Samenvatting Wat is recht?

Samenvatting recht
Hoofdstuk 1: wat is recht?
“Het recht is een geheel van gedragsregels die rechtsregels zijn omdat de overheid ze heeft
uitgewerkt en verplicht oplegt aan de burgers om de samenleving te ordenen en vitale
maatschappelijke belangen te beschermen.”  er bestaat geen exacte definitie van wat recht echt is

4 kernelementen:

1. Recht is een geheel vn gedragsregels
2. Opgesteld door de overheid
3. & afdwingbaar door de overheid
4. Om de samenleving te ordenen & vitale belangen te beschermen

1. Een geheel vn gedragsregels
Een rechtsregel =
gedragsregel/leefregel

 Normatief

Recht regelt gedrag

Onze gehele samenleving w
beheerst door samenspel vn
gedragsregels

Gedrag = uitwendig waarneembaar

- Hierin ligt het verschil met de
moraal/ethiek & religie
- Huidige tendensen i/h
strafrecht?

Tendens strafrecht?

Principe

 Reactief= gericht op gepleegd & gekend misdrijf

Uitzonderlijk

 Proactief = gericht op geraadpleegd maar nog nt aan het licht gebrachte misdrijven

Quid preventief?

 Daders vn “een nog te plegen” misdrijf vatten

Rechtsregels  gebieden/verbieden  beperken de vrijheid vn persoon, maar krijgt (rechts)zekerheid
i/d plaats = gedragsregels omschreven als plichten:

- Gebodsbepaling: je moet…
- Verbodsbepaling: je mag niet…

2. Opgesteld door de overheid
Overheid = vorm vn georganiseerde, gestructureerde samenleving

- Democratische samenleving  berust gezag v/d overheid om regels afdwingbaar te maken op
instemming v/h volk

1

, - Totalitaire samenleving (dictatuur)  eigent de overheid zich deze macht toe d.m.v. geweld &
onderdrukking

Wat maakt gedragsregel een rechtsregel?

De regel is opgesteld door de overheid die hiertoe
gemachtigd is  politieke macht  bestaat uit 3
onderdelen:

- De wetgevende macht
- De uitvoerende macht
- De rechtelijke macht

 Totalitaire samenleving => eigent overheid
zich deze macht toe d.m.v. geweld &
onderdrukking + komt gehele politieke macht toe
aan 1 enkele leider/kleine groep (oligarchie)

Ontstaan België keerden onze foundig fathers (grondleggers) af vn totalitaire macht  trias politica
leer vn Montesquieu

 Absolute macht = misbruik  altijd => vermijden  3 onderdelen v/d politieke macht
uitgeoefend w door verschillende vn elkaar gescheiden organen + wederzijds controleren



- Volgens Belgische grondwet  wetgevende macht toe komen aan het door het volk gekozen
parlement
o Democratische samenleving  berust gezag v/d overheid om regels afdwingbaar te
maken op de instemming v/h volk
- De uitvoerende  koning + regering
- Rechtelijke macht  rechtbanken + hoven

Recht is dus door de mens gemaakt & verandert voortdurend

Evolueert mee met de tijdsgeest, cultuur, opvattingen en politieke stromingen i/d samenleving

Bv:

- Slavernij was lange tijd legaal
- Huwelijk stond lange tijd enkel open voor mensen vn verschillend geslacht, idem ouderschap
- Overspel was strafbaar tot 1987
- De doodstraf werd pas afgeschaft in 1996 & verbod werd in 2005 opgenomen i/d grondwet

3. Afdwingbaar door de overheid
De overheid dwingt de rechtsregels af d.m.v. sancties

Een sanctie is een reactie v/d overheid op het nt naleven v/d rechtsregel  opgelegd door de rechter

 In principe probeert de overheid het menselijk gedrag in 1ste instantie te regelen d.m.v.
burgerrechtelijke sancties
 Voor bepaalde gedragingen, die zo ernstig zijn/daar waar burgerrechtelijke sancties gn soelaas
meer bieden, w strafrechtelijke sancties toegepast




2