Samenvatting - Biomedisch kader - 13/20

BIOMEDISCH KADER –
SAMENVATTING

DEEL 1: CELLEER
1) Bouw en functie van de cel
 Alle organismen bestaan uit cellen
 Onderlinge verschillen maar duidelijke overeenkomsten tussen de cellen
 Alle cellen bestaan uit begrenzing = celmembraan en geleiachtige inhoud
 In de geleiachtige inhoud zitten nucleïnezuren
 Nucleïnezuren = stoffen die belangrijke rol vervullen bij het bepalen wat de
cel kan en doet = het DNA



1.1 Bouw
 Eencellige organismen bv. bacterie
 Meeste cellen zijn meercellig
 Cellen met dezelfde vorm en functie liggen bij elkaar in een weefsel
 Meeste organismen hebben organen
- Organen = voeren speciale taken uit
- Elk orgaan bestaat uit verschillende soorten weefsels
- Organen zijn verbonden met organenstelsel met eigen taak bv.
hormoonstelsel, zenuwstelsel
 Binnen cel zijn nog organisatieniveaus te onderscheiden
 Meeste cellen bezitten organellen
 Nog kleiner zijn moleculen
 Moleculen bestaan uit meerdere atomen

,Celschema
 Cellen hebben een algemeen bouwplan
 Maar vertonen wel verschillen elke cel heeft eigen functie en is hiernaar
aangepast
 Cellen bevatten cytoplasma dat omgeven is door celmembraan
- Cytoplasma = bestaat uit grondplasma en organellen zoals
celkern, lysosomen,…
- Grondplasma = bestaat uit geleiachtige vloeistof + veel eiwitten,
vetten, suikers en mineralen




Celorganellen en hun functie
 Celorganellen = onderdelen van de cel met een specifieke functie

, 1) nucleolus
2) nucleus/celkern
3) ribosomen
5) RER
6) Golgi-apparaat
7) microtubuli
8) SER
9) mitochondriën
11) cytoplasma
12) lysosoom
13) centriool




Celkern/nucleus
 Alle eukaryote cellen hebben een celkern (prokaryote
cellen niet)
 Celkern bevat chromosomen
- Chromosomen = zijn verantwoordelijk voor
erfelijke eigenschappen van een organisme
- Ze worden gekopieerd en aan de dochtercellen
doorgegeven
- Bestaat uit DNA en eiwitten
 Chromatine = lange dunne draden die je alleen met
een microscoop ziet, de cel is niet gedeeld

,  Celdeling = draden gaan zich oprollen tot staafjes
 Nucleolus/kernlichaampje = spelen een rol bij aanmaak van ribosomen
 Kernmembraan = zit rond het kernplasma en hierin zitten gaatjes,
kernporiën waardoor grote moleculen de celkern in en uit gaan


Mitochondriën
 In eukaryote cellen
 Energie wordt omgezet in ATP (adenosinetrifosfaat)
 ATP is eigenlijk een opgeladen accu in de cel
 ATP moleculen worden gemaakt in de
mitochondriën
 Mitochondriën = kerncentrale van de cel
 Mitochondriën bestaan uit: dubbelmembraan,
grondplasma, DNA en veel enzymen die energie
omzetten in ATP
 Mitochondrie bevat ook ADP en P (=grondstoffen
voor ATP)


Ribosomen en ER (=endoplasmatisch reticulum)
 Ribosomen = vertalen de informatie uit de celkern in eiwitten
 Ribosomen zijn zelf ook eiwitten dus in de celkern is er ook info om
ribosomen te maken
 Ribosomen komen voor in het cytoplasma als losse bolletjes maar
ook gebonden aan een systeem van membranen (ER)
 Dit membranensysteem staat in verbinding met andere celorganellen en
zorgt voor transport van stoffen binnen de cel
 Op het ruw-ER liggen veel ribosomen




Golgi-systeem en lysosomen
 Golgi-apparaat = organel dat bestaat uit op elkaar gestapelde membranen
waaruit door afsnoering blaasjes kunnen ontstaan.
 In Golgi-apparaat worden stoffen van het ER bewerkt en opgeslagen
 Voor transport van stoffen (=exocytose) worden blaasjes gebruikt