PRAKTISCHE ASPECTEN VAN
DE FARMACEUTISCHE ZORG
2) Praktische Lessen
,H1: REISGENEESKUNDE
1. ALGEMEEN: PRE-TRAVEL CONSULTATIE
- Patiënt met vragen over reisgeneeskunde:
• kan informatie terugvinden op www.reisgeneeskunde.be / www.wanda.be
• Doorverwijzen naar de huisarts
• Brochure ‘Gezond op reis’ van het ITG: ter voorbereiding consult
- pre-travel consultatie:
• vragen stellen over de reis:
o wat voor reis; voor werk, voor plezier, ...
o waar: welk land, welke streken
o wanneer:
o hoe: welke transportmiddelen, hoe daar overnachten?
o heb je al vroegere reiservaringen? (je hebt vaccins die enkele jaren gelden, of
vaccins die levenslang gelden)
• vragen stellen over de reiziger zelf:
o antecedenten:
o allergieen: sommige vaccins zijn EW’en of worden op EW’en gekweekt
o vaccinatiestatus: welke vaccins al gehad?
o GM-gebruik:
o risicogedrag: wat voor gedrag heeft de patient; is er seksueel gedrag op reis?
(SOA’s), alcoholgebruik, drugsgebruik
o leeftijd: oud of heel jong
o zwangerschap/ lactatie
zie casussen
2. VACCINATIES
BASISVACCINATIES
in belgie is er een vaccinatieschema door de hoge gezondheidsraad voorgesteld
basisvaccinatie is doorheen de jaren alleen nog maar uitgebreid:
- sinds 1960:
• veralgemeende vaccinatie = polio, difterie, tetanus & pertussis
à alle kinderen geboren >1960 zijn gevaccineerd tegen die 4
- sinds 1984:
• veralgemeende vaccinatie = hierboven + mazelen, bof en rubella
- sinds 1999:
• vaccin tegen hepatitis B -> vaccinatie gestart bij zowel baby’s als bij kinderen van 12j
à men heeft een inhaalbeweging gedaan vr kinderen geboren in 1987-1999
- nadien:
• ook vaccin tgn pneumokokken, rotavirus, meningokokken, HPV (humaan papiloma virus)
1
,basisvaccinaties nuttig in kader van reizen:
Polio • nog niet overal ter wereld uitgeroeid (wel in belgie)
o komt nog sporadisch voor in delen van Afrika en Azie
• na basisschema als kind:
à je zal zelf nooit meer polio krijgen, maar je kan wel nog drager
zijn en het verspreiden naar niet-gevaccineerden (zonder er zelf
ziek v te worden)
• advies bij verre reizen: 1-malige booster sterk aanbevolen (>16j)
à want dan ben je zowel zelf beschermd als ga je dragerschap
uitsluiten à je wilt het risico niet meebrengen naar hier
Difterie, tetanus • iedereen volledig gevaccineerd als kind (alle leeftijden)
en pertussis • vaccin moet om de 10j herhaald worden = elke 10 jaar booster
= DTP
Hepatitis B • iedereen >1987 is gevaccineerd in belgie
• het geeft wel een slechte immuunrespons
à soms wordt er wel nagekeken of de vaccinatierespons nog
voldoende is à kan evt een booster geven
Mazelen, bof en • iedereen >1984 is gevacinneerd
rubella • mensen geboren <1970: die hebben de ziekte sws al gehad
• tussen 1970-1984: is een generatie waar de groepsimmuniteit
niet meer zo sterk was
à rappel overwegen als ze het niet hebben doorgemaakt of als ze
niet volledig (2x) zijn gevaccineerd
2
, REISVACCINATIES DIE VERPLICHT KUNNEN ZIJN
sommige vaccins zijn verplicht bij bepaalde reizen
POLIO
vaccinatie:
- Verplichte (bijkomende) booster van max 1 jaar oud voor reizigers naar hoogrisicolanden
waar bepaalde poliovarianten nog circuleren:
• landen waar WPV1, cVDPV1 of cVPDP3 voorkomen, met risico op internationale
verspreiding
• verplicht voor alle reizigers (alle leeftijden) die er >4 weken verblijven
• moet toegediend zijn min 4 weken en max 1 jaar voor het verlaten van deze landen
o vaccin mag max 1 jaar oud zijn
• de hoogrisicolanden: die lijst wisselt elk jaar
o landen waar het wild type polio virus (= echte polio virus) circuleert of
teruggemuteerde stammen vd vaccins
- aanbevolen in landen waar de circulating-vaccine-derived polio virus type 2 (cVDPV2)
voorkomen en reizigers die >4 weken verblijven
GELE KOORTS
- wat?
• Potentieel dodelijke virale infectie, die wordt overgedragen door Aedes muggen die
overdag steken
à de muggen dragen vnl veel flavivirussen (oa gele koorts virus)
- behandeling:
• er bestaat geen medicatie vr dit virus
à zeer ziek à bij 10% kan dodelijk zijn en geen behandeling mogelijk
- voorkomen, welke landen:
• vnl in het evenaar gebied:
o Zuid-Amerika (binnenland, amazone gebied)
o equatoriaal afrika
- vaccin:
• levend verzwakt vaccin
o = je dient het virus toe
o NOOIT primo vaccinatie doen bij zwangeren of bij immuno-gecompromiteerde
patienten à zij riskeren van de ziekte door te maken
§ -><- MAAR: ze mogen wel een rapell krijgen (dus als ze voordien al eens
gevaccineerd geweest zijn)
• 1-malig inenting à je hebt levenslange bescherming
• soms toch rapell bij mensen die in heel hoog risicogebied moeten werken
• vaccin niet via apotheek te verkijgen, maar alleen in gespecialiseerde centra (travel
clinics)
• verplicht voor sommige landen
3
DE FARMACEUTISCHE ZORG
2) Praktische Lessen
,H1: REISGENEESKUNDE
1. ALGEMEEN: PRE-TRAVEL CONSULTATIE
- Patiënt met vragen over reisgeneeskunde:
• kan informatie terugvinden op www.reisgeneeskunde.be / www.wanda.be
• Doorverwijzen naar de huisarts
• Brochure ‘Gezond op reis’ van het ITG: ter voorbereiding consult
- pre-travel consultatie:
• vragen stellen over de reis:
o wat voor reis; voor werk, voor plezier, ...
o waar: welk land, welke streken
o wanneer:
o hoe: welke transportmiddelen, hoe daar overnachten?
o heb je al vroegere reiservaringen? (je hebt vaccins die enkele jaren gelden, of
vaccins die levenslang gelden)
• vragen stellen over de reiziger zelf:
o antecedenten:
o allergieen: sommige vaccins zijn EW’en of worden op EW’en gekweekt
o vaccinatiestatus: welke vaccins al gehad?
o GM-gebruik:
o risicogedrag: wat voor gedrag heeft de patient; is er seksueel gedrag op reis?
(SOA’s), alcoholgebruik, drugsgebruik
o leeftijd: oud of heel jong
o zwangerschap/ lactatie
zie casussen
2. VACCINATIES
BASISVACCINATIES
in belgie is er een vaccinatieschema door de hoge gezondheidsraad voorgesteld
basisvaccinatie is doorheen de jaren alleen nog maar uitgebreid:
- sinds 1960:
• veralgemeende vaccinatie = polio, difterie, tetanus & pertussis
à alle kinderen geboren >1960 zijn gevaccineerd tegen die 4
- sinds 1984:
• veralgemeende vaccinatie = hierboven + mazelen, bof en rubella
- sinds 1999:
• vaccin tegen hepatitis B -> vaccinatie gestart bij zowel baby’s als bij kinderen van 12j
à men heeft een inhaalbeweging gedaan vr kinderen geboren in 1987-1999
- nadien:
• ook vaccin tgn pneumokokken, rotavirus, meningokokken, HPV (humaan papiloma virus)
1
,basisvaccinaties nuttig in kader van reizen:
Polio • nog niet overal ter wereld uitgeroeid (wel in belgie)
o komt nog sporadisch voor in delen van Afrika en Azie
• na basisschema als kind:
à je zal zelf nooit meer polio krijgen, maar je kan wel nog drager
zijn en het verspreiden naar niet-gevaccineerden (zonder er zelf
ziek v te worden)
• advies bij verre reizen: 1-malige booster sterk aanbevolen (>16j)
à want dan ben je zowel zelf beschermd als ga je dragerschap
uitsluiten à je wilt het risico niet meebrengen naar hier
Difterie, tetanus • iedereen volledig gevaccineerd als kind (alle leeftijden)
en pertussis • vaccin moet om de 10j herhaald worden = elke 10 jaar booster
= DTP
Hepatitis B • iedereen >1987 is gevaccineerd in belgie
• het geeft wel een slechte immuunrespons
à soms wordt er wel nagekeken of de vaccinatierespons nog
voldoende is à kan evt een booster geven
Mazelen, bof en • iedereen >1984 is gevacinneerd
rubella • mensen geboren <1970: die hebben de ziekte sws al gehad
• tussen 1970-1984: is een generatie waar de groepsimmuniteit
niet meer zo sterk was
à rappel overwegen als ze het niet hebben doorgemaakt of als ze
niet volledig (2x) zijn gevaccineerd
2
, REISVACCINATIES DIE VERPLICHT KUNNEN ZIJN
sommige vaccins zijn verplicht bij bepaalde reizen
POLIO
vaccinatie:
- Verplichte (bijkomende) booster van max 1 jaar oud voor reizigers naar hoogrisicolanden
waar bepaalde poliovarianten nog circuleren:
• landen waar WPV1, cVDPV1 of cVPDP3 voorkomen, met risico op internationale
verspreiding
• verplicht voor alle reizigers (alle leeftijden) die er >4 weken verblijven
• moet toegediend zijn min 4 weken en max 1 jaar voor het verlaten van deze landen
o vaccin mag max 1 jaar oud zijn
• de hoogrisicolanden: die lijst wisselt elk jaar
o landen waar het wild type polio virus (= echte polio virus) circuleert of
teruggemuteerde stammen vd vaccins
- aanbevolen in landen waar de circulating-vaccine-derived polio virus type 2 (cVDPV2)
voorkomen en reizigers die >4 weken verblijven
GELE KOORTS
- wat?
• Potentieel dodelijke virale infectie, die wordt overgedragen door Aedes muggen die
overdag steken
à de muggen dragen vnl veel flavivirussen (oa gele koorts virus)
- behandeling:
• er bestaat geen medicatie vr dit virus
à zeer ziek à bij 10% kan dodelijk zijn en geen behandeling mogelijk
- voorkomen, welke landen:
• vnl in het evenaar gebied:
o Zuid-Amerika (binnenland, amazone gebied)
o equatoriaal afrika
- vaccin:
• levend verzwakt vaccin
o = je dient het virus toe
o NOOIT primo vaccinatie doen bij zwangeren of bij immuno-gecompromiteerde
patienten à zij riskeren van de ziekte door te maken
§ -><- MAAR: ze mogen wel een rapell krijgen (dus als ze voordien al eens
gevaccineerd geweest zijn)
• 1-malig inenting à je hebt levenslange bescherming
• soms toch rapell bij mensen die in heel hoog risicogebied moeten werken
• vaccin niet via apotheek te verkijgen, maar alleen in gespecialiseerde centra (travel
clinics)
• verplicht voor sommige landen
3
