Celbiologie 2023
Hoofdstuk 1: Oorsprong van het leven
Wat is leven?
Algemene definitie = leven is een speciale vorm van materie, die in een bepaald stadium
tijdens de historische ontwikkeling (van die materie) ontstaan is.
Andere omschrijving: een reeks van beïnvloedende processen die steeds geassocieerd zijn
met en die plaats grijpen in een ingewikkelde organisatie van materialen die protoplasma
noemen
Levende wezens
Beweging : vele dieren kunnen zich snel en goed voortbewegen, toch zijn er sedentaire dieren
en is autonome beweging in het plantenrijk veelal uitzonderlijk
Gevoeligheid : bijna alle organismen reageren op prikkels. Planten groeien naar het licht, het
gedrag van dieren wordt bepaald door in - en uitwendige prikkels en er zijn zelf een aantal
moleculen die reageren op bv. lichtprikkels.
Ontwikkel ing : alle meercellige organisme zijn ontstaan uit een eencellig stadium en bereikten
een volwassen stadia door een complex proces dat we ‘groei’ noemen. Een kristal groeit ook
een landschap ontwikkelt (traag)
Dood : elke levend wezen sterft ooit, leven is vergankelijk
Complexiteit : alle levende wezens zijn complex, zelfs een bacterie bestaat uit een verzameling
van moleculen die in complexe structuren zijn geordend. Hersenen zijn het toppunt van
complexiteit. Het is een kenmerk van de levende wezens maar is geen sluitende omschrijv ing.
Crossing -over is hier een goed voorbeeld van, het is de drijfveer van evolutie.
Algemene eigenschappen
1. Cellulaire organisatie:
Alle organismen zijn samengesteld uit 1 of meerdere cellen, complexe verzamelingen
20
van moleculen binnen membraamstructuren. Eencellige hebben 1 cel, de mens 10 .
2. Groei en metabolisme:
Alle organismen nemen energie op en gebruiken deze voor gecontroleerde groei in
een proces dat we metabolisme noemen (er bestaat ook ongecontroleerde groei bv.
kanker, maar deze vernietigt leven).
o Autotrofen: Planten en sommige bacteriën gebruiken zonne -energie om
complexe moleculen aan te maken vertrekkend van CO 2 en H 2 O, een proces
genaamd fotosynthese.
o Heterotrofen: de meeste andere organismen verkrijgen hun energie door
autotrofen of andere heterotrofen op te eten
, 3. Voortplanting:
individuen leven soms kort, soms heel lang maar uiteindelijk sterven ze andere. de
continuïteit van het leven gebeurt door voortplanting. Het ontstaan van nieuwe
individuen uit andere individuen.
4. Homeostase:
De reactie van een organisme op een in - en/of uitwendige prikkel waarbij de interne
orde behouden wordt.
5. Erfelijkheid:
Alle organismen hebben een genetisch systeem waarbij kenmerken van een
orgaanisme van ouder op nakomeling kunnen worden overgedragen. Deze informatie
zit in DNA waarbij de genetische eenheden genen zijn. Doorheen de generaties zijn er
kleine wijzigingen aa n de genen waardoor organismen zich kunnen aanpassen
(adaptatie). Dit geeft aanleiding tot evolutie, een kenmerk van het leven.
Virussen?
Virussen hebben geen cellulair e structuur, planten zich niet zelfstandig voort en groeien niet
waardoor ze niet gerekend kunnen worden bij levende materie. Het zijn structuren die zijn
losgekomen van het genoom van bacteriën of hogere levensvormen.
Waar en hoe ontstond leven?
Panspermieleer = de hypothese die voorspelt dat de oorsprong van het leven op andere
planeten dient gezocht te worden
beste benadering:
☺ Beschrijvingen (morfologie, systematiek,…)
☺ Analyseren (fysiologisch, biochemisch, moleculair,…)
☺ Vergelijken (evolutie, fylogenie, ecologisch,…)
Unieke eigenschappen van C
H,C,N,O: mogelijkheid om covalente bindingen aan te gaan (e - paar delen)
Koolstof :
☺ Covalente C -C bindingen, C=C en zelfs driedubbele C -C bindingen
☺ Tetraëder configuratie
☺ CO 2 van levensbelang voor planten
☺ 10 miljoen koolstofverbindingen bekend
☺ = basis voor leven op aarde
Hoofdstuk 1: Oorsprong van het leven
Wat is leven?
Algemene definitie = leven is een speciale vorm van materie, die in een bepaald stadium
tijdens de historische ontwikkeling (van die materie) ontstaan is.
Andere omschrijving: een reeks van beïnvloedende processen die steeds geassocieerd zijn
met en die plaats grijpen in een ingewikkelde organisatie van materialen die protoplasma
noemen
Levende wezens
Beweging : vele dieren kunnen zich snel en goed voortbewegen, toch zijn er sedentaire dieren
en is autonome beweging in het plantenrijk veelal uitzonderlijk
Gevoeligheid : bijna alle organismen reageren op prikkels. Planten groeien naar het licht, het
gedrag van dieren wordt bepaald door in - en uitwendige prikkels en er zijn zelf een aantal
moleculen die reageren op bv. lichtprikkels.
Ontwikkel ing : alle meercellige organisme zijn ontstaan uit een eencellig stadium en bereikten
een volwassen stadia door een complex proces dat we ‘groei’ noemen. Een kristal groeit ook
een landschap ontwikkelt (traag)
Dood : elke levend wezen sterft ooit, leven is vergankelijk
Complexiteit : alle levende wezens zijn complex, zelfs een bacterie bestaat uit een verzameling
van moleculen die in complexe structuren zijn geordend. Hersenen zijn het toppunt van
complexiteit. Het is een kenmerk van de levende wezens maar is geen sluitende omschrijv ing.
Crossing -over is hier een goed voorbeeld van, het is de drijfveer van evolutie.
Algemene eigenschappen
1. Cellulaire organisatie:
Alle organismen zijn samengesteld uit 1 of meerdere cellen, complexe verzamelingen
20
van moleculen binnen membraamstructuren. Eencellige hebben 1 cel, de mens 10 .
2. Groei en metabolisme:
Alle organismen nemen energie op en gebruiken deze voor gecontroleerde groei in
een proces dat we metabolisme noemen (er bestaat ook ongecontroleerde groei bv.
kanker, maar deze vernietigt leven).
o Autotrofen: Planten en sommige bacteriën gebruiken zonne -energie om
complexe moleculen aan te maken vertrekkend van CO 2 en H 2 O, een proces
genaamd fotosynthese.
o Heterotrofen: de meeste andere organismen verkrijgen hun energie door
autotrofen of andere heterotrofen op te eten
, 3. Voortplanting:
individuen leven soms kort, soms heel lang maar uiteindelijk sterven ze andere. de
continuïteit van het leven gebeurt door voortplanting. Het ontstaan van nieuwe
individuen uit andere individuen.
4. Homeostase:
De reactie van een organisme op een in - en/of uitwendige prikkel waarbij de interne
orde behouden wordt.
5. Erfelijkheid:
Alle organismen hebben een genetisch systeem waarbij kenmerken van een
orgaanisme van ouder op nakomeling kunnen worden overgedragen. Deze informatie
zit in DNA waarbij de genetische eenheden genen zijn. Doorheen de generaties zijn er
kleine wijzigingen aa n de genen waardoor organismen zich kunnen aanpassen
(adaptatie). Dit geeft aanleiding tot evolutie, een kenmerk van het leven.
Virussen?
Virussen hebben geen cellulair e structuur, planten zich niet zelfstandig voort en groeien niet
waardoor ze niet gerekend kunnen worden bij levende materie. Het zijn structuren die zijn
losgekomen van het genoom van bacteriën of hogere levensvormen.
Waar en hoe ontstond leven?
Panspermieleer = de hypothese die voorspelt dat de oorsprong van het leven op andere
planeten dient gezocht te worden
beste benadering:
☺ Beschrijvingen (morfologie, systematiek,…)
☺ Analyseren (fysiologisch, biochemisch, moleculair,…)
☺ Vergelijken (evolutie, fylogenie, ecologisch,…)
Unieke eigenschappen van C
H,C,N,O: mogelijkheid om covalente bindingen aan te gaan (e - paar delen)
Koolstof :
☺ Covalente C -C bindingen, C=C en zelfs driedubbele C -C bindingen
☺ Tetraëder configuratie
☺ CO 2 van levensbelang voor planten
☺ 10 miljoen koolstofverbindingen bekend
☺ = basis voor leven op aarde
