Histologie - E09G2A
Samenvatting
Module 1: Methoden
1. Inleiding
1.1 Van cel tot weefsel
basis functionele eenheid van weefsel = de cel.
verschillen in grootte, vorm en samenstelling
De structuur van de cel weerspiegelt haar functie.
Om functie uit te voeren → individuele cellen georganiseerd in
weefsels → gecombineerd worden tot een functioneel orgaan →
orgaansystemen → functioneel, autonoom organisme
histologie = De studie van de structuur van weefsels en cellen in
hun normale omgeving van het weefsel en is enkel microscopisch
waarneembaar.
anatomie = De studie van de organen en structuren die met het
blote oog of macroscisch zichtbaar zijn
einde 17e eeuw: Robert Hook voor het
eerst cellen beschreven
een stukje weefsel van de kurk plant
de "lege ruimtes" = de cellen of
kamers van monniken
In dit weefsel waren de cellen dood
1.2 verschillende microscopische technieken
Een microscoop = een instrument voor het
bestuderen van objecten, die te klein zijn om goed
met het blote oog te kunnen worden gezien.
1. De lichtmicroscoop
gebruik van zichtbaar licht.
licht dat op het object zelf valt en weerkaatst
wordt (met een stereomicroscoop) ofwel met
doorvallend licht (met een "gewone"
microscoop met een of twee oculairen en een
objectief).
2. Elektronenmicroscopie
bundel elektronen om oppervlak of inhoud
van objecten af te beelden
Histologie - E09G2A 1
, versnelde elektronen hebben een veel
kleinere golflengte dan fotonen kan de
resolutie van een elektronenmicroscoop veel
hoger zijn.
2 soorten : transmissie electronenmicroscopie
en raster/scanning electronenmicroscopie.
1.3 de resolutie van microscopie
resolutie = De kleinste afstand tussen 2 elementen
waarbij ze nog als afzonderlijke elementen kunnen
worden geobserveerd
lichtmicroscoop: grootte van ± 0.2 μm (micrometer).
elektronenmicroscopen: 0.1 nm (nanometer).
= ultrastructuur van cellen.
Resolutie en golflengte
Resolutie = de mogelijkheid van een optisch systeem om 2 nabijgelegen objecten nog afzonderlijk weer te
geven.
λ = golflengte van het ingestraalde licht
NA = numerieke apertuur (AN) = een dimensieloos getal dat aangeeft hoeveel licht een lens
kan opvangen (maw onder welke uiterste hoeken licht opgevangen of uitgestraald kan
worden door deze lens).
Deze waarde vind je terug op elke lens in een microscoop en bepaalt in grote mate de
resolutie van de lens.
De kracht van een lens ligt dus niet alleen in de vergroting (magnificatie) van een beeld,
maar ook in de kracht om elementen van elkaar te onderscheiden (resolutie).
1.4 het gebruik van licht- en elektronenmicroscopie in de histologie
Afhankelijk van wat er precies moet gevisualiseerd
worden zal de keuze moeten gemaakt worden tussen
licht- en elektronenmicroscopie.
1.5 Anatomopathologie
Histologie - E09G2A 2
, Morfologisch onderzoek heeft ook een zeer
belangrijke rol in de kliniek. = anatomopathologisch
onderzoek.
Doel = een diagnose (identificatie van de
afwijking)+ daarbij horende informatie waarop de
aanvrager van het onderzoek verder zijn beleid
voor de behandeling van de patiënt kan bepalen.
goede kennis van de normale histologie en
cytologie.
licht- als met elektronenmicroscopie
Histologie = studie van de microscopische structuur
van biologisch materiaal in weefselverband.
Cytologie = studie van losse cellen, niet meer in
weefselverband.
2. Weefselcollectie voor histologie
2.1 Verschillende types stalen voor histologie
HERKOMST VAN WEEFSELS EN CELLEN
Operatieve wegnamevan organen/weefsels
Biopsie (endoscopisch, naaldbiopt, excisiebiopsie)
Afzonderlijkecellen
aspiratie van weefsel
punctievloeistof hol orgaan
lichaamsvochten: sputum, urine, bloed
schraapsel
3. Lichtmicroscopie
3.1 visualisatie van cellen in cultuur
Histologie - E09G2A 3
, cellen visualiseren zonder kleurstof → "faze contrast" microscopie.
Eigenschappen van faze contrast microscopie:
Gehele object weergeven via concentrische halos van donkere en
lichtere banden, t.g.v. minder of meer verstrooiing van licht
Minder gedetailleerd beeld
voor afzonderlijke cellen of dunne cellagen
voor plaats en beweging van organellen in levende cellen
3.2 fluorescentiemicroscopie: principe
fluorescentie microscopie: licht van een specifieke
golflengte wordt gebruikt om fluorescente moleculen te
laten oplichten die aanwezig zijn in cellen of weefsel.
golflengte voor excitatie (het aanslaan van de
fluorofoor) steeds lager dan deze van emissie.
hoe lager de golflengte van licht, hoe meer energie
erin zit.
uitstralen van het licht: beetje energie verloren
om de elektronen in een andere schil te krijgen
waardoor de golflengte iets minder energetisch
wordt
Zo wordt Fluoresceine typisch geexiteerd bij 490nm
en is de emissie te meten bij 520nm.
3.3: fluorescentiemicroscopie: opbouw
De opbouw van een fluorescentie microscoop =
opbouw klassieke licht microscoop.
in plaats van wit licht → specifieke golflengte
gebruikt.
D geselecteerd aan de hand van een excitatiefilter →
laat enkel de juiste bandbreedte door (bv 480-490nm
om GFP te exciteren).
Deze straal → op het staal → fluorofoor wordt
aangeslagen → licht uitzenden
detectie mogelijk te maken: gewerkt met specifieke
detectiefilters
bv een filter die enkel licht door laat van hoger
dan 500nm zodat enkel het uitgestraalde licht
wordt gedetecteerd.
3.4: confocale fluorescentie microscopie
Histologie - E09G2A 4
Samenvatting
Module 1: Methoden
1. Inleiding
1.1 Van cel tot weefsel
basis functionele eenheid van weefsel = de cel.
verschillen in grootte, vorm en samenstelling
De structuur van de cel weerspiegelt haar functie.
Om functie uit te voeren → individuele cellen georganiseerd in
weefsels → gecombineerd worden tot een functioneel orgaan →
orgaansystemen → functioneel, autonoom organisme
histologie = De studie van de structuur van weefsels en cellen in
hun normale omgeving van het weefsel en is enkel microscopisch
waarneembaar.
anatomie = De studie van de organen en structuren die met het
blote oog of macroscisch zichtbaar zijn
einde 17e eeuw: Robert Hook voor het
eerst cellen beschreven
een stukje weefsel van de kurk plant
de "lege ruimtes" = de cellen of
kamers van monniken
In dit weefsel waren de cellen dood
1.2 verschillende microscopische technieken
Een microscoop = een instrument voor het
bestuderen van objecten, die te klein zijn om goed
met het blote oog te kunnen worden gezien.
1. De lichtmicroscoop
gebruik van zichtbaar licht.
licht dat op het object zelf valt en weerkaatst
wordt (met een stereomicroscoop) ofwel met
doorvallend licht (met een "gewone"
microscoop met een of twee oculairen en een
objectief).
2. Elektronenmicroscopie
bundel elektronen om oppervlak of inhoud
van objecten af te beelden
Histologie - E09G2A 1
, versnelde elektronen hebben een veel
kleinere golflengte dan fotonen kan de
resolutie van een elektronenmicroscoop veel
hoger zijn.
2 soorten : transmissie electronenmicroscopie
en raster/scanning electronenmicroscopie.
1.3 de resolutie van microscopie
resolutie = De kleinste afstand tussen 2 elementen
waarbij ze nog als afzonderlijke elementen kunnen
worden geobserveerd
lichtmicroscoop: grootte van ± 0.2 μm (micrometer).
elektronenmicroscopen: 0.1 nm (nanometer).
= ultrastructuur van cellen.
Resolutie en golflengte
Resolutie = de mogelijkheid van een optisch systeem om 2 nabijgelegen objecten nog afzonderlijk weer te
geven.
λ = golflengte van het ingestraalde licht
NA = numerieke apertuur (AN) = een dimensieloos getal dat aangeeft hoeveel licht een lens
kan opvangen (maw onder welke uiterste hoeken licht opgevangen of uitgestraald kan
worden door deze lens).
Deze waarde vind je terug op elke lens in een microscoop en bepaalt in grote mate de
resolutie van de lens.
De kracht van een lens ligt dus niet alleen in de vergroting (magnificatie) van een beeld,
maar ook in de kracht om elementen van elkaar te onderscheiden (resolutie).
1.4 het gebruik van licht- en elektronenmicroscopie in de histologie
Afhankelijk van wat er precies moet gevisualiseerd
worden zal de keuze moeten gemaakt worden tussen
licht- en elektronenmicroscopie.
1.5 Anatomopathologie
Histologie - E09G2A 2
, Morfologisch onderzoek heeft ook een zeer
belangrijke rol in de kliniek. = anatomopathologisch
onderzoek.
Doel = een diagnose (identificatie van de
afwijking)+ daarbij horende informatie waarop de
aanvrager van het onderzoek verder zijn beleid
voor de behandeling van de patiënt kan bepalen.
goede kennis van de normale histologie en
cytologie.
licht- als met elektronenmicroscopie
Histologie = studie van de microscopische structuur
van biologisch materiaal in weefselverband.
Cytologie = studie van losse cellen, niet meer in
weefselverband.
2. Weefselcollectie voor histologie
2.1 Verschillende types stalen voor histologie
HERKOMST VAN WEEFSELS EN CELLEN
Operatieve wegnamevan organen/weefsels
Biopsie (endoscopisch, naaldbiopt, excisiebiopsie)
Afzonderlijkecellen
aspiratie van weefsel
punctievloeistof hol orgaan
lichaamsvochten: sputum, urine, bloed
schraapsel
3. Lichtmicroscopie
3.1 visualisatie van cellen in cultuur
Histologie - E09G2A 3
, cellen visualiseren zonder kleurstof → "faze contrast" microscopie.
Eigenschappen van faze contrast microscopie:
Gehele object weergeven via concentrische halos van donkere en
lichtere banden, t.g.v. minder of meer verstrooiing van licht
Minder gedetailleerd beeld
voor afzonderlijke cellen of dunne cellagen
voor plaats en beweging van organellen in levende cellen
3.2 fluorescentiemicroscopie: principe
fluorescentie microscopie: licht van een specifieke
golflengte wordt gebruikt om fluorescente moleculen te
laten oplichten die aanwezig zijn in cellen of weefsel.
golflengte voor excitatie (het aanslaan van de
fluorofoor) steeds lager dan deze van emissie.
hoe lager de golflengte van licht, hoe meer energie
erin zit.
uitstralen van het licht: beetje energie verloren
om de elektronen in een andere schil te krijgen
waardoor de golflengte iets minder energetisch
wordt
Zo wordt Fluoresceine typisch geexiteerd bij 490nm
en is de emissie te meten bij 520nm.
3.3: fluorescentiemicroscopie: opbouw
De opbouw van een fluorescentie microscoop =
opbouw klassieke licht microscoop.
in plaats van wit licht → specifieke golflengte
gebruikt.
D geselecteerd aan de hand van een excitatiefilter →
laat enkel de juiste bandbreedte door (bv 480-490nm
om GFP te exciteren).
Deze straal → op het staal → fluorofoor wordt
aangeslagen → licht uitzenden
detectie mogelijk te maken: gewerkt met specifieke
detectiefilters
bv een filter die enkel licht door laat van hoger
dan 500nm zodat enkel het uitgestraalde licht
wordt gedetecteerd.
3.4: confocale fluorescentie microscopie
Histologie - E09G2A 4
