Hoofdstuk 7: HET NEUTRALE BELGIË
Er zijn bepaalde politieke keuzes die België niet kan maken
Het door de grootmachten opgelegde
scheidingsverdrag wordt in 1914 een casus belli
voor het Verenigd Koninkrijk
Eeuwigdurende Belgische neutraliteit (1831/1839)
• Achtergrond:
o Na de Belgische onafhankelijkheid werd België neutraal verklaard als
gevolg van de geopolitieke belangen van de grootmachten (zoals Frankrijk,
Verenigd Koninkrijk, Pruisen en Oostenrijk).
o België mocht geen offensieve militaire allianties sluiten met andere
landen.
o België mocht niet betrokken worden in oorlogen tussen andere staten, om
zijn neutraliteit te bewaren.
• Belangrijke bepalingen:
o Artikel VII (uit het verdrag van 1839):
“La Belgique, […], formera un État indépendant et perpétuellement neutre. Elle sera
tenue d'observer cette même neutralité envers tous les autres États.”
1
, ▪ Betekent dat België een onafhankelijke en eeuwig neutrale staat is,
verplicht om die neutraliteit tegenover alle andere staten te
respecteren.
o Artikel XIV:
“Le port d'Anvers, conformément aux stipulations de l'article 15 du traité de Paris, du 30
Mai 1814, continuera d'être uniquement un port de commerce.”
▪ De haven van Antwerpen mag uitsluitend commerciële functies
hebben, geen militaire doeleinden.
• Gevolgen:
o België kon geen militaire verdragen of offensieve acties ondernemen.
o De neutraliteit werd door andere staten gegarandeerd, maar werd ook een
strategisch doelwit: bijvoorbeeld Pruisen overweegt België en het Verenigd
Koninkrijk aan te vallen, wat later een rol speelde in de wereldoorlogen.
Conclusie:
De eeuwigdurende neutraliteit gaf België politieke onafhankelijkheid, maar beperkte
tegelijk zijn militaire handelingsvrijheid. Dit neutrale statuut werd een centraal element
in de Belgische buitenlandse politiek en een bron van internationale spanningen, vooral
bij conflicten tussen grootmachten.
2
, Belgische buitenlandse politiek (1831–1914)
• Neutrale positie:
o Sinds 1831/1839 werd België eeuwigdurend neutraal verklaard.
o De neutraliteit beperkte België in militaire allianties, maar het land mocht
wel een leger onderhouden om zich te verdedigen tegen mogelijke
aanvallen.
o België moest een evenwichtige positie behouden tussen Frankrijk en
Groot-Brittannië, zonder een van beide grootmachten te provoceren.
• Diplomatie en handel:
o België streefde naar wederzijdse diplomatieke erkenning met andere
landen.
o Er werden verdragen afgesloten over handel, scheepvaart en andere
economische zaken.
o Een voorbeeld hiervan is de parlementaire bekrachtiging van een
handelsverdrag met de VS in 1845.
o Over het algemeen voerde België een bescheiden buitenlandse politiek,
gericht op neutraliteit en economische samenwerking.
3
Er zijn bepaalde politieke keuzes die België niet kan maken
Het door de grootmachten opgelegde
scheidingsverdrag wordt in 1914 een casus belli
voor het Verenigd Koninkrijk
Eeuwigdurende Belgische neutraliteit (1831/1839)
• Achtergrond:
o Na de Belgische onafhankelijkheid werd België neutraal verklaard als
gevolg van de geopolitieke belangen van de grootmachten (zoals Frankrijk,
Verenigd Koninkrijk, Pruisen en Oostenrijk).
o België mocht geen offensieve militaire allianties sluiten met andere
landen.
o België mocht niet betrokken worden in oorlogen tussen andere staten, om
zijn neutraliteit te bewaren.
• Belangrijke bepalingen:
o Artikel VII (uit het verdrag van 1839):
“La Belgique, […], formera un État indépendant et perpétuellement neutre. Elle sera
tenue d'observer cette même neutralité envers tous les autres États.”
1
, ▪ Betekent dat België een onafhankelijke en eeuwig neutrale staat is,
verplicht om die neutraliteit tegenover alle andere staten te
respecteren.
o Artikel XIV:
“Le port d'Anvers, conformément aux stipulations de l'article 15 du traité de Paris, du 30
Mai 1814, continuera d'être uniquement un port de commerce.”
▪ De haven van Antwerpen mag uitsluitend commerciële functies
hebben, geen militaire doeleinden.
• Gevolgen:
o België kon geen militaire verdragen of offensieve acties ondernemen.
o De neutraliteit werd door andere staten gegarandeerd, maar werd ook een
strategisch doelwit: bijvoorbeeld Pruisen overweegt België en het Verenigd
Koninkrijk aan te vallen, wat later een rol speelde in de wereldoorlogen.
Conclusie:
De eeuwigdurende neutraliteit gaf België politieke onafhankelijkheid, maar beperkte
tegelijk zijn militaire handelingsvrijheid. Dit neutrale statuut werd een centraal element
in de Belgische buitenlandse politiek en een bron van internationale spanningen, vooral
bij conflicten tussen grootmachten.
2
, Belgische buitenlandse politiek (1831–1914)
• Neutrale positie:
o Sinds 1831/1839 werd België eeuwigdurend neutraal verklaard.
o De neutraliteit beperkte België in militaire allianties, maar het land mocht
wel een leger onderhouden om zich te verdedigen tegen mogelijke
aanvallen.
o België moest een evenwichtige positie behouden tussen Frankrijk en
Groot-Brittannië, zonder een van beide grootmachten te provoceren.
• Diplomatie en handel:
o België streefde naar wederzijdse diplomatieke erkenning met andere
landen.
o Er werden verdragen afgesloten over handel, scheepvaart en andere
economische zaken.
o Een voorbeeld hiervan is de parlementaire bekrachtiging van een
handelsverdrag met de VS in 1845.
o Over het algemeen voerde België een bescheiden buitenlandse politiek,
gericht op neutraliteit en economische samenwerking.
3
