komt niet terug. Tipping points = onomkeerbare
omslagpunten.’
In een wankele wereld — Frederiek Depoortere
Alle paginanummers gecontroleerd tegen het boek
,HOE DEZE GIDS GEBRUIKEN
Gebruik gekleurde post-its per type informatie:
• GEEL = definities en kernbegrippen
• ROZE = concrete voorbeelden die je in antwoorden kunt gebruiken
• BLAUW = verbanden tussen hoofdstukken (rode draad)
• MARKEERSTIFT = passages om te highlighten in het boek
LET OP: Sommige lesstof staat NIET in het boek! Latour (7 planeten), Virginie Maris,
Carl Sagan (Pale Blue Dot), Damien Denys, Dollar Street en Girard/ressentiment komen
alleen uit de lessen. Schrijf die op de binnenkant van de voor- en achterflap van je boek
(of op de Girard-tekst van Toledo).
,BINNENKANT VOORFLAP: LESSTOF DIE NIET IN HET
BOEK STAAT
Schrijf de volgende kerninfo op de binnenkant van de voorflap van je boek:
LATOUR — 7 PLANETEN (alleen in de lessen):
Globalisering = droom van WTK, welvaart voor iedereen. Anthropocene = aarde roert zich.
Exit = elite ontsnapt (Musk/Mars, Goldman Sachs bij Sandy). Veiligheid = massa zoekt
identiteit/houvast (Trump als symptoom). Aards = alternatief, kritische zone. Unholy alliance
= Exit + Veiligheid (tech bro’s op Trumps inauguratie).
MARIS (alleen in de lessen):
3 problemen Anthropocene als ‘groot verhaal’: (1) aarde als één geheel (2) mensheid als
geheel = schuldig, maar verantwoordelijkheid ongelijk (Eritrea vs. CEO Shell) (3) crisis =
technisch probleem. Maar: twee benen nodig.
SAGAN — PALE BLUE DOT (alleen in de lessen):
Voyager 1, 1990, aarde = minuscuul lichtpuntje. Nederigheid + verantwoordelijkheid.
Wetenschap is compatibel met spiritualiteit, zelfs een bron ervan.
DENYS — ANGSTPARADOX (alleen in de lessen):
Veiligere samenleving maar angstiger mensen. Meer controle willen = meer angst bij
kleinste risico.
DOLLAR STREET (alleen in de lessen):
Anna Rosling Rönnlund. Inkomen bepaalt meer hoe mensen leven dan het land waar ze
wonen.
BINNENKANT ACHTERFLAP: RODE DRAAD
Schrijf op de achterflap de grote rode draad van het vak:
Latours planeten → Anthropocene (Hamilton) → spiritualiteit als antwoord? → WTK-bestel
(vooruitgang, maar…) → psychische gezondheid (Rosa: resonantie vs. vervreemding) →
versnelling (Utempus) → angst (Furedi: geen zingevingskader) → ressentiment (Girard) →
religie → Laudato si’
,GIRARD-TEKST (TOLEDO — APART UITPRINTEN!)
De tekst over Girard staat op Toledo en mag uitgeprint meegebracht worden. Markeer hierin:
MARKEER: Definitie toe-eigeningsmimesis: nabootsing van het verlangen/grijpen naar
iets
MARKEER: De mimetische driehoek: subject — model — object
MARKEER: Zondebokmechanisme: collectief vermoorden van individu om crisis te
stoppen
MARKEER: Kaïn/Abel vs. Romulus/Remus: ontmaskering van het mechanisme
MARKEER: Moderne economie neemt functie premoderne religie over
(massaproductie, geld)
GELE POST-IT (definitie): Schrijf bovenaan de tekst: ‘RESSENTIMENT = wrok door
niet-erkenning van waardigheid (Fukuyama). Mimetisch verlangen → rivaliteit → geweld.
Moderne economie kanaliseert dit, maar als economie faalt → primitieve structuren
keren terug.’
ROZE POST-IT (voorbeeld): Vijf kinderen met vijf identieke ballen → ruzie over één
bal. Twee honden vechten om een been en verliezen het been uit het oog.
BLAUWE POST-IT (verband): Ressentiment verklaart planeet Veiligheid (Latour).
Primitieve economie = geen schaarste, geen groei — contrast met WTK-bestel (hfst. 2).
, INLEIDING (p. 9–68)
p. 9–13: Het Anthropocene
MARKEER: p. 11: passage over Crutzen die ‘plots uitriep’ dat we niet meer in het
Holoceen leven (2000)
GELE POST-IT (definitie): p. 11: ‘ANTHROPOCENE = mens als geologische kracht
(Crutzen & Stoermer 2000). Niet erkend door ICS, wél als brede categorie gebruikt.’
BLAUWE POST-IT (verband): p. 11: Anthropocene = Latours 2e planeet (Latour staat
niet in boek, schrijf op voorflap). Ontstaan uit planeet Globalisering doordat aarde zich
roert.
p. 14–17: Wat is spiritualiteit?
MARKEER: p. 14: kadertekst met definitie ‘Spiritualiteit is een manier van in de wereld
staan…’
MARKEER: p. 14–15: drie bepalende attributen: verbondenheid, transcendentie,
meaning
MARKEER: p. 15: vergelijking met taalvermogen (potentieel, niet automatisch)
MARKEER: p. 16: visualisatie concentrische cirkels
MARKEER: p. 16: verschil ‘zinvinding’ vs. ‘zingeving’
GELE POST-IT (definitie): p. 14: ‘SPIRITUALITEIT: (1) verbondenheid (2) zelf-
transcendentie (3) meaning/zinvinding. Breder dan religie — ath. spiritualiteit bestaat.’
GELE POST-IT (definitie): p. 16: ‘CONCENTRISCHE CIRKELS: ik → gezin →
gemeenschap → mensheid → aarde → universum → (God). Zinvinding = wat ons
toevalt.’
ROZE POST-IT (voorbeeld): p. 15: Spiritualiteit als taalvermogen: iedereen heeft het
potentieel, maar zonder voedende omgeving ontwikkelt het niet. Kinderen hebben het
makkelijker (Hay, Nye).
BLAUWE POST-IT (verband): Spiritualiteit = centraal begrip van het hele boek. Verbind
met Laudato si’ (p. 325) en met religieus naturalisme.
p. 33–35: Clive Hamilton en het aardsysteem
MARKEER: p. 33: Hamilton over waarom wetenschappers het moeilijk hebben met het
Anthropocene
MARKEER: p. 33–34: ontdekking aarde als systeem, aardsysteemwetenschap (Earth
System Science)
MARKEER: p. 34: emergente eigenschappen (fenomenen op systeemniveau, niet
reduceerbaar)
GELE POST-IT (definitie): p. 33: ‘HAMILTON: aarde = systeem met emergente
eigenschappen. Holoceen komt niet terug. Tipping points = onomkeerbare
omslagpunten.’
