FILOSOFIE & METHODOLOGIE IN
FARMACIE
WETENSCHAP EN MAATSCHAPPIJ,
ONTSTAAN WETENSCHAPPELIJK DENKEN
LES 2: Inleiding tot wetenschap
WETENSCHAP=verzamelen kennis door bestuderen verschijnsel -> zoeken verklaring + bewijs
SCHUMPETER MODEL : “Hoe maken we een impact” (typische vraag)
Ontdekking Toepassen tot nieuw product Verspreiden in economie
Bv eiwit
Wetenschappers stellen alles in vraag & is INTERDISCIPLINAIR
Klimaatverandering
o Exacte wet. : wat is het probleem?
o Soc. Wet. : hoe wijzigt menselijk gedrag?
o Toeg. Wet. : hoe ontwikkelen we betere isolatie…?
Wetenschap = motor innovatie
doorbraken geneeskunde/farmacie : antibiotica, pijnstilling…
Marie Curie ontdekte radioactiviteit -> Later grote impact
kankertherapie !!!
FACULTEIT FARMACEUTSICHE WETENSCHAPPEN (FFW)
Claudius galenus (grieks/romeinse arts)
o Volgde hypocrates theorie : lichaam=4 sappen , indien gn balans -> ziek
o Dierenexperimenten -> urine w in nieren gevormd
o Glondlegger Galenische geneeskunde : werkzaam bestanddeel -> omzet GM
Andreas Vesalius (arts+anatoom)
o Grondlegger anatomie
1
, Rosalyn Yalow
o Nobelprijs geneeskunde : ontwikkeling radioimmunoassay (isotopen detectie)
Gertrude Elion (Amerikaanse farmacoloog)
o Nobelprijs geneeskunde : nieuwe werkzame GM via namaakmoleculen
Azathiprine (afstoting organen)
Trimethoprim (antibiotica tgn bacteriële infecties)
Alexander Fleming (arts & microbioloog)
o Nobelprijs geneskunde : ontdekking Peniciline (1ste antibioticum)
Friedrich Sertürner (Duits apotheker)
o Isoleerde morfine uit opium
ONTDEKKINGEN VLAAMSE UNIVERSITEITEN
Tissue plasminogen (enzym lost bloedklonters op) => Alteplase ontwikkeling
Nanobody-based-drugs (kleine antilichamen) -> Caplacizumab tegen zeldzame
stollingsstroonis
Tenofir Disoproxil Fumarate (TDF) = HIV behandeling
WAT BEÏNVLOED WETENSCHAP -> meer/minder geld ernaartoe
EXTERNE FACTOREN
- Welzijn + gezondheid bevolking (>pandemie)
- Ethiek (>designer babies, kloneren)
- Economie (>patenten, jobst)
- Politiek (>Trump gelooft niet in klimaatopwarming)
- Religie (>Ziet religie embryo als mens?)
- Oorlog (>wapens, computers)
INTERNE FACTOREN
- Wetenschappelijke doorbraken (>CRISPR)
- Technologische doorbraken (>3D-printen)
HOE WERD VACCIN ZO SNEL GEVONDEN VOOR COVID? (1J ipv gemiddeld 10J)
1) EMA & FDA trokken deze zaak voor op de rest
2) Veel patiënten -> veel tests mogelijk
3) Technologie reeds beschikbaar + kennis van gelijkaardige virussen
4) Meer bedrijven namen investeringsrisico door #patiënten
5) Bedrijven optimaliseerden work flow -> sneller
FINANCIERING ONDERZOEK VLAANDEREN
Bottom-up financiering (initiatief ligt bij onderzoek/bedrijf)
Top-down financiering (initiatief ligt bij overheid : wil bv antibioticaresistentie weg)
2
,GOOD TO KNOW
- In Vlaanderen : elke geïnvesteerde €1 , ‘return on investment’ = €12
- 30 000 individuen werken in Vlaanderen (binnen 5 universiteiten)
- Rol Vlaamse universiteiten :
o kwalitatief hoogstaand onderzoek
o Wetenschapscommunicatie (onderzoek+belang naar burger brengen)
LES 3: Evolutie van de
wetenschap en het
denken over de wetenschap –
Deel 1
Wat is ‘wetenschap’?
= alle kennis die we hebben rond bep gebied en de systematisch manier (meettechnieken,
empyrische cyclus) waarop we verdere kennis verkrijgen
Evolutie van wetenschap & wetenschappelijk denken
VOORWETENSCHAPPELIJKE PERIODE
PREHISTORIE (10 000 vC) : voorwetenschappelijke geneeskunde
Verzorgen wonden + primitieve ingrepen
Zoonosen: infectiezieekte door contact met huisdier
Schedeltrepanaties (=boring om psychische aandoening te genezen)
In handen van sjamanen (‘toverdokters’) planten kruiden etc = natuurlijk GM
Homo Neanthalensis : gebruikte medicinale planten (gezien uit vondsten etc)
DE OUDHEID (3000vC -> 800 vC)
Oude Egypte
o Artsen gespecialiseerd in 1 ziekte (bovennatuurlijke oorzaak)
o Kennis verschillende medicijnen + behandelingsmethodes
Medische tekst op papyrus gevonden (48 case studies +
beslissingmatrix erop)
Mesopothamië
3
, o Introductie termen zoals symptomen, etc
Basaltblok : medische tarieven en bestraffing bij mislukking
Babylonisch kleitablet : epileptische aanval omschreven
India : Ayurveda (Ziekte eerst geestelijk, daarna lichamelijk)
o gebruik kruiden etc
o Geneeskunst ingedeeld in 8 categoriën : vurchtbaarheid, toxicologie,…
Black box: observator kijkt naar case, maar heeft geen kennis rond oorzaak
KLASSIEKE OUDHEID (800vC -> 500nC)
Zeer sterke scheiding tussen: Denken <-> Doen, Theorie <-> Praktijk
Natuurfilosofie <-> Mechanische kunsten
Denken: Contemplatief (beschouwend) en niet-experimenteel
Waarheid zit in de ideeën, niet in de waarneming
Zuiverheid en onveranderlijkheid der ideeën
Toevalligheid en onvolmaaktheid van het dagelijks leven
Denken is een dissectie van ideeën
VOOR CHRISTUS
3 belangrijke filosofen voor Westers denken :
Socrates (470-399vC) : filosoof + leraar
o Socratische methode = dialectiek
in dialoog (vraag-antw) kennis vergroten (onderwerp vaak deugden)
Plato (428-347 vC), nog vrij spiritueel
o Leerling Socrates -> dialectiek geoptimaliseerd
o Stichter Atheense Academie
o Denken :
Zuivere ideeënwereld voorafgaand aan waarneembare fysische wereld
Scheiding tussen ideeënwereld en dagelijks leven
Plato’s allegorie vd grot (heel leven gevangen in grot samen):
o wat zou gebeuren als 1 vd gevangen ontsnapte? ->
moeilijk rest informeren: want kennis wereld te beperkt
Onderstreept belang vorming & educatie rond ‘ideale’ wereld
Aristoteles (384-322 vC)
o Homo universalis (ingewerkt in alle wetenschappen) & systeemfilosoof
o Voerde logica en methodologie in = essentieel voor wetenschap
o Sticht Peripatetische school : een filosofische school
Richt zich meer op werkelijke wereld
o Wereld bestaat uit 4 elementen : aarde, water , lucht en vuur
4
FARMACIE
WETENSCHAP EN MAATSCHAPPIJ,
ONTSTAAN WETENSCHAPPELIJK DENKEN
LES 2: Inleiding tot wetenschap
WETENSCHAP=verzamelen kennis door bestuderen verschijnsel -> zoeken verklaring + bewijs
SCHUMPETER MODEL : “Hoe maken we een impact” (typische vraag)
Ontdekking Toepassen tot nieuw product Verspreiden in economie
Bv eiwit
Wetenschappers stellen alles in vraag & is INTERDISCIPLINAIR
Klimaatverandering
o Exacte wet. : wat is het probleem?
o Soc. Wet. : hoe wijzigt menselijk gedrag?
o Toeg. Wet. : hoe ontwikkelen we betere isolatie…?
Wetenschap = motor innovatie
doorbraken geneeskunde/farmacie : antibiotica, pijnstilling…
Marie Curie ontdekte radioactiviteit -> Later grote impact
kankertherapie !!!
FACULTEIT FARMACEUTSICHE WETENSCHAPPEN (FFW)
Claudius galenus (grieks/romeinse arts)
o Volgde hypocrates theorie : lichaam=4 sappen , indien gn balans -> ziek
o Dierenexperimenten -> urine w in nieren gevormd
o Glondlegger Galenische geneeskunde : werkzaam bestanddeel -> omzet GM
Andreas Vesalius (arts+anatoom)
o Grondlegger anatomie
1
, Rosalyn Yalow
o Nobelprijs geneeskunde : ontwikkeling radioimmunoassay (isotopen detectie)
Gertrude Elion (Amerikaanse farmacoloog)
o Nobelprijs geneeskunde : nieuwe werkzame GM via namaakmoleculen
Azathiprine (afstoting organen)
Trimethoprim (antibiotica tgn bacteriële infecties)
Alexander Fleming (arts & microbioloog)
o Nobelprijs geneskunde : ontdekking Peniciline (1ste antibioticum)
Friedrich Sertürner (Duits apotheker)
o Isoleerde morfine uit opium
ONTDEKKINGEN VLAAMSE UNIVERSITEITEN
Tissue plasminogen (enzym lost bloedklonters op) => Alteplase ontwikkeling
Nanobody-based-drugs (kleine antilichamen) -> Caplacizumab tegen zeldzame
stollingsstroonis
Tenofir Disoproxil Fumarate (TDF) = HIV behandeling
WAT BEÏNVLOED WETENSCHAP -> meer/minder geld ernaartoe
EXTERNE FACTOREN
- Welzijn + gezondheid bevolking (>pandemie)
- Ethiek (>designer babies, kloneren)
- Economie (>patenten, jobst)
- Politiek (>Trump gelooft niet in klimaatopwarming)
- Religie (>Ziet religie embryo als mens?)
- Oorlog (>wapens, computers)
INTERNE FACTOREN
- Wetenschappelijke doorbraken (>CRISPR)
- Technologische doorbraken (>3D-printen)
HOE WERD VACCIN ZO SNEL GEVONDEN VOOR COVID? (1J ipv gemiddeld 10J)
1) EMA & FDA trokken deze zaak voor op de rest
2) Veel patiënten -> veel tests mogelijk
3) Technologie reeds beschikbaar + kennis van gelijkaardige virussen
4) Meer bedrijven namen investeringsrisico door #patiënten
5) Bedrijven optimaliseerden work flow -> sneller
FINANCIERING ONDERZOEK VLAANDEREN
Bottom-up financiering (initiatief ligt bij onderzoek/bedrijf)
Top-down financiering (initiatief ligt bij overheid : wil bv antibioticaresistentie weg)
2
,GOOD TO KNOW
- In Vlaanderen : elke geïnvesteerde €1 , ‘return on investment’ = €12
- 30 000 individuen werken in Vlaanderen (binnen 5 universiteiten)
- Rol Vlaamse universiteiten :
o kwalitatief hoogstaand onderzoek
o Wetenschapscommunicatie (onderzoek+belang naar burger brengen)
LES 3: Evolutie van de
wetenschap en het
denken over de wetenschap –
Deel 1
Wat is ‘wetenschap’?
= alle kennis die we hebben rond bep gebied en de systematisch manier (meettechnieken,
empyrische cyclus) waarop we verdere kennis verkrijgen
Evolutie van wetenschap & wetenschappelijk denken
VOORWETENSCHAPPELIJKE PERIODE
PREHISTORIE (10 000 vC) : voorwetenschappelijke geneeskunde
Verzorgen wonden + primitieve ingrepen
Zoonosen: infectiezieekte door contact met huisdier
Schedeltrepanaties (=boring om psychische aandoening te genezen)
In handen van sjamanen (‘toverdokters’) planten kruiden etc = natuurlijk GM
Homo Neanthalensis : gebruikte medicinale planten (gezien uit vondsten etc)
DE OUDHEID (3000vC -> 800 vC)
Oude Egypte
o Artsen gespecialiseerd in 1 ziekte (bovennatuurlijke oorzaak)
o Kennis verschillende medicijnen + behandelingsmethodes
Medische tekst op papyrus gevonden (48 case studies +
beslissingmatrix erop)
Mesopothamië
3
, o Introductie termen zoals symptomen, etc
Basaltblok : medische tarieven en bestraffing bij mislukking
Babylonisch kleitablet : epileptische aanval omschreven
India : Ayurveda (Ziekte eerst geestelijk, daarna lichamelijk)
o gebruik kruiden etc
o Geneeskunst ingedeeld in 8 categoriën : vurchtbaarheid, toxicologie,…
Black box: observator kijkt naar case, maar heeft geen kennis rond oorzaak
KLASSIEKE OUDHEID (800vC -> 500nC)
Zeer sterke scheiding tussen: Denken <-> Doen, Theorie <-> Praktijk
Natuurfilosofie <-> Mechanische kunsten
Denken: Contemplatief (beschouwend) en niet-experimenteel
Waarheid zit in de ideeën, niet in de waarneming
Zuiverheid en onveranderlijkheid der ideeën
Toevalligheid en onvolmaaktheid van het dagelijks leven
Denken is een dissectie van ideeën
VOOR CHRISTUS
3 belangrijke filosofen voor Westers denken :
Socrates (470-399vC) : filosoof + leraar
o Socratische methode = dialectiek
in dialoog (vraag-antw) kennis vergroten (onderwerp vaak deugden)
Plato (428-347 vC), nog vrij spiritueel
o Leerling Socrates -> dialectiek geoptimaliseerd
o Stichter Atheense Academie
o Denken :
Zuivere ideeënwereld voorafgaand aan waarneembare fysische wereld
Scheiding tussen ideeënwereld en dagelijks leven
Plato’s allegorie vd grot (heel leven gevangen in grot samen):
o wat zou gebeuren als 1 vd gevangen ontsnapte? ->
moeilijk rest informeren: want kennis wereld te beperkt
Onderstreept belang vorming & educatie rond ‘ideale’ wereld
Aristoteles (384-322 vC)
o Homo universalis (ingewerkt in alle wetenschappen) & systeemfilosoof
o Voerde logica en methodologie in = essentieel voor wetenschap
o Sticht Peripatetische school : een filosofische school
Richt zich meer op werkelijke wereld
o Wereld bestaat uit 4 elementen : aarde, water , lucht en vuur
4
