Levenbeschouwelijke Blik 1
Hoofdstuk 1
Wat is levensbeschouwing?
Het verhaal van de spinnenkolonie – Freek de Jonge (pg.9)
Symboliek:
de wijze waarop mensen zoeken naar en vluchten voor het licht
Papaspin vs. zoonspin:
Papa = vasthoudend Zoon = open - minded
Religie
De term religie is afkomstig van de Latijnse werkwoorden:
re- ligare: verbinden, vastbinden … → Hoe je je verhoudt tot de werkelijkheid
re- legere: her- lezen , ‘hernemen’ in gedachten, mediteren … → hoe je de werkelijkheid ervaart, interpreteert
Religie betekent dan letterlijk:
verbinding – de menselijke ervaring van verbondenheid ((bv. met het hogere, met anderen, het leven…))
Basisvertrekpunt van religie:
er is meer dan we zintuigelijk kunnen waarnemen
Synoniem ‘religieuze ervaring’:
‘diepte- ervaring’
Religieuze ervaring :
- Diepte ervaring (hogere, diepere, andere dimensie)
- Ervaring van iets meer ( meer dan zintuigelijk waarneembaar)
- Ervaring van transcendentie (alles overstijgende , datgene wat de mens overstijgt )
- Verbonden met groter geheel (→ niet noodzakelijk een godserkenning of een godsdienst)
Een levensbeschouwing wordt ‘religieus’ genoemd als ((want levensbeschouwing hoeft niet religieus te zijn)) :
men het ‘transcendente’ accepteert. Bij een godsdienst zal men dat transcendente expliciet als
iets goddelijk zien (met één of meerdere ‘goden’). Maar een levensbeschouwing hoeft niet
religieus te zijn (bv. vrijzinnige levensbeschouwingen)
Transcendentie:
Datgene wat de mens overstijgt
((we hebben maar 5 zintuigen, geen 32 → bv. infrarood is onzichtbaar voor ons (voor egels niet), wij hebben geen
echo - systeem zoals vleermuizen … ))
Het ‘transcendente’ passen we toe op:
- de wereld
- de mens
- het goddelijke
Godsverbindingen zijn altijd:
,Levenbeschouwelijke Blik 1
cultuurgebonden
Godsvoorstellingen zijn per definitie antropomorf:
menselijke eigenschappen toekennen aan niet - menselijke wezens
Een JUISTE godsvoorstelling:
bestaat niet: want “juist” is een wetenschappelijke term
Een GOEDE godsvoorstelling:
ja, wanneer iedereen begrijpt wat bedoeld wordt en dit aanvaardt
Wat maakt het leven de moeite waard? (zingeving)
De Bijbel, De Grieken en Romeinen stelden de zinvraag (= existentiële vraag, bestaa nsvraag) niet =>
het is een ‘moderne’, ‘westerse’ vraag
Zinvraag:
Wat maakt het leven de moeite waard?
Zin heeft te maken met:
Doelen hebben /scheppen die het leven de moeite waard maken
2 soorten doelen:
Concrete doelen:
K unnen nauwkeurig omschreven worden
bv. geld, gezond leven, reizen, een huis hebben …
Abstracte doelen:
Open doelen , vager, nooit afgewerkt , maar een ‘work in progress’. (goed mens geworden? Check…)
Minder zichtbaar, moeilijker te omschrijven/realiseren
bv. een goed mens worden , iets betekenen voor de medemens
Abstracte doelen kunnen gekoppeld worden aan concrete doelen :
bv. een islamiet die het transcendente een plaats geeft in zijn leven door de vijf pijlers van de islam te onderhouden
Concrete doelen kunnen gekoppeld worden aan abstracte doelen:
bv. ik sorteer het huis vuil omdat ik volgende generaties een kwaliteitsvolle toekomst wil geven
Definitie w aarde:
Een abstract (niet - materieel) ideaal of doel dat wenselijk (positief) is. → Een fundament
(basis) van waaruit je wil leven.
Het gaat niet om het concrete gedrag, maar de motivatie voor dat gedrag (het waarom)
Waarden worden bepaald door:
opvoeding, cultuur, mensbeeld, levensvisie …
Nuttigheid versus zinvolheid
Concrete doelen worden meer gekoppeld aan:
nuttigheid
Abstracte doelen worden meer gekoppeld aan:
zinvolheid
Waarom de zinvraag stellen? (7 redenen)
- De mens wil meer zijn dan “dodo - metro - boulot - metro - dodo” (slapen - metro nemen - werken -
metro nemen - slapen)
- Als houvast: Het idee dat ons leven geen betekenis zou hebben en nergens toe zou leiden , is
voor de mens moeilijk te accepteren
, Levenbeschouwelijke Blik 1
- Zin is het verschil maken (iets positiefs bijdragen)
- Zin is richtinggevend
- Zin is ‘goesting’ (levenslust, motivatie)
- Op zoek naar het waardevolle (bv. liefde, verbondenheid …)
- Je kunt niet ontsnappen aan “de onzin” bv. wat als het lijden zich aandient? (antwoord vinden)
Zin is richtinggevend
Het hebben van een doel bepaalt de keuzes die je maakt . Daardoor word je in een bepaalde
richting gestuur d
Levensbeschouwing
Definitie levensbeschouwing :
E en samenhangend geheel van ideeën, idealen , inzichten, ervaringen, normen, waarden en
beelden die mensen ontwikkelen over zichzelf om te begrijpen wie je bent, hoe je met andere
mensen omgaat en hoe je naar de wereld kijkt
Levensbeschouwing heeft alles te maken met welk mensbeeld, wereldbeeld en godsbeeld we
hebben , dat als venster dient van waaruit je naar het leven kijkt
Persoonlijke levensbeschouwing :
Wat geeft uiteindelijke waarde en zin in het leven ?
De anderen helpen je in de ontwikkeling van een eigen levensbeschouwing om een
samenhangend verhaal te laten groeien over jezelf, de anderen, jouw plek in de wereld en wat
jij van uiteindelijke waarde vindt.
Een levensbeschouwing wordt ‘religieus’ genoemd als ((want levensbeschouwing hoeft niet religieus te zijn)) :
men het ‘transcendente’ accepteert. Bij een godsdienst zal men dat transcendente expliciet als
iets goddelijk zien (met één of meerdere ‘goden’). Maar een levensbeschouwing hoeft niet
religieus te zijn (bv. vrijzinnige levensbeschouwingen)
Mensbeeld
Mensbeeld definitie :
Een samenhangende voorstelling van wat het hoofdzakelijk betekent ‘mens’ te zijn. Deze visie
is verbonden met een bepaalde levensbeschouwelijke overtuiging (gebaseerd op filosofische,
wetenschappelijke, levensbeschouwelijke of eventueel religieuze overtuig ingen)
Opvattingen /het algemene idee over het menszijn
(goed en kwaad, gedragingen, betekenis van leven en dood) pg 16
→ Het gaat niet over het beeld dat je hebt over een bepaald persoon of een bepaalde groep van
mensen (bv. de leraars, de mannen, de Russen …) , maar wel om jouw opvattingen van waaruit
je naar ‘DE’ mens kijkt
Voorbeelden van mensbeelden : pg 16 – 17
- Een behaviouristisch mensbeeld:
de mens is een organisme dat reageert op prikkels (juiste prikkel geven voor gewenst gedrag)
Als een leerling goed werkt, krijgt hij een sticker . Als hij stoort, krijgt hij geen speeltijd
Hoofdstuk 1
Wat is levensbeschouwing?
Het verhaal van de spinnenkolonie – Freek de Jonge (pg.9)
Symboliek:
de wijze waarop mensen zoeken naar en vluchten voor het licht
Papaspin vs. zoonspin:
Papa = vasthoudend Zoon = open - minded
Religie
De term religie is afkomstig van de Latijnse werkwoorden:
re- ligare: verbinden, vastbinden … → Hoe je je verhoudt tot de werkelijkheid
re- legere: her- lezen , ‘hernemen’ in gedachten, mediteren … → hoe je de werkelijkheid ervaart, interpreteert
Religie betekent dan letterlijk:
verbinding – de menselijke ervaring van verbondenheid ((bv. met het hogere, met anderen, het leven…))
Basisvertrekpunt van religie:
er is meer dan we zintuigelijk kunnen waarnemen
Synoniem ‘religieuze ervaring’:
‘diepte- ervaring’
Religieuze ervaring :
- Diepte ervaring (hogere, diepere, andere dimensie)
- Ervaring van iets meer ( meer dan zintuigelijk waarneembaar)
- Ervaring van transcendentie (alles overstijgende , datgene wat de mens overstijgt )
- Verbonden met groter geheel (→ niet noodzakelijk een godserkenning of een godsdienst)
Een levensbeschouwing wordt ‘religieus’ genoemd als ((want levensbeschouwing hoeft niet religieus te zijn)) :
men het ‘transcendente’ accepteert. Bij een godsdienst zal men dat transcendente expliciet als
iets goddelijk zien (met één of meerdere ‘goden’). Maar een levensbeschouwing hoeft niet
religieus te zijn (bv. vrijzinnige levensbeschouwingen)
Transcendentie:
Datgene wat de mens overstijgt
((we hebben maar 5 zintuigen, geen 32 → bv. infrarood is onzichtbaar voor ons (voor egels niet), wij hebben geen
echo - systeem zoals vleermuizen … ))
Het ‘transcendente’ passen we toe op:
- de wereld
- de mens
- het goddelijke
Godsverbindingen zijn altijd:
,Levenbeschouwelijke Blik 1
cultuurgebonden
Godsvoorstellingen zijn per definitie antropomorf:
menselijke eigenschappen toekennen aan niet - menselijke wezens
Een JUISTE godsvoorstelling:
bestaat niet: want “juist” is een wetenschappelijke term
Een GOEDE godsvoorstelling:
ja, wanneer iedereen begrijpt wat bedoeld wordt en dit aanvaardt
Wat maakt het leven de moeite waard? (zingeving)
De Bijbel, De Grieken en Romeinen stelden de zinvraag (= existentiële vraag, bestaa nsvraag) niet =>
het is een ‘moderne’, ‘westerse’ vraag
Zinvraag:
Wat maakt het leven de moeite waard?
Zin heeft te maken met:
Doelen hebben /scheppen die het leven de moeite waard maken
2 soorten doelen:
Concrete doelen:
K unnen nauwkeurig omschreven worden
bv. geld, gezond leven, reizen, een huis hebben …
Abstracte doelen:
Open doelen , vager, nooit afgewerkt , maar een ‘work in progress’. (goed mens geworden? Check…)
Minder zichtbaar, moeilijker te omschrijven/realiseren
bv. een goed mens worden , iets betekenen voor de medemens
Abstracte doelen kunnen gekoppeld worden aan concrete doelen :
bv. een islamiet die het transcendente een plaats geeft in zijn leven door de vijf pijlers van de islam te onderhouden
Concrete doelen kunnen gekoppeld worden aan abstracte doelen:
bv. ik sorteer het huis vuil omdat ik volgende generaties een kwaliteitsvolle toekomst wil geven
Definitie w aarde:
Een abstract (niet - materieel) ideaal of doel dat wenselijk (positief) is. → Een fundament
(basis) van waaruit je wil leven.
Het gaat niet om het concrete gedrag, maar de motivatie voor dat gedrag (het waarom)
Waarden worden bepaald door:
opvoeding, cultuur, mensbeeld, levensvisie …
Nuttigheid versus zinvolheid
Concrete doelen worden meer gekoppeld aan:
nuttigheid
Abstracte doelen worden meer gekoppeld aan:
zinvolheid
Waarom de zinvraag stellen? (7 redenen)
- De mens wil meer zijn dan “dodo - metro - boulot - metro - dodo” (slapen - metro nemen - werken -
metro nemen - slapen)
- Als houvast: Het idee dat ons leven geen betekenis zou hebben en nergens toe zou leiden , is
voor de mens moeilijk te accepteren
, Levenbeschouwelijke Blik 1
- Zin is het verschil maken (iets positiefs bijdragen)
- Zin is richtinggevend
- Zin is ‘goesting’ (levenslust, motivatie)
- Op zoek naar het waardevolle (bv. liefde, verbondenheid …)
- Je kunt niet ontsnappen aan “de onzin” bv. wat als het lijden zich aandient? (antwoord vinden)
Zin is richtinggevend
Het hebben van een doel bepaalt de keuzes die je maakt . Daardoor word je in een bepaalde
richting gestuur d
Levensbeschouwing
Definitie levensbeschouwing :
E en samenhangend geheel van ideeën, idealen , inzichten, ervaringen, normen, waarden en
beelden die mensen ontwikkelen over zichzelf om te begrijpen wie je bent, hoe je met andere
mensen omgaat en hoe je naar de wereld kijkt
Levensbeschouwing heeft alles te maken met welk mensbeeld, wereldbeeld en godsbeeld we
hebben , dat als venster dient van waaruit je naar het leven kijkt
Persoonlijke levensbeschouwing :
Wat geeft uiteindelijke waarde en zin in het leven ?
De anderen helpen je in de ontwikkeling van een eigen levensbeschouwing om een
samenhangend verhaal te laten groeien over jezelf, de anderen, jouw plek in de wereld en wat
jij van uiteindelijke waarde vindt.
Een levensbeschouwing wordt ‘religieus’ genoemd als ((want levensbeschouwing hoeft niet religieus te zijn)) :
men het ‘transcendente’ accepteert. Bij een godsdienst zal men dat transcendente expliciet als
iets goddelijk zien (met één of meerdere ‘goden’). Maar een levensbeschouwing hoeft niet
religieus te zijn (bv. vrijzinnige levensbeschouwingen)
Mensbeeld
Mensbeeld definitie :
Een samenhangende voorstelling van wat het hoofdzakelijk betekent ‘mens’ te zijn. Deze visie
is verbonden met een bepaalde levensbeschouwelijke overtuiging (gebaseerd op filosofische,
wetenschappelijke, levensbeschouwelijke of eventueel religieuze overtuig ingen)
Opvattingen /het algemene idee over het menszijn
(goed en kwaad, gedragingen, betekenis van leven en dood) pg 16
→ Het gaat niet over het beeld dat je hebt over een bepaald persoon of een bepaalde groep van
mensen (bv. de leraars, de mannen, de Russen …) , maar wel om jouw opvattingen van waaruit
je naar ‘DE’ mens kijkt
Voorbeelden van mensbeelden : pg 16 – 17
- Een behaviouristisch mensbeeld:
de mens is een organisme dat reageert op prikkels (juiste prikkel geven voor gewenst gedrag)
Als een leerling goed werkt, krijgt hij een sticker . Als hij stoort, krijgt hij geen speeltijd
