H1 : INLEIDING
1. DE MENS IS EEN SOCIAAL DIER.
Wie we zijn, ontstaat in onze interactie met andere mensen. We zijn verzot op nadenken over onszelf en anderen,
en over hoe te reageren in sociale situaties. Anderen observeren, gedrag analyseren, is een fulltime activiteit. We
zijn niet graag alleen, en staan stil bij wat onszelf drijft.
Vragen die sociale psychologie behandelt:
• Haat en geweld
• Conflict en wantrouwen
• Samenwerking en hoe we omgaan met culturele, etnische, raciale en religieuze verschillen
Belangstelling voor sociaalpsychologische thema’s in de media
• Ook tijdens films of tv-series denken we na over het gedrag van de spelers, we observeren en analyseren
hun gedrag om het uiteindelijk te voorspellen
Bv Temptation Island: benieuwd naar welke gedragingen ze gaan stellen de volgende aflevering.
2. SOCIALE PSYCHOLOGIE: DEFINITIES EN VERWANTE DISCIPLINES
2.1 DEFINITIE VAN SOCIALE PSYCHOLOGIE
Sociale psychologie is de wetenschappelijke studie (1) naar de wijze waarop gedachten, gevoelens, motivaties en
gedragingen (2) van mensen beïnvloed worden door de aanwezigheid van anderen (3) en hoe wij zelf een invloed
uitoefenen op hoe andere personen denken, voelen en zich gedragen. (Allport, 1985)
(1) wetenschappelijke studie
• Systematische observatie, beschrijven, meten, data analyseren volgens bepaalde methodieken
• Opgeleverde kennis hoort cumulatief te zijn (=met iedereen bespreekbaar, iedereen kan info toevoegen)
• Niet louter intuïtief of door ervaringen
• Belangrijk is het hanteren van experimenten en gevalideerde vragenlijsten
Experiment
= een vorm van onderzoek waarbij de onderzoeker controle heeft over de gebeurtenissen en deelnemers
volkomen toevallig aan condities worden toegewezen
(2) gedachten, gevoelens, motivaties en gedragingen
• Bestudeert totaalbeeld, ene keer meer aandacht gericht op ene component dan andere.
• Manier waarop het individu de sociale wereld waarneemt, begrijpt en interpreteer
= subjectieve interpretatie van objectieve eigenschappen.
• Vooroordelen ten aanzien van bepaalde mensen (bv. homo’s, gehandicapten, …)
1
, (3) aanwezigheid van anderen
• Het ‘sociale’ = sociale invloed van anderen op het individuele functioneren en individuele processen die
intern spelen, maar toch betrekking hebben op anderen (bv. vooroordelen en stereotyperen).
• Gedachten of gevoelens van personen over niet-sociale objecten, zoals hun attitudes.
2.2 DE KRACHT VAN DE SOCIALE SITUATIE
We laten ons op continue wijze beïnvloeden door onze sociale omgeving.
Ronald Reagan
“Heeft Reagan zijn vel gered door zijn oneliners?”
3 speeches:
• Met oneliners en reactie hoge beoordeling
• Zonder oneliners met reactie hoge beoordeling
• Met oneliners zonder reactie lagere beoordeling
Reagan werd vooral door de publiekreacties verkozen, niet door zijn oneliners.
Bennington College (Newcomb)
Stanford prison experiment (Philip Zimbardo)
Hypothese: slechte omgeving zal mensen aanzetten tot het stellen van slecht gedrag, ook als mensen die onder
normale omstandigheden het goede zouden doen.
Onderzoek in namaakgevangenis. 21 deelnemers toevallig verkozen tot bewaker of gevangene.
• Gevangenen: thuis opgehaald door politie, gevangeniskledij en identificatienummer.
• Bewakers: kaki uniformen, knuppels, handboeien, reflecterende brillen, sleutels, …
Enige taak: goede orde scheppen.
• Bewakers gedroegen zich steeds wreder
• Gevangenen werden passief en gedemoraliseerd
Stopzetting
• Veel vroeger dan voorzien
• Gevangenen leden onder depressies, psychosomatische huiduitslag
• Experiment methodologisch en ethisch fel bekritiseerd
• Zimbardo zou de bewakers aangezet hebben hun taak met nodige hardheid uit te voeren
The Experiment – BBC
Lightversie van Stanford prison experiment. 15 deelnemers willekeurig opgedeeld in gevangenen en bewakers.
Dezelfde brutaliteit van de bewakers geconstateerd als bij Stanford experiment.
2.3 SOCIALE PSYCHOLOGIE EN VERWANTE DISCIPLINES
Sociologie = de studie van groepsfactoren (bv. SES, nationaliteit, etnische achtergrond) dus CONTEXT.
Vergelijking sociale psychologie:
• Gelijk: interesse voor soortgelijke onderwerpen die groot maatschappelijk belang hebben.
• Verschil: sociale psychologie meer gebruik van experimenten.
2
1. DE MENS IS EEN SOCIAAL DIER.
Wie we zijn, ontstaat in onze interactie met andere mensen. We zijn verzot op nadenken over onszelf en anderen,
en over hoe te reageren in sociale situaties. Anderen observeren, gedrag analyseren, is een fulltime activiteit. We
zijn niet graag alleen, en staan stil bij wat onszelf drijft.
Vragen die sociale psychologie behandelt:
• Haat en geweld
• Conflict en wantrouwen
• Samenwerking en hoe we omgaan met culturele, etnische, raciale en religieuze verschillen
Belangstelling voor sociaalpsychologische thema’s in de media
• Ook tijdens films of tv-series denken we na over het gedrag van de spelers, we observeren en analyseren
hun gedrag om het uiteindelijk te voorspellen
Bv Temptation Island: benieuwd naar welke gedragingen ze gaan stellen de volgende aflevering.
2. SOCIALE PSYCHOLOGIE: DEFINITIES EN VERWANTE DISCIPLINES
2.1 DEFINITIE VAN SOCIALE PSYCHOLOGIE
Sociale psychologie is de wetenschappelijke studie (1) naar de wijze waarop gedachten, gevoelens, motivaties en
gedragingen (2) van mensen beïnvloed worden door de aanwezigheid van anderen (3) en hoe wij zelf een invloed
uitoefenen op hoe andere personen denken, voelen en zich gedragen. (Allport, 1985)
(1) wetenschappelijke studie
• Systematische observatie, beschrijven, meten, data analyseren volgens bepaalde methodieken
• Opgeleverde kennis hoort cumulatief te zijn (=met iedereen bespreekbaar, iedereen kan info toevoegen)
• Niet louter intuïtief of door ervaringen
• Belangrijk is het hanteren van experimenten en gevalideerde vragenlijsten
Experiment
= een vorm van onderzoek waarbij de onderzoeker controle heeft over de gebeurtenissen en deelnemers
volkomen toevallig aan condities worden toegewezen
(2) gedachten, gevoelens, motivaties en gedragingen
• Bestudeert totaalbeeld, ene keer meer aandacht gericht op ene component dan andere.
• Manier waarop het individu de sociale wereld waarneemt, begrijpt en interpreteer
= subjectieve interpretatie van objectieve eigenschappen.
• Vooroordelen ten aanzien van bepaalde mensen (bv. homo’s, gehandicapten, …)
1
, (3) aanwezigheid van anderen
• Het ‘sociale’ = sociale invloed van anderen op het individuele functioneren en individuele processen die
intern spelen, maar toch betrekking hebben op anderen (bv. vooroordelen en stereotyperen).
• Gedachten of gevoelens van personen over niet-sociale objecten, zoals hun attitudes.
2.2 DE KRACHT VAN DE SOCIALE SITUATIE
We laten ons op continue wijze beïnvloeden door onze sociale omgeving.
Ronald Reagan
“Heeft Reagan zijn vel gered door zijn oneliners?”
3 speeches:
• Met oneliners en reactie hoge beoordeling
• Zonder oneliners met reactie hoge beoordeling
• Met oneliners zonder reactie lagere beoordeling
Reagan werd vooral door de publiekreacties verkozen, niet door zijn oneliners.
Bennington College (Newcomb)
Stanford prison experiment (Philip Zimbardo)
Hypothese: slechte omgeving zal mensen aanzetten tot het stellen van slecht gedrag, ook als mensen die onder
normale omstandigheden het goede zouden doen.
Onderzoek in namaakgevangenis. 21 deelnemers toevallig verkozen tot bewaker of gevangene.
• Gevangenen: thuis opgehaald door politie, gevangeniskledij en identificatienummer.
• Bewakers: kaki uniformen, knuppels, handboeien, reflecterende brillen, sleutels, …
Enige taak: goede orde scheppen.
• Bewakers gedroegen zich steeds wreder
• Gevangenen werden passief en gedemoraliseerd
Stopzetting
• Veel vroeger dan voorzien
• Gevangenen leden onder depressies, psychosomatische huiduitslag
• Experiment methodologisch en ethisch fel bekritiseerd
• Zimbardo zou de bewakers aangezet hebben hun taak met nodige hardheid uit te voeren
The Experiment – BBC
Lightversie van Stanford prison experiment. 15 deelnemers willekeurig opgedeeld in gevangenen en bewakers.
Dezelfde brutaliteit van de bewakers geconstateerd als bij Stanford experiment.
2.3 SOCIALE PSYCHOLOGIE EN VERWANTE DISCIPLINES
Sociologie = de studie van groepsfactoren (bv. SES, nationaliteit, etnische achtergrond) dus CONTEXT.
Vergelijking sociale psychologie:
• Gelijk: interesse voor soortgelijke onderwerpen die groot maatschappelijk belang hebben.
• Verschil: sociale psychologie meer gebruik van experimenten.
2
