Hematurie
= Aanwezigheid van RBC in de urine
Soorten hematurie
Valse hematurie
= Rode bloedcellen niet afkomstig van de urinewegen
• Menses/ Post-partum
• Vals positieve dipstick (oxidatie reactie) -> bv: myoglobinurie
• Pigmenturia (rode verkleuring)
o Medicatie -> bv: chloroquine (malaria)
o Voeding -> bv: rode biet, bessen, kleurstoffen
o Metabolieten -> bv: bilirubine, melanine, metHb, porfyrines
Pijnlijk/ pijnloos
• Pijnlijk
o Unilaterale aanhoudende flankpijn (nierslagpijn +)
§ Renaal: hydronefrose, pyelonefritis (niertumor)
o Unilaterale flankpijn met bewegingsdrang (koliekpijn) en irradiatie naar lies
§ Ureterolithiasis, obstruerende bloedklonter in ureter, (obstruerend TCC in ureter)
o Permictioneel
§ Cystitis (vooral bij kind/ jonge vrouw), prostatitis
• Pijnloos
o Pijnloze macroscopische hematurie: urologische maligniteit tot tegendeel bewezen!
Macro-/ microscopisch
• Macroscopisch
o Zichtbaar bloed in urine: rosé tot donkerrood
o 1ml bloed in 1l urine is genoeg om urine te verkleuren
o Eventuele klonters (donderbruine vlokken) -> extraglomerulair
o Kans op maligniteit: 20-25%
• Microscopisch
o Heldere urine
§ Urinesediment: ≥ RBC/ High power field
§ Dipstick: ≥1 positief
o Kans op maligniteit: 5-10%
= Symptoom à behandel hematurie + oorzaak
Glomerulair/ niet glomerulair
• Suggestief voor extraglomerulaire pathologie:
o Klonters
o Proteïnurie <500mg/d
o Normale RBC-morfologie
à Urologie
, • Suggestief voor glomerulaire pathologie
o Geen klonters
o Proteïnurie >500mg/d, op dipstick ≥2 positief
o Dysmorfe RBC
o Cilinders op microscopisch onderzoek
o Geassocieerde tekens
§ Nierinsufficiëntie
§ Perifere oedemen
§ Hypertensie
à Nefrologie
Totaal/ initieel/ terminaal
• Initieel: hematurie in het begin
• Terminaal: hematurie op het einde
• Totaal: hele mictie
,Oorzaken
Localisatie
1. Renaal
o Glomerulair
o Niet glomerulair
2. Extrarenaal
o Ureter
o Blaas
o Urethra
o Prostaat
Pathogenese
• Tumoren
o TCC (blaas, pelvis, ureter), squameus cell carcinoma blaas, RCC, angiomyolipoma
• Stenen
• Infectie
• Trauma
• Inflammatie
o Cyclophosphamide, interstitiële cystitis, radiocystitis
• Niercysten
• Benigne prostaathyperplasie
• Nefrologische oorzaken
o IgA nefropathie, glomerulonephritis, …
, Technische onderzoeken
Urine onderzoek
Urine dipstick
• Positief voor “bloed” – peroxidase reactie
o Hematurie
o Hemoglobinurie
o Myoglobinurie
o Cave:
§ Bepaalde medicatie (phenozopyridine)
§ Bijbesmetting (menses)
§ Geconcentreerde urine
Microscopisch onderzoek urinesediment
• RBC: aantal, morfologie
• WBC (-> kan wijzen op infectie, maar niet altijd)
• Cilinders (eiwit, WBC, RBC) (-> wijst meestal op pathologie in de nieren)
• Kristallen
• Bacteriën, schimmels, parasieten
Urine cytologie
• Cellen fixeren + morfologie bekijken -> zijn er kwaadaardige cellen aanwezig?
Urinecultuur + antibiogram (-> eventuele bacteriën in kaart brengen)
Cystoscopie (ambulant)
Evaluatie
• Urethra
• (prostaat)
• Blaas
• Ureter-ostia (urinejet)
• NIET: ureters en pyelocaliciël stelsel
Echo nieren en blaas
Nieren
• Afmetingen – corticomedullaire differentiatie
• Hydronefrose (= uitgezet nierbekken door verstopping van de urinewegen -> urine ophoping)
• Lithiasis (stenen)
• Massa (tumor, cyste)
Blaas (-> volle blaas beoordelen)
• Vulling (residu)
• Lithiasis (blaassteen, VUJ)
• Massa (TCC)
• Prostaat (middenkwab)
= Aanwezigheid van RBC in de urine
Soorten hematurie
Valse hematurie
= Rode bloedcellen niet afkomstig van de urinewegen
• Menses/ Post-partum
• Vals positieve dipstick (oxidatie reactie) -> bv: myoglobinurie
• Pigmenturia (rode verkleuring)
o Medicatie -> bv: chloroquine (malaria)
o Voeding -> bv: rode biet, bessen, kleurstoffen
o Metabolieten -> bv: bilirubine, melanine, metHb, porfyrines
Pijnlijk/ pijnloos
• Pijnlijk
o Unilaterale aanhoudende flankpijn (nierslagpijn +)
§ Renaal: hydronefrose, pyelonefritis (niertumor)
o Unilaterale flankpijn met bewegingsdrang (koliekpijn) en irradiatie naar lies
§ Ureterolithiasis, obstruerende bloedklonter in ureter, (obstruerend TCC in ureter)
o Permictioneel
§ Cystitis (vooral bij kind/ jonge vrouw), prostatitis
• Pijnloos
o Pijnloze macroscopische hematurie: urologische maligniteit tot tegendeel bewezen!
Macro-/ microscopisch
• Macroscopisch
o Zichtbaar bloed in urine: rosé tot donkerrood
o 1ml bloed in 1l urine is genoeg om urine te verkleuren
o Eventuele klonters (donderbruine vlokken) -> extraglomerulair
o Kans op maligniteit: 20-25%
• Microscopisch
o Heldere urine
§ Urinesediment: ≥ RBC/ High power field
§ Dipstick: ≥1 positief
o Kans op maligniteit: 5-10%
= Symptoom à behandel hematurie + oorzaak
Glomerulair/ niet glomerulair
• Suggestief voor extraglomerulaire pathologie:
o Klonters
o Proteïnurie <500mg/d
o Normale RBC-morfologie
à Urologie
, • Suggestief voor glomerulaire pathologie
o Geen klonters
o Proteïnurie >500mg/d, op dipstick ≥2 positief
o Dysmorfe RBC
o Cilinders op microscopisch onderzoek
o Geassocieerde tekens
§ Nierinsufficiëntie
§ Perifere oedemen
§ Hypertensie
à Nefrologie
Totaal/ initieel/ terminaal
• Initieel: hematurie in het begin
• Terminaal: hematurie op het einde
• Totaal: hele mictie
,Oorzaken
Localisatie
1. Renaal
o Glomerulair
o Niet glomerulair
2. Extrarenaal
o Ureter
o Blaas
o Urethra
o Prostaat
Pathogenese
• Tumoren
o TCC (blaas, pelvis, ureter), squameus cell carcinoma blaas, RCC, angiomyolipoma
• Stenen
• Infectie
• Trauma
• Inflammatie
o Cyclophosphamide, interstitiële cystitis, radiocystitis
• Niercysten
• Benigne prostaathyperplasie
• Nefrologische oorzaken
o IgA nefropathie, glomerulonephritis, …
, Technische onderzoeken
Urine onderzoek
Urine dipstick
• Positief voor “bloed” – peroxidase reactie
o Hematurie
o Hemoglobinurie
o Myoglobinurie
o Cave:
§ Bepaalde medicatie (phenozopyridine)
§ Bijbesmetting (menses)
§ Geconcentreerde urine
Microscopisch onderzoek urinesediment
• RBC: aantal, morfologie
• WBC (-> kan wijzen op infectie, maar niet altijd)
• Cilinders (eiwit, WBC, RBC) (-> wijst meestal op pathologie in de nieren)
• Kristallen
• Bacteriën, schimmels, parasieten
Urine cytologie
• Cellen fixeren + morfologie bekijken -> zijn er kwaadaardige cellen aanwezig?
Urinecultuur + antibiogram (-> eventuele bacteriën in kaart brengen)
Cystoscopie (ambulant)
Evaluatie
• Urethra
• (prostaat)
• Blaas
• Ureter-ostia (urinejet)
• NIET: ureters en pyelocaliciël stelsel
Echo nieren en blaas
Nieren
• Afmetingen – corticomedullaire differentiatie
• Hydronefrose (= uitgezet nierbekken door verstopping van de urinewegen -> urine ophoping)
• Lithiasis (stenen)
• Massa (tumor, cyste)
Blaas (-> volle blaas beoordelen)
• Vulling (residu)
• Lithiasis (blaassteen, VUJ)
• Massa (TCC)
• Prostaat (middenkwab)
