Samenvatting politicologie
Hoofstuk 1:
Op zoek naar de ‘logica’, naar de bewegingswetten van de politiek.
Logie; logos, rede, logica, principe, gedachte, leerstelling, oorsprong,
oorzakelijkheid
Polis
Politiek is een sociaal verschijnsel, d.w.z. dat het enkel kan bestaan in de
verhoudingen en interacties tussen mensen.
Politiek betreft zaken die voor een groep of collectiviteit als geheel geregeld
worden. In het bijzonder heeft politiek betrekking op vormen van samenwerking
en conflict m.b.t. collectieve beslissingen, d.w.z. beslissingen die in naam van en
voor de hele gemeenschap genomen moeten worden om het samenleven via
bindende regels te ordenen.
Daartoe hebben zich specifieke instellingen en procedures ontwikkeld, alsook
een politieke cultuur.
Essentieel voor deze gestolde vormen van besluitvorming en conflictbeheer is
het gebruik van macht en dus de ontwikkeling van machtsposities.
Politiek heeft een inzet, het gaat om de competitieve realisatie van doelen en de
bescherming van belangen in een omgeving van schaarste en onverenigbare
doelen en criteria.
Deze inzet en de manier waarop collectieve conflicten via politiek optreden
geregeld worden zijn het product van materiële omstandigheden maar ook van
verschillende en uiteenlopende, geïntegreerde maatschappijanalyses, waarden
en normen en politieke strategie. De laatstgenoemde instrueren politiek gedrag
en ondersteunen de creatie van belangen, doelstellingen en oplossingen.
Politiek (H1) gaat over de realisatie van ideeën (H2) over de ideale samenleving.
Voor de realisatie van die idealen is macht (H3) nodig. Die is ongelijk verdeeld: er
zit veel macht geconcentreerd in weinig handen, bij elites (H4). Gelukkig hebben
burgers ook macht, kunnen ook zij politiek participeren (H5).
De belangrijkste politieke actoren in ons systeem zijn evenwel de politieke
partijen (H6). Die spelen een cruciale rol in de staat en in het parlement (H7).
Maar heeft meest invloedrijke orgaan is de uitvoerende macht, in het bijzonder
de regering (H8).
Dit alles speelt zich af in een democratie, waarin het volk vooral via
vertegenwoordigers (H9) bestuurt. Hun selectie gebeurt via verkiezingen (H10).
En dat allemaal binnen een Europees (H11) en internationaal-politiek (H12)
systeem.
1
,Concepten: ideologie & macht
Actoren: elites, massa, partijen
Instellingen: parlement, staat, regering, administratie
Systemen: democratie, verkiezingen, EP, IP
Acuta
Septemberverklaring
4de maandag van september
Start Vlaams politiek jaar
Minister-President belicht de algemeen maatschappelijke situatie, de
plannen van de regering en de krachtlijnen van de begroting voor 2024
De plenaire vergadering debatteert over deze verklaring, gewoonlijk op de
woensdag volgend op de verklaring
Het parlement stemt over de Septemberverklaring als de bespreking ervan
is afgerond en geeft daarmee het vertrouwen aan de regering om haar
plannen in het nieuwe politieke jaar uit te voeren.
Dit jaar: geen septemberverklaring; korte zitting, fractie(leiders) bereiden
repliek voor.
Vlaams parlement jaar
4de maandag van september: openingsvergadering, plenaire vergadering,
September tot november: plenaire vergadering, decreten, resoluties
Oktober tot december: begroting, commissies
Januari tot juni: actuele vragen, decreten, resoluties
Begin juli: afsluitende plenaire vergadering
Eind juli: zomerreces
Begroting Vlaamse regering
Tekort van 4,5M op een begroting van ongeveer 60M
Doel: evenwicht in 2027
1,5 à 2M vinden
Inkomsten/uitgaven
Nieuwe erfbelasting, ‘verruimd inkomensbegrip’
Oorzaak: lage economische groei
Cultuursector - Vlaamse middenklasse – zorgpremie van 10 naar 100 euro –
afgezwakte hervorming erfbelasting – verbouwpremie verdwijnt, valt weg voor
hogere inkomens – niemand ontsnapt aan besparingen – Vlaanderen hoopt op
50miljoen extra boetes per jaar- Vlaamse regering deelt minder uit
2
,Compromis
‘Extra’ gat 1,5M verdwenen (volgend jaar?)
70% ingrepen in uitgaven (minder subsidies, besparingen op de overheid,
…) volgens De Tijd.
Uitstel geplande uitgaven/minderinkomsten (bv. verlaging erfbelasting):
niet afpakken maar niet geven wat beloofd was.
Meer inkomsten (bv. km-verheffing, verhoging zorgpremie)
Ruimer inkomensbegrip, verder kijken dan puur het loon
Wie: notarissen, CEO, chirurgen ect. Worden uitbetaald via
vennootschappen
Vennootschappen: zakelijke organisaties die losstaan van haar eigenaars
Verdienen heel veel, laten zich een klein loon uitbetalen.
Bv. vragen premies aan – kortingen – verminderd studiegeld
Doel: men moet een verklaring op eer afleggen dat men een laag loon
heeft.
Vooruit voor - N-VA & CDV tegen
Hoofstuk 1: Wat is politiek en de studie van politiek.
Wat is de oorsprong en complexiteit van het begrip politiek?
Hoe kunne we politiek omschrijven?
Wat is er zo bijzonder aan politicologie?
Welke benaderingen worden in die discipline gebruikt?
1 Wat is politiek
Het onderwerp van politicologie (integratiewetenschap)
Aparte discipline? USP? Field of enquiry?
Fundamentele (existentiële) vraag
Complexe vraag: geen eensgezindheid
Politieke discussie
Bv. debat over overheidsopdreden
Minimal vs. Nanystate (de staat verzorg van wieg tot sterfbed)
Wetenschappelijke discussie
Geen algemeen aanvaarde definitie van politiek
3
, Domein- of aspectbendaring (plaats of een proces)
Wezenlijk betwist begrip
= nood aan duidelijkheid
1. Bestuur van een samenleving
Oorsprong:
Politika, politeia: betrekking op polis (polity, policy, politics)
= leven van burger in gemeenschap (politikos vs. Idiotikos, onwetend,
privé)
Heeft betrekking op leven in en beheer van een samenleving leven van burgers
in gemeenschap, publiek=politiek.
2. Van een bevolking op een territorium
Niet-territoriale vereniging (bv. kerk, studentenclub): leden
Territoriaal gebonden samenleving: iedereen, burgers, moeten alle regels op dat
territorium volgen
Territorialisering politiek= staten
Evoluties: globalisering, decentralisering, Europese integratie, internationale
samenwerking, niet-statelijke actoren (Apple, Google, Elon Musk)
3. Nemen van collectief bindende beslissingen
Hoe ordenen we het samenleven van veel mensen op een territorium?
Veel conflicten (schaarste, verschillende visies, …)
Hoe lossen we ze op?
‘Geschiedenis’ van politiek
Politeia – polis Aristoteles
de mens is een zoön politikon: sociaal dier
Politiek als hoogste activiteit, bereiken ‘goede leven’
Eudaimonia (geluksleer) enkel in een politieke gemeenschap
Machiavelli: il principe
Machtsverwering en -behoud (staat= status regis)
4
Hoofstuk 1:
Op zoek naar de ‘logica’, naar de bewegingswetten van de politiek.
Logie; logos, rede, logica, principe, gedachte, leerstelling, oorsprong,
oorzakelijkheid
Polis
Politiek is een sociaal verschijnsel, d.w.z. dat het enkel kan bestaan in de
verhoudingen en interacties tussen mensen.
Politiek betreft zaken die voor een groep of collectiviteit als geheel geregeld
worden. In het bijzonder heeft politiek betrekking op vormen van samenwerking
en conflict m.b.t. collectieve beslissingen, d.w.z. beslissingen die in naam van en
voor de hele gemeenschap genomen moeten worden om het samenleven via
bindende regels te ordenen.
Daartoe hebben zich specifieke instellingen en procedures ontwikkeld, alsook
een politieke cultuur.
Essentieel voor deze gestolde vormen van besluitvorming en conflictbeheer is
het gebruik van macht en dus de ontwikkeling van machtsposities.
Politiek heeft een inzet, het gaat om de competitieve realisatie van doelen en de
bescherming van belangen in een omgeving van schaarste en onverenigbare
doelen en criteria.
Deze inzet en de manier waarop collectieve conflicten via politiek optreden
geregeld worden zijn het product van materiële omstandigheden maar ook van
verschillende en uiteenlopende, geïntegreerde maatschappijanalyses, waarden
en normen en politieke strategie. De laatstgenoemde instrueren politiek gedrag
en ondersteunen de creatie van belangen, doelstellingen en oplossingen.
Politiek (H1) gaat over de realisatie van ideeën (H2) over de ideale samenleving.
Voor de realisatie van die idealen is macht (H3) nodig. Die is ongelijk verdeeld: er
zit veel macht geconcentreerd in weinig handen, bij elites (H4). Gelukkig hebben
burgers ook macht, kunnen ook zij politiek participeren (H5).
De belangrijkste politieke actoren in ons systeem zijn evenwel de politieke
partijen (H6). Die spelen een cruciale rol in de staat en in het parlement (H7).
Maar heeft meest invloedrijke orgaan is de uitvoerende macht, in het bijzonder
de regering (H8).
Dit alles speelt zich af in een democratie, waarin het volk vooral via
vertegenwoordigers (H9) bestuurt. Hun selectie gebeurt via verkiezingen (H10).
En dat allemaal binnen een Europees (H11) en internationaal-politiek (H12)
systeem.
1
,Concepten: ideologie & macht
Actoren: elites, massa, partijen
Instellingen: parlement, staat, regering, administratie
Systemen: democratie, verkiezingen, EP, IP
Acuta
Septemberverklaring
4de maandag van september
Start Vlaams politiek jaar
Minister-President belicht de algemeen maatschappelijke situatie, de
plannen van de regering en de krachtlijnen van de begroting voor 2024
De plenaire vergadering debatteert over deze verklaring, gewoonlijk op de
woensdag volgend op de verklaring
Het parlement stemt over de Septemberverklaring als de bespreking ervan
is afgerond en geeft daarmee het vertrouwen aan de regering om haar
plannen in het nieuwe politieke jaar uit te voeren.
Dit jaar: geen septemberverklaring; korte zitting, fractie(leiders) bereiden
repliek voor.
Vlaams parlement jaar
4de maandag van september: openingsvergadering, plenaire vergadering,
September tot november: plenaire vergadering, decreten, resoluties
Oktober tot december: begroting, commissies
Januari tot juni: actuele vragen, decreten, resoluties
Begin juli: afsluitende plenaire vergadering
Eind juli: zomerreces
Begroting Vlaamse regering
Tekort van 4,5M op een begroting van ongeveer 60M
Doel: evenwicht in 2027
1,5 à 2M vinden
Inkomsten/uitgaven
Nieuwe erfbelasting, ‘verruimd inkomensbegrip’
Oorzaak: lage economische groei
Cultuursector - Vlaamse middenklasse – zorgpremie van 10 naar 100 euro –
afgezwakte hervorming erfbelasting – verbouwpremie verdwijnt, valt weg voor
hogere inkomens – niemand ontsnapt aan besparingen – Vlaanderen hoopt op
50miljoen extra boetes per jaar- Vlaamse regering deelt minder uit
2
,Compromis
‘Extra’ gat 1,5M verdwenen (volgend jaar?)
70% ingrepen in uitgaven (minder subsidies, besparingen op de overheid,
…) volgens De Tijd.
Uitstel geplande uitgaven/minderinkomsten (bv. verlaging erfbelasting):
niet afpakken maar niet geven wat beloofd was.
Meer inkomsten (bv. km-verheffing, verhoging zorgpremie)
Ruimer inkomensbegrip, verder kijken dan puur het loon
Wie: notarissen, CEO, chirurgen ect. Worden uitbetaald via
vennootschappen
Vennootschappen: zakelijke organisaties die losstaan van haar eigenaars
Verdienen heel veel, laten zich een klein loon uitbetalen.
Bv. vragen premies aan – kortingen – verminderd studiegeld
Doel: men moet een verklaring op eer afleggen dat men een laag loon
heeft.
Vooruit voor - N-VA & CDV tegen
Hoofstuk 1: Wat is politiek en de studie van politiek.
Wat is de oorsprong en complexiteit van het begrip politiek?
Hoe kunne we politiek omschrijven?
Wat is er zo bijzonder aan politicologie?
Welke benaderingen worden in die discipline gebruikt?
1 Wat is politiek
Het onderwerp van politicologie (integratiewetenschap)
Aparte discipline? USP? Field of enquiry?
Fundamentele (existentiële) vraag
Complexe vraag: geen eensgezindheid
Politieke discussie
Bv. debat over overheidsopdreden
Minimal vs. Nanystate (de staat verzorg van wieg tot sterfbed)
Wetenschappelijke discussie
Geen algemeen aanvaarde definitie van politiek
3
, Domein- of aspectbendaring (plaats of een proces)
Wezenlijk betwist begrip
= nood aan duidelijkheid
1. Bestuur van een samenleving
Oorsprong:
Politika, politeia: betrekking op polis (polity, policy, politics)
= leven van burger in gemeenschap (politikos vs. Idiotikos, onwetend,
privé)
Heeft betrekking op leven in en beheer van een samenleving leven van burgers
in gemeenschap, publiek=politiek.
2. Van een bevolking op een territorium
Niet-territoriale vereniging (bv. kerk, studentenclub): leden
Territoriaal gebonden samenleving: iedereen, burgers, moeten alle regels op dat
territorium volgen
Territorialisering politiek= staten
Evoluties: globalisering, decentralisering, Europese integratie, internationale
samenwerking, niet-statelijke actoren (Apple, Google, Elon Musk)
3. Nemen van collectief bindende beslissingen
Hoe ordenen we het samenleven van veel mensen op een territorium?
Veel conflicten (schaarste, verschillende visies, …)
Hoe lossen we ze op?
‘Geschiedenis’ van politiek
Politeia – polis Aristoteles
de mens is een zoön politikon: sociaal dier
Politiek als hoogste activiteit, bereiken ‘goede leven’
Eudaimonia (geluksleer) enkel in een politieke gemeenschap
Machiavelli: il principe
Machtsverwering en -behoud (staat= status regis)
4
