Hoofdstuk 11: CRISIS VAN DE
DEMOCRATIE IN DE JAREN1930
Combineert meerdere lagen
- Impact van de economische crisis = de grote depressie
- Afwijzen van de werking van democratie
- Hoe men de kritiek op het Belgische regime gaat behandelen
Alle het negatieve van het begin 20ste eeuw wordt hierin geprojecteerd
We hebben nood aan een sterke staat
DE GROTE DEPRESSIE
De westerse samenleving
= economische crisis rond 1930 en die in het collectieve geheugen wordt herleid tot de
beurscrash in wall street
- Mondiaal fenomeen
Fundamenteel probleem, maar er wordt niet gereageerd met nationale coördinatie
De wereldhandel implodeert
1
,• Grote Depressie (jaren 1930)
o Start met de beurscrash van 1929 op Wall Street
o Verergert door o.a. de devaluatie van het Britse pond in 1931
• Gevolgen voor België
o België = open economie → sterk afhankelijk van import en export
o Internationale handel valt stil → zware economische impact
• Werkloosheid
o Stijging van ongeveer 200.000 naar 300.000 werklozen
o Dit is een onderschatting:
▪ sommige arbeiders hadden een vrijwillige verzekering
▪ zij werden niet altijd meegeteld in officiële cijfers
Politieke en maatschappelijke impact
• Grote impact op samenleving en politiek
• De crisis wordt een trauma
o beïnvloedt politici tot ongeveer de jaren 1980
• Belangrijkste prioriteit:
o bestrijden van werkloosheid
• Politiek faalt in het begin:
o geen snelle of effectieve oplossingen
Alternatieve economische modellen
2
, • Twijfel aan het kapitalisme groeit
• Aantrekkingskracht van alternatieven:
o Sovjet-Unie:
▪ op papier geen werkloosheid
• Gevolg:
o veel mensen in West-Europa kijken naar andere systemen
o ook in België leeft het idee dat het elders beter is
• Gelijkaardige evoluties in:
o Italië
o Duitsland
Vergelijking met crisis van 1880
• Gelijkaardige economische crisis rond 1880
• Belangrijk verschil:
o samenleving in de jaren 1930 is gedemocratiseerd
• In de 19e eeuw:
o slechts beperkte groep heeft stemrecht
o oplossing via klassiek liberalisme:
▪ staat grijpt niet in
▪ economie herstelt zichzelf
o focus op:
▪ begroting in evenwicht
▪ lage overheidsuitgaven en belastingen
Aanpak in de jaren 1930
• Overheden passen eerst dezelfde ideeën toe als in de 19e eeuw:
o afwachten en uitstellen
• Gevolgen:
3
DEMOCRATIE IN DE JAREN1930
Combineert meerdere lagen
- Impact van de economische crisis = de grote depressie
- Afwijzen van de werking van democratie
- Hoe men de kritiek op het Belgische regime gaat behandelen
Alle het negatieve van het begin 20ste eeuw wordt hierin geprojecteerd
We hebben nood aan een sterke staat
DE GROTE DEPRESSIE
De westerse samenleving
= economische crisis rond 1930 en die in het collectieve geheugen wordt herleid tot de
beurscrash in wall street
- Mondiaal fenomeen
Fundamenteel probleem, maar er wordt niet gereageerd met nationale coördinatie
De wereldhandel implodeert
1
,• Grote Depressie (jaren 1930)
o Start met de beurscrash van 1929 op Wall Street
o Verergert door o.a. de devaluatie van het Britse pond in 1931
• Gevolgen voor België
o België = open economie → sterk afhankelijk van import en export
o Internationale handel valt stil → zware economische impact
• Werkloosheid
o Stijging van ongeveer 200.000 naar 300.000 werklozen
o Dit is een onderschatting:
▪ sommige arbeiders hadden een vrijwillige verzekering
▪ zij werden niet altijd meegeteld in officiële cijfers
Politieke en maatschappelijke impact
• Grote impact op samenleving en politiek
• De crisis wordt een trauma
o beïnvloedt politici tot ongeveer de jaren 1980
• Belangrijkste prioriteit:
o bestrijden van werkloosheid
• Politiek faalt in het begin:
o geen snelle of effectieve oplossingen
Alternatieve economische modellen
2
, • Twijfel aan het kapitalisme groeit
• Aantrekkingskracht van alternatieven:
o Sovjet-Unie:
▪ op papier geen werkloosheid
• Gevolg:
o veel mensen in West-Europa kijken naar andere systemen
o ook in België leeft het idee dat het elders beter is
• Gelijkaardige evoluties in:
o Italië
o Duitsland
Vergelijking met crisis van 1880
• Gelijkaardige economische crisis rond 1880
• Belangrijk verschil:
o samenleving in de jaren 1930 is gedemocratiseerd
• In de 19e eeuw:
o slechts beperkte groep heeft stemrecht
o oplossing via klassiek liberalisme:
▪ staat grijpt niet in
▪ economie herstelt zichzelf
o focus op:
▪ begroting in evenwicht
▪ lage overheidsuitgaven en belastingen
Aanpak in de jaren 1930
• Overheden passen eerst dezelfde ideeën toe als in de 19e eeuw:
o afwachten en uitstellen
• Gevolgen:
3
