Samenvatting Thema 7 - mentale gezondheid

Gedragsverandering Thema 7



THEMA 7 – MENTALE GEZONDHEID
Video 1: Wat gebeurt er met je brein als je slecht
slaapt?
- Slecht slapen:
o Mensen die vroegtijdig wakker zijn
o Mensen die een inslaapprobleem hebben
o Mensen die een doorslaapprobleem hebben
o Mensen die niet goed uitgerust wakker worden ondanks
voldoende uren geslapen


 20 % van de bevolking slaapt slecht

- Statement: moeder, waarom slapen wij?
o Vroeger: slaap = passief gebeuren waarin geen activiteiten
plaatsvonden
 werd heel lang gedacht  niet waar dus het is geen
blackbox
o Nu: slaap = heel belangrijk & veel specifieke processen tijdens
de slaap
 CT-onderzoek van beeldvorming:
 specifieke zones van de hersenen vooral tijdens de
remslaap (droomslaap) heel actief
o andere slaapfasen ook maar vooral remslaap
Slaap
- Wat is slaap?
o Fase van:
 Rust
 Ontspanning
 onbewust zijn waarbij onze spieren ontspannen
 hersenactiviteit neemt af
 Hersenactiviteit = elektrische activiteit neemt af bij
het inslapen en vertraagt verder naarmate de diepe
slaap
o Droomslaap
 de hersenen zijn actiever
 de spieractiviteit is beperkt tot een minimum
 spieren = geparalyseerd
 de oogactiviteit is groot
 oogbewegingen = spieractiviteit
o paradoxaal gegeven want spieren zijn
volledig ontspannen & inactief

o Hersenactiviteit vertraagt  amplitude van de golven neemt
toe
 hoe dieper de slaap, hoe hoger de golven

Pagina | 1

,Gedragsverandering Thema 7

 wakkere toestand = snelle activiteit met een lage
amplitude




o Nog andere dingen tijdens de slaap
 daling van bloeddruk (10%)
 daling van hartfrequentie (10%)
 verbranding is beperkt tot een absoluut minimum 
verbruiken geen energie tijdens de slaap


Waarom slapen
- Waarvoor dient slaap?
o Herstellen:
 van fysieke en mentale inspanningen
 van emoties die waargenomen of ervaren worden
 van dingen die men doet
o Remslaap (droomslaap) = heel belangrijk voor het geheugen
 overdag: veel informatie opnemen
 hersen raken vol

 slaap: schifting van zaken die men wil onthouden &
minder relevante zaken die men moet deleten

 vb:
 Studenten in de blok: moeten voldoende slapen
o om al die kennis te kunnen verwerken & op te
slaan
 kennis opslaan gebeurt door de aanmaak
van verbindingen & synapsen tussen de
hersencellen waardoor de kennis beter wordt
geïntegreerd
 beter in de ochtend problemen oplossen
dan in de avond
 verwerking & integratie van kennis in het
langetermijngeheugen

o Hersenen worden gereinigd tijdens de slaap (hersenspoeling)
 ochtend: blinkende, heldere, rozige hersenen
 weinig / geen afvalstoffen
 avond: veel afvalstoffen in hersenen & hersenen zijn
moe
 tijdens slaap: vocht circuleren door & rondom de
hersenen
 afvalstoffen worden afgevoerd
 hersenen krijgen terug een mooier aspect

Pagina | 2

,Gedragsverandering Thema 7

 waarom in de nacht?
 Sterke afname van adrenaline (wakker houdend
hormoon)
o daardoor neemt de ruimte tussen de
hersencellen toe
 vocht kan beter circuleren
 afvalstoffen kan verwijderen
 resultaat: In de ochtend fris wakker worden


Functies en processen
- Specifieke functies & processen tijdens de slaap  belangrijk voor
dagelijks functioneren
o Groeihormoon:
 hormoon dat een kind nodig heeft om te groeien
 ook belangrijk bij volwassenen
 bevordert het herstel van allerlei processen
o vb: wonden genezen, haren & nagels groeien

 aangemaakt in de hypofyse: een klier aan de onderkant
vd hersenmassa
 vrijgemaakt tijdens diepe slaap
 slecht slapen: onvoldoende diepe slaap en maakt
minder groeihormoon aan
 diepe slaap & groeihormoon nodig voor er overdag goed
uit te zien
 gelaatsexpressie, de kleur van de huid, de stand
van de ogen

o stresshormoon of cortisol
 aangemaakt in de bijnieren
 bijnieren staan onder de controle van de hypofyse
o hypofyse geeft hormoon vrij
 bijnieren aanstuurt
 aanmaak v cortisol  start: in tweede helft van de nacht
 piekconcentratie v cortisol  start in de ochtend
rond 7:00
o is een activerende stof dat ons wakker maakt
 veel stress = meer cortisol
 treedt de stijging veel vroeger op waardoor we
vroeger wakker worden
 langdurig stress = geraken we uitgeput
 bijnieren maken minder en trager cortisol aan
o stijging bereikt veel later een piekwaarde
 moeilijk om op een normaal tijdstip
wakker te worden

o melatonine
 melatonine = hormoon van de duisternis

Pagina | 3

, Gedragsverandering Thema 7

 belangrijke regulator voor mensen van het slaap-waak
ritme
 melatonine = onder invloed van buitenlicht
 als het licht wegvalt gaat de epifyse melatonine
aanmaken en vrijgeven
o begint op de vooravond als het duister is
 andere factoren die het slaap-waakritme bepalen:
 omgevingstemperatuur, geluid &
lichaamstemperatuur moet dalen

o neurotransmitters: in de hersenen zijn heel wat stoffen actief
die ons wakker houden of die ons doen slapen
 activerende stoffen: adrenaline, histamine & serotonine 
wakker
 gamma-aminoboterzuur (GABA)  slapen of slaapmodus
 Flipflopmechanisme: kan evenwicht heel snel veranderen
 Je kan snel van wakker naar slaapmodus gaan


o menselijk gedrag
 internet, sociale media
 houdt ons bezig dus stellen onze slaap uit
o grote bedreiging voor onze slaap
 regels om te respecteren zodat slaap zich op een normale
manier kan ontwikkelen:
 regelmaat: altijd op hetzelfde tijdstip opstaan
 voldoende buiten komen: lichtblootstelling,
lichaamsbeweging
 niet te veel alcohol, cola, koffie, theedrinken (zeker
in de avonduren)
 rituelen kunnen helpen: een warm bad of een
douche nemen (niet te lang want dat haalt de
temperatuur omhoog)
 muziek beluisteren
 glas warme melk drinken:
o melk: bevat tryptofaan
 is een stof dat nodig is om melatonine
aan te maken
 tas warme melk vastnemen & die
warmte van de tas doet de poriën van
onze handpalmen uitzetten
 beter warmte kunnen afgeven
o makkelijker in slaap kunnen
raken
o Pavloreflex: denken dat we goed gaan
slapen & dat draagt bij tot een goede slaap




Pagina | 4