Meubelconstructie
Basisbegrippen meubelconstructie
Definitie
Meubelconstructie bespreekt hoe een meubel is opgebouwd. De werkwijze en de onderdelen zijn
typerend.
De verbinding
Bij een meubel is een verbinding 2 of meer onderdelen die aan elkaar worden bevestigd. Hoe
meer elementen verbonden worden, hoe moeilijker de constructie. Elementen kunnen uit
hetzelfde materiaal bestaan of niet; identieke materialen verbinden zich gemakkelijker. Het
materiaal bepaalt de mogelijke verbindingen, en de gewenste functie is de derde bepalende
factor.
(te verbinden materialen)
De tekening
Eerste stap = maken van een tekening van het meubel,
bestaande uit aanzichten, doorsneden en details.
Hierbij wordt een werktekening op ware grootte gemaakt met de
verschillende aanzichten over elkaar heen. De doorsneden
worden in de aanzichten getekend en gearceerd, waarbij de
arcering van materialen ook in kleur kan worden uitgevoerd.
Tweede stap= het analyseren van alle bewerkingen die nodig zijn
om tot de juiste constructie te komen.
(Detail werktekening)
Voor de verbindingen ondersteunen specifieke schetsen de bewerkingsvolgorde. Het
productieproces, of dit nu ambachtelijk, machinaal of een combinatie daarvan is, bepaalt de
bewerkingsvolgorde en de bijbehorende tekeningen.
Courante constructiemethoden
Massief hout en plaatmateriaal kunnen verbonden worden: dankzij afzonderlijke
verbindingselementen.
1
,Het gaat over de drevel, de lamel, de losse pen, losse veer en het losse
zwaluwstaartelement.
De lijmsoort en persmethode zijn bepalend voor de kwaliteit van de verbinding. Naast de
houten verbindingselementen zijn ook nagels, schroeven en bouten veel gebruikte
verbindingselementen. De afmetingen van de werkstukken bepalen mee de
verbindingselementen. De functie van het meubel beïnvloedt de keuze van het geschikte
element.
Verbindingsmiddelen
Uit hout: drevel, lamel, losse pen, losse veer en losse zwaluwstaartelement
Uit metaal: nagel, schroef, bout en blindklinknagel
Uit kunststof: losse zwaluwstaartelement
Lijm: koud tegen elkaar, bij de houtverbindingselementen (niet-
demonteerbaar)
Hout
Koud tegen elkaar
Koud tegen elkaar= geen eigenlijke verbinding daar de planken niet in elkaar gewerkt zijn.
Voor deze verbinding is het belangrijk dat
de vlakken perfect haaks en recht zijn.
Drevel
Een drevel, deugel of deuvel = een ronde houten pen van massief hardhout, zoals
beukenhout, met de houtvezel in de lengte.
Uiteinden: hebben een zoekrand (afschuining). Groeven verhogen de weerstand bij draaiing,
laten overtollige lijm wegvloeien en vergroten het lijmoppervlak. Voor een sterke constructie
gebruik je minstens 2 drevels en boor je de corresponderende gaten perfect.
verkrijgbaar in: verschillende diameters en lengtes, zoals 6×30, 8×40, 10×50 mm, en ook als
stok van 1000 mm
2
,Lamel
Een lamel, verbindingsplaatje of koekje is een platte, ovale schijf van massief beukenhout,
verkrijgbaar in verschillende afmetingen.
Voor hoge breukvastheid loopt de houtdraad onder een hoek van 45° met de lengteas. De
ovaalvorm komt van de machinale freesbewerking voor een plaatselijke groef.
Afgeronde kanten= maken inschuiven gemakkelijker en de wafelstructuur zorgt voor betere
verlijming.
Plaatsing worden 2 corresponderende groeven gefreesd. Na lijm en montage kan het hout
nog worden bewogen voor een gelijk vlak. Lamelverbindingen zijn eenvoudig en snel te
maken.
De lameldikte: 3 of 4 mm, wordt gekozen afhankelijk van de werkstukdikte.
Werkstuk 8-12 mm dik, lamel 3 mm dik 0
Werkstuk 12-15 mm dik, lamel 4 mm dik 10
Werkstuk dikker dan 15 mm, lamel 4 mm dik 20
Losse pen
Een losse pen= rechthoekige pen van massief beukenhout of sipo (voor buitentoepassing),
met de houtvezel in de lengte. Beide langszijden zijn afgerond en het oppervlak heeft een
structuur.
Plaatsing: worden 2 corresponderende gaten in de werkstukken gefreesd.
Verkrijgbaar in: verschillende diktes en lengtes, bijvoorbeeld 4×20 tot 10×50 mm, en kunnen
ook op maat gemaakt worden uit massief hout of kwaliteitsvolle multiplex.
(losse pen, domino festool)
Losse veer
3
, op maat gemaakt door: de meubelmaker en is van massief hout of kwaliteitsvolle tri- of
multiplexplaat, zoals berk of beuk.
Hoeken van veer zijn afgeschuind: om het plaatsen te vergemakkelijken. In elke plank wordt
een groef in het midden van de houtdikte gefreesd, waarin de losse veer wordt gelijmd.
Veer is: 1 mm smaller dan de groefdikte, zodat de naden goed gesloten kunnen worden.
Losse zwaluwtaartelement
bestaat uit: kunststof of gelamineerd hout.
In de te verbinden vlakken van beide werkstukken wordt een zwaluwstaartvormige groef
gefreesd, waarin het element wordt gelijmd om de verbinding te maken. Het element is
achteraan zichtbaar en verkrijgbaar in verschillende afmetingen.
Kan zonder lijm! ( eerste die zonder lijm kan de vorige allemaal niet)
zwaluwstaartverbinding (Hoffmann-schwalbe)
Metaal
Nagel
Gemaakt: van staaldraad.
Werkstukken eenvoudig te verbinden: omdat de nagels rechtstreeks in het materiaal
gedreven worden. De uitgevoerde verbinding is een vaste constructie en voor onzichtbare
constructies.
Draadnagel met platte kop Verschillende afmetingen
Toegepast: schrijnwerkerij
Draadnagel zonder kop In hout gedreven te worden, erna
worden de gaten opgevuld met bvb
Polyester
Nagel pneumatisch nagelpistool
eenvoudig/ snel te verbinden.
4
Basisbegrippen meubelconstructie
Definitie
Meubelconstructie bespreekt hoe een meubel is opgebouwd. De werkwijze en de onderdelen zijn
typerend.
De verbinding
Bij een meubel is een verbinding 2 of meer onderdelen die aan elkaar worden bevestigd. Hoe
meer elementen verbonden worden, hoe moeilijker de constructie. Elementen kunnen uit
hetzelfde materiaal bestaan of niet; identieke materialen verbinden zich gemakkelijker. Het
materiaal bepaalt de mogelijke verbindingen, en de gewenste functie is de derde bepalende
factor.
(te verbinden materialen)
De tekening
Eerste stap = maken van een tekening van het meubel,
bestaande uit aanzichten, doorsneden en details.
Hierbij wordt een werktekening op ware grootte gemaakt met de
verschillende aanzichten over elkaar heen. De doorsneden
worden in de aanzichten getekend en gearceerd, waarbij de
arcering van materialen ook in kleur kan worden uitgevoerd.
Tweede stap= het analyseren van alle bewerkingen die nodig zijn
om tot de juiste constructie te komen.
(Detail werktekening)
Voor de verbindingen ondersteunen specifieke schetsen de bewerkingsvolgorde. Het
productieproces, of dit nu ambachtelijk, machinaal of een combinatie daarvan is, bepaalt de
bewerkingsvolgorde en de bijbehorende tekeningen.
Courante constructiemethoden
Massief hout en plaatmateriaal kunnen verbonden worden: dankzij afzonderlijke
verbindingselementen.
1
,Het gaat over de drevel, de lamel, de losse pen, losse veer en het losse
zwaluwstaartelement.
De lijmsoort en persmethode zijn bepalend voor de kwaliteit van de verbinding. Naast de
houten verbindingselementen zijn ook nagels, schroeven en bouten veel gebruikte
verbindingselementen. De afmetingen van de werkstukken bepalen mee de
verbindingselementen. De functie van het meubel beïnvloedt de keuze van het geschikte
element.
Verbindingsmiddelen
Uit hout: drevel, lamel, losse pen, losse veer en losse zwaluwstaartelement
Uit metaal: nagel, schroef, bout en blindklinknagel
Uit kunststof: losse zwaluwstaartelement
Lijm: koud tegen elkaar, bij de houtverbindingselementen (niet-
demonteerbaar)
Hout
Koud tegen elkaar
Koud tegen elkaar= geen eigenlijke verbinding daar de planken niet in elkaar gewerkt zijn.
Voor deze verbinding is het belangrijk dat
de vlakken perfect haaks en recht zijn.
Drevel
Een drevel, deugel of deuvel = een ronde houten pen van massief hardhout, zoals
beukenhout, met de houtvezel in de lengte.
Uiteinden: hebben een zoekrand (afschuining). Groeven verhogen de weerstand bij draaiing,
laten overtollige lijm wegvloeien en vergroten het lijmoppervlak. Voor een sterke constructie
gebruik je minstens 2 drevels en boor je de corresponderende gaten perfect.
verkrijgbaar in: verschillende diameters en lengtes, zoals 6×30, 8×40, 10×50 mm, en ook als
stok van 1000 mm
2
,Lamel
Een lamel, verbindingsplaatje of koekje is een platte, ovale schijf van massief beukenhout,
verkrijgbaar in verschillende afmetingen.
Voor hoge breukvastheid loopt de houtdraad onder een hoek van 45° met de lengteas. De
ovaalvorm komt van de machinale freesbewerking voor een plaatselijke groef.
Afgeronde kanten= maken inschuiven gemakkelijker en de wafelstructuur zorgt voor betere
verlijming.
Plaatsing worden 2 corresponderende groeven gefreesd. Na lijm en montage kan het hout
nog worden bewogen voor een gelijk vlak. Lamelverbindingen zijn eenvoudig en snel te
maken.
De lameldikte: 3 of 4 mm, wordt gekozen afhankelijk van de werkstukdikte.
Werkstuk 8-12 mm dik, lamel 3 mm dik 0
Werkstuk 12-15 mm dik, lamel 4 mm dik 10
Werkstuk dikker dan 15 mm, lamel 4 mm dik 20
Losse pen
Een losse pen= rechthoekige pen van massief beukenhout of sipo (voor buitentoepassing),
met de houtvezel in de lengte. Beide langszijden zijn afgerond en het oppervlak heeft een
structuur.
Plaatsing: worden 2 corresponderende gaten in de werkstukken gefreesd.
Verkrijgbaar in: verschillende diktes en lengtes, bijvoorbeeld 4×20 tot 10×50 mm, en kunnen
ook op maat gemaakt worden uit massief hout of kwaliteitsvolle multiplex.
(losse pen, domino festool)
Losse veer
3
, op maat gemaakt door: de meubelmaker en is van massief hout of kwaliteitsvolle tri- of
multiplexplaat, zoals berk of beuk.
Hoeken van veer zijn afgeschuind: om het plaatsen te vergemakkelijken. In elke plank wordt
een groef in het midden van de houtdikte gefreesd, waarin de losse veer wordt gelijmd.
Veer is: 1 mm smaller dan de groefdikte, zodat de naden goed gesloten kunnen worden.
Losse zwaluwtaartelement
bestaat uit: kunststof of gelamineerd hout.
In de te verbinden vlakken van beide werkstukken wordt een zwaluwstaartvormige groef
gefreesd, waarin het element wordt gelijmd om de verbinding te maken. Het element is
achteraan zichtbaar en verkrijgbaar in verschillende afmetingen.
Kan zonder lijm! ( eerste die zonder lijm kan de vorige allemaal niet)
zwaluwstaartverbinding (Hoffmann-schwalbe)
Metaal
Nagel
Gemaakt: van staaldraad.
Werkstukken eenvoudig te verbinden: omdat de nagels rechtstreeks in het materiaal
gedreven worden. De uitgevoerde verbinding is een vaste constructie en voor onzichtbare
constructies.
Draadnagel met platte kop Verschillende afmetingen
Toegepast: schrijnwerkerij
Draadnagel zonder kop In hout gedreven te worden, erna
worden de gaten opgevuld met bvb
Polyester
Nagel pneumatisch nagelpistool
eenvoudig/ snel te verbinden.
4
