Gezondheidseconomie – samenvatting 2025 - 2026
INTRODUCTIE
WAT IS GEZONDHEIDSECONOMIE?
‣ Financiering van zorg
‣ Herverdeling
‣ Efficiënt
‣ Wat is efficiënt? Zo weinig mogelijk middelen en zo veel mogelijk output
o Wat we er in steken vs. wat is de output
o Nuance: “zo veel mogelijk output” → hier moet ook aandacht zitten voor
‘kwalitatieve’ zorg
o Binnen een bestaand stelsel: zo veel mogelijk gezondheid realiseren in een realiteit
waarbij de middelen voor gezondheidszorg niet oneindig zijn
o Nood aan bepaalde reflecties ‘aan welke zaken besteden we bepaalde middelen?’ ‘en
zo ja, hoeveel dan?’
WAAROM EEN GEZONDHEIDSBELEID?
‣ Veel zaken met elkaar verweven: je kan niet het ene alleen aanpakken zonder het andere
‣ Proberen om open te kijken, niet alles op 1 hoop gooien!
‣ Gerichter beleid
‣ Huidig financieringssysteem
‣ Aanbod dat de vraag creëert
‣ De prijs van zorg is een gevolg van de vraag naar zorg
‣ Wat vinden wij individu belangrijk?
o We vinden gezondheidszorg belangrijk → keuze maken: wat zetten we daar
tegenover? → keuzes van hoe we middelen gaan verdelen naargelang belangrijkheid
‣ Wat vinden we als beleid belangrijk?
o Stel: we vinden preventie van ouderenzorg belangrijk → hoe kan je dit als
beleid/overheid concreet maken?
o Onderzoek doen om te zeggen “Dit is een probleem.” → inventariseren
o Is het een probleem? Zo ja, wat is de omvang? → kunnen objectiveren op een
methodologisch correcte manier
o Cijfers analyseren → objectief aantonen dat mensen effectief te regelmatig vallen en
daarbij de gevolgen aantonen, etc.
o MAAR: wetenschappelijk bewijs vaak ook als argument om iets niet te doen of uit te
stellen
o Klaar met onderzoek, hoe gaan we dat omkaderen in beleid?
o Objectief staven dat je eigenlijk veel geld uitgeeft aan zaken wat je kan voorkomen
o Gezondheidsdoelstellingen formuleren: vb. als 6% van de ouderen valt
→ realistische daling van 4% tegen een bepaalde datum
o Plan van aanpak: wat willen we juist doen?
o Pas dan kan je budgetteren (vb. medicatieveiligheid, …) → staat altijd een vorm van
investering tegenover
o Dan pas kan je afwegingen maken
‣ Waarom moeten we aan gezondheidsbeleid doen?
o Om zoveel mogelijk mensen te kunnen helpen met de middelen die er zijn
o Ook vooral om de juiste mensen te kunnen helpen én met de juiste dingen (kwaliteit)
,Gezondheidseconomie – samenvatting 2025 - 2026
o Om meer welvaart: als we voor veel mensen zorgen, als veel mensen zorg nodig gaan
hebben en we willen die mensen die zorg geven → ervoor zorgen dat we ze een goede
kwaliteit van zorg kunnen geven
‣ Waarom belangrijk om een goede kwaliteit aan zorg te geven?
→ aanname dat er een standaard aan zorg is die goed is
o Ervoor zorgen dat we die standaard behouden (positief geformuleerd)
o Ambitie is dat we hetgeen we nu doen gewoon kunnen verder doen, ook al krijgen we
alsmaar meer inzichten en ontwikkeling → eigenlijk hoop je de kwaliteit van zorg te
verbeteren, niet enkel meer van hetzelfde (ook al zal ‘meer van hetzelfde’ al een grote
uitdaging zijn) → ondanks alle uitdagingen, toch nodig om te blijven investeren zodat
de zorg kan toenemen in functie van stijgende inzichten en technieken
o Als we slechte kwaliteit geven, keren mensen heel snel terug in de zorg
o Slechte kwaliteit in eerstelijn = meer kans dat die patiënt in een duurdere tweedelijns
terechtkomt
o Recuperatietraject: als mensen zorg nodig hebben, geef ze zo snel mogelijk zorg om
op die manier het niveau van zorg te beperken
o Als je voor iedereen zorg wil geven (beleidskeuze: geen onderscheid maken), en dus
geen selectief beleid uit te voeren, maakt wel dat bepaalde zorg voor sommige
groepen moeilijk betaalbaar is → zij die beter vermogend zijn, kunnen ze zich beter
de zorg permitteren → klasse-geneeskunde??
GEZONDHEIDSECONOMIE:
‣ Meer dan louter het economische: kosten-baten
‣ Gaat ook over andere zaken: quality & safety, vraag-aanbod, capaciteiten, …
‣ Gezondheidseconomie zien vanuit een gezondheidsperspectief!
o Gezondheid voorop: zo veel mogelijk gezondheid creëren, betaalbaar en
toegankelijk voor iedereen
o Binnen een realiteit waarbij de middelen niet oneindig zijn
o Doel: gezondheidswinst creëren !
o Liefst evidence based, onderbouwd en geargumenteerd
o We moeten keuzes maken → gerichte en slimme keuzes!
o Waar besteed je geld aan en waaraan niet?
o Wat doe je met de middelen vanuit een overheidsperspectief? En wat vanuit een ander
perspectief?
o Bedrijfseconomisch denken binnen gezondheidszorg bespreekbaar maken
o Economisch denken is geen taboe: “het gaat over mensen dus geld speelt geen rol”
→ niet realistisch
→ zolang het economisch denken ten dienste is van de kwaliteit van zorg en niet
ten koste is van de kwaliteit van de zorg!
,Gezondheidseconomie – samenvatting 2025 - 2026
Waarom investeren in de zorg loont:
‣ Investeren in gezondheid (en dus ook soms in gezondheidszorg) is altijd juist om te doen!
‣ Gezondheid is het allerhoogste goed
‣ Je mag alles dromen en wensen, maar zonder een goede gezondheid kan je veel dromen niet
waarmaken
, Gezondheidseconomie – samenvatting 2025 - 2026
WAT IS GEZONDHEID?
Gezondheid = een toestand van zowel perfect fysiek, mentaal en sociaal welbevinden (definitie
van de WHO)
o “perfect” is niet altijd haalbaar → mag geen volledig streefdoel te zijn
o “perfect” hoeft ook eigenlijk niet
o Wel “een aanvaardbaar niveau” is na te streven
‣ Niet enkel focussen op de afwezigheid van ziekte
‣ Uit onderzoek: 85% van de Vlamingen zegt dat het algemeen welbevinden (geluksgevoel)
in grote mate afhankelijk is van hun gezondheid
o Als dat zo is: waarom denken mensen dan vaak pas aan gezondheid als ze ofwel zelf
of iemand in hun naaste kringen in aanraking komt met een ziekte?
o We denken niet altijd vanuit de gezondheid
o Residuele effect is vaak van korte duur: vb. iemand die rookt wordt geconfronteerd met
longproblemen en stopt even, maar gaat dan na het behandelen van de ziekte terug beginnen
roken…
BETAALBAARHEID VAN GEZONDHEID:
“Onze gezondheidszorg dreigt onbetaalbaar te worden”
Gezondheidszorg vs. ziekenzorg:
‣ Heel erg opgeleid om zieke mensen te genezen, geneeskunde, oplossen van (medische)
problemen
o België behoort medisch technisch tot de wereldtop
‣ Maar: niet bezig met gezondheidszorg of het ‘gezond houden’ van mensen
‣ Reden: bevoegdheidsverdeling ligt op verschillende niveaus
o Federaal: ziekenzorg (curatie) → alles met betrekking tot acute zorgverlening
(Federaal minister van Volksgezondheid: Frank Vandenbroucke)
o Deelstaten: preventie, welzijn, gezondheid (Vlaams minister voor Welzijn: Caroline
Gennez)
o Curatie en preventie zit eigenlijk binnen hetzelfde spectrum → uit elkaar trekken
van die twee is eigenlijk al een foute beleidskeuze..
o Voor Vlaanderen: gemeenschappen en gewesten zijn hetzelfde
o Voor Brussel: veel moeilijker → verschillend gemeenschap/gewest
o Veel verschillende bevoegdheidsniveau → veel verschillende bevoegdheidsminister
→ elk hun eigen prioriteiten, eigen beleidsplan, eigen agenda, …
‣ IMC: Inter Ministerieel Comité
o Bevoegde ministers komen één keer per drie maanden samen om te vergaderen
o Hier worden de grote beslissingen genomen
o Alle bevoegde ministers zijn aanwezig, anders kunnen ze geen beslissingen maken
→ te veel verschillende opinies/belangen om structureel keuzes te maken…
‣ Beleidshervormingen gebeuren vaak vanuit het perspectief van de sector zelf, vanuit
perspectief van de zorgprofessionals → zou meer vanuit het perspectief van de patiënt
moeten komen!
Value-based healthcare (!!)
‣ °Michael Porter
‣ Waarde-gedreven zorg
‣ Naar gezondheidszorg kijken vanuit procesdenken
‣ Op een moment komt een patiënt in het zorgproces terecht
INTRODUCTIE
WAT IS GEZONDHEIDSECONOMIE?
‣ Financiering van zorg
‣ Herverdeling
‣ Efficiënt
‣ Wat is efficiënt? Zo weinig mogelijk middelen en zo veel mogelijk output
o Wat we er in steken vs. wat is de output
o Nuance: “zo veel mogelijk output” → hier moet ook aandacht zitten voor
‘kwalitatieve’ zorg
o Binnen een bestaand stelsel: zo veel mogelijk gezondheid realiseren in een realiteit
waarbij de middelen voor gezondheidszorg niet oneindig zijn
o Nood aan bepaalde reflecties ‘aan welke zaken besteden we bepaalde middelen?’ ‘en
zo ja, hoeveel dan?’
WAAROM EEN GEZONDHEIDSBELEID?
‣ Veel zaken met elkaar verweven: je kan niet het ene alleen aanpakken zonder het andere
‣ Proberen om open te kijken, niet alles op 1 hoop gooien!
‣ Gerichter beleid
‣ Huidig financieringssysteem
‣ Aanbod dat de vraag creëert
‣ De prijs van zorg is een gevolg van de vraag naar zorg
‣ Wat vinden wij individu belangrijk?
o We vinden gezondheidszorg belangrijk → keuze maken: wat zetten we daar
tegenover? → keuzes van hoe we middelen gaan verdelen naargelang belangrijkheid
‣ Wat vinden we als beleid belangrijk?
o Stel: we vinden preventie van ouderenzorg belangrijk → hoe kan je dit als
beleid/overheid concreet maken?
o Onderzoek doen om te zeggen “Dit is een probleem.” → inventariseren
o Is het een probleem? Zo ja, wat is de omvang? → kunnen objectiveren op een
methodologisch correcte manier
o Cijfers analyseren → objectief aantonen dat mensen effectief te regelmatig vallen en
daarbij de gevolgen aantonen, etc.
o MAAR: wetenschappelijk bewijs vaak ook als argument om iets niet te doen of uit te
stellen
o Klaar met onderzoek, hoe gaan we dat omkaderen in beleid?
o Objectief staven dat je eigenlijk veel geld uitgeeft aan zaken wat je kan voorkomen
o Gezondheidsdoelstellingen formuleren: vb. als 6% van de ouderen valt
→ realistische daling van 4% tegen een bepaalde datum
o Plan van aanpak: wat willen we juist doen?
o Pas dan kan je budgetteren (vb. medicatieveiligheid, …) → staat altijd een vorm van
investering tegenover
o Dan pas kan je afwegingen maken
‣ Waarom moeten we aan gezondheidsbeleid doen?
o Om zoveel mogelijk mensen te kunnen helpen met de middelen die er zijn
o Ook vooral om de juiste mensen te kunnen helpen én met de juiste dingen (kwaliteit)
,Gezondheidseconomie – samenvatting 2025 - 2026
o Om meer welvaart: als we voor veel mensen zorgen, als veel mensen zorg nodig gaan
hebben en we willen die mensen die zorg geven → ervoor zorgen dat we ze een goede
kwaliteit van zorg kunnen geven
‣ Waarom belangrijk om een goede kwaliteit aan zorg te geven?
→ aanname dat er een standaard aan zorg is die goed is
o Ervoor zorgen dat we die standaard behouden (positief geformuleerd)
o Ambitie is dat we hetgeen we nu doen gewoon kunnen verder doen, ook al krijgen we
alsmaar meer inzichten en ontwikkeling → eigenlijk hoop je de kwaliteit van zorg te
verbeteren, niet enkel meer van hetzelfde (ook al zal ‘meer van hetzelfde’ al een grote
uitdaging zijn) → ondanks alle uitdagingen, toch nodig om te blijven investeren zodat
de zorg kan toenemen in functie van stijgende inzichten en technieken
o Als we slechte kwaliteit geven, keren mensen heel snel terug in de zorg
o Slechte kwaliteit in eerstelijn = meer kans dat die patiënt in een duurdere tweedelijns
terechtkomt
o Recuperatietraject: als mensen zorg nodig hebben, geef ze zo snel mogelijk zorg om
op die manier het niveau van zorg te beperken
o Als je voor iedereen zorg wil geven (beleidskeuze: geen onderscheid maken), en dus
geen selectief beleid uit te voeren, maakt wel dat bepaalde zorg voor sommige
groepen moeilijk betaalbaar is → zij die beter vermogend zijn, kunnen ze zich beter
de zorg permitteren → klasse-geneeskunde??
GEZONDHEIDSECONOMIE:
‣ Meer dan louter het economische: kosten-baten
‣ Gaat ook over andere zaken: quality & safety, vraag-aanbod, capaciteiten, …
‣ Gezondheidseconomie zien vanuit een gezondheidsperspectief!
o Gezondheid voorop: zo veel mogelijk gezondheid creëren, betaalbaar en
toegankelijk voor iedereen
o Binnen een realiteit waarbij de middelen niet oneindig zijn
o Doel: gezondheidswinst creëren !
o Liefst evidence based, onderbouwd en geargumenteerd
o We moeten keuzes maken → gerichte en slimme keuzes!
o Waar besteed je geld aan en waaraan niet?
o Wat doe je met de middelen vanuit een overheidsperspectief? En wat vanuit een ander
perspectief?
o Bedrijfseconomisch denken binnen gezondheidszorg bespreekbaar maken
o Economisch denken is geen taboe: “het gaat over mensen dus geld speelt geen rol”
→ niet realistisch
→ zolang het economisch denken ten dienste is van de kwaliteit van zorg en niet
ten koste is van de kwaliteit van de zorg!
,Gezondheidseconomie – samenvatting 2025 - 2026
Waarom investeren in de zorg loont:
‣ Investeren in gezondheid (en dus ook soms in gezondheidszorg) is altijd juist om te doen!
‣ Gezondheid is het allerhoogste goed
‣ Je mag alles dromen en wensen, maar zonder een goede gezondheid kan je veel dromen niet
waarmaken
, Gezondheidseconomie – samenvatting 2025 - 2026
WAT IS GEZONDHEID?
Gezondheid = een toestand van zowel perfect fysiek, mentaal en sociaal welbevinden (definitie
van de WHO)
o “perfect” is niet altijd haalbaar → mag geen volledig streefdoel te zijn
o “perfect” hoeft ook eigenlijk niet
o Wel “een aanvaardbaar niveau” is na te streven
‣ Niet enkel focussen op de afwezigheid van ziekte
‣ Uit onderzoek: 85% van de Vlamingen zegt dat het algemeen welbevinden (geluksgevoel)
in grote mate afhankelijk is van hun gezondheid
o Als dat zo is: waarom denken mensen dan vaak pas aan gezondheid als ze ofwel zelf
of iemand in hun naaste kringen in aanraking komt met een ziekte?
o We denken niet altijd vanuit de gezondheid
o Residuele effect is vaak van korte duur: vb. iemand die rookt wordt geconfronteerd met
longproblemen en stopt even, maar gaat dan na het behandelen van de ziekte terug beginnen
roken…
BETAALBAARHEID VAN GEZONDHEID:
“Onze gezondheidszorg dreigt onbetaalbaar te worden”
Gezondheidszorg vs. ziekenzorg:
‣ Heel erg opgeleid om zieke mensen te genezen, geneeskunde, oplossen van (medische)
problemen
o België behoort medisch technisch tot de wereldtop
‣ Maar: niet bezig met gezondheidszorg of het ‘gezond houden’ van mensen
‣ Reden: bevoegdheidsverdeling ligt op verschillende niveaus
o Federaal: ziekenzorg (curatie) → alles met betrekking tot acute zorgverlening
(Federaal minister van Volksgezondheid: Frank Vandenbroucke)
o Deelstaten: preventie, welzijn, gezondheid (Vlaams minister voor Welzijn: Caroline
Gennez)
o Curatie en preventie zit eigenlijk binnen hetzelfde spectrum → uit elkaar trekken
van die twee is eigenlijk al een foute beleidskeuze..
o Voor Vlaanderen: gemeenschappen en gewesten zijn hetzelfde
o Voor Brussel: veel moeilijker → verschillend gemeenschap/gewest
o Veel verschillende bevoegdheidsniveau → veel verschillende bevoegdheidsminister
→ elk hun eigen prioriteiten, eigen beleidsplan, eigen agenda, …
‣ IMC: Inter Ministerieel Comité
o Bevoegde ministers komen één keer per drie maanden samen om te vergaderen
o Hier worden de grote beslissingen genomen
o Alle bevoegde ministers zijn aanwezig, anders kunnen ze geen beslissingen maken
→ te veel verschillende opinies/belangen om structureel keuzes te maken…
‣ Beleidshervormingen gebeuren vaak vanuit het perspectief van de sector zelf, vanuit
perspectief van de zorgprofessionals → zou meer vanuit het perspectief van de patiënt
moeten komen!
Value-based healthcare (!!)
‣ °Michael Porter
‣ Waarde-gedreven zorg
‣ Naar gezondheidszorg kijken vanuit procesdenken
‣ Op een moment komt een patiënt in het zorgproces terecht
