ZIEKTELEER
SPIJSVERTERINGSSTELSEL
E0I71B
KU Leuven – 3e Bachelor Geneeskunde
, ROSKAMS
Functionele leverpathologie
Algemeen
Lever bezit over een dubbel bevloeiingssysteem met een inkomende arterie en vene. De vena porta
komt binnen in de leverhilus en brengt 75% van het bloed binnen (veneus bloed vanuit darmtractus).
De lever heeft een leverhilus met uitgaande galwegen, die gal afvoeren aar galblaas. De lever
produceert gal dat wordt uitgescheiden aan de dunne darm voor verteringsprocessen.
Levercellen
Complex geheel van verschillende celtypes
Oranje: hepatocyten met hun galcanaliculi.
Rood: progenitorcellen.
Kupffer-cellen produceren cytokinen wanneer het epitheel beschadigd is. Deze cytokinen
activeren de stellaatcellen (die in rusttoestand dienen als vet- en vitamine A-reservoir).
Na activatie produceren de stellaatcellen groeifactoren en worden ze secreterende cellen die
bijdragen aan regeneratie en uiteindelijk aan het stoppen van de groei.
Het endotheel wordt eveneens gestimuleerd door signalen uit het epitheel.
Daarnaast zijn er matrixgebonden groeifactoren aanwezig die snel kunnen worden vrijgezet bij
weefselbeschadiging.
Hepatitis
Hepatitis: ontsteking van de lever
Oorzaken:
1. Virale hepatitis
- specifiek voor de lever: A (acuut, zelf limiterend), B en C (chronisch), D (surinfectie), E en F
(fulminant; E soms chronisch)
- niet specifiek: virussen zoals cytomegalovirus, adenovirus, Epstein-Barr-virus (koortsblaasjes
of kissing disease)
2. Toxische oorzaken: medicatie, toxische paddenstoelen, arbeidstoffen, of huidzxposities
3. Auto-immuun hepatitis: antistoffen van eigen plasmacellen vallen levercellen aan
4. Metabole ziekten: ziekte van Wilson (koperstapeling) die hepatitis-achtige symptomen
veroorzaken
122
, Milde lobulaire hepatitis, een gradatie van hepatitis
Milde vormen: vooral in leverparenchym (lobulair), met lichte ontsteking en
lymfocyteninfiltratie
Celveranderingen: hepatocyten zwellen, kunnen barsten of sterven via apoptose (cellen
krimpen zonder volledig kapot te gaan, soms met kernpuin)
Opruiming: afgestorven cellen worden verwijderd door macrofagen
Interfasehepatitis: basisletsel van chronsiche hepatitis en oorzaak van periportale fibrose in chronische
hepatitis
Ontsteking is continu omdat geïnfecteerde hepatocyten niet worden opgeruimd
Lymfocyten migreren via de bloedbaan van portaalvelden naar het leverparenchym
(diapedese)
Dit leidt tot interfase hepatitis: lymfocyten stapelen zich op bij de reand van portaalvelden en
geïnfecteerde hepatocyten
Klinisch wordt hepatitis chronisch genoemd als leverfunctiestoornissen langer dan 6 maanden
aanhouden; interfase hepatitis kan al eerder onder de microscoop zichtbaar zijn
Portal-central confluent necrosis (zeer ernstige hepatitis)
Veel hepatocyten zijn geïnfecteerd, waardoor massale instroom van cytotoxische CD8-
lymfocyten optreedt (vooral bij virale hepatitis)
Dit veroorzaakt brugvormende necrosen van portaal naar central (portocentrale confluerende
necrosen, breaching necrosen), die de leverarchitectuur verstoren
Op termijn leidt dit tot fibrose en bloedshunting, waardoor hepatocyten hun functies zoals
detoxificatie, stollingsfactorproductie en metabolism niet meer goed kunnen uitvoeren
Bij zeer ernstige schade
Er ontstaan grote collapsgebieden waar hepatocyten volledig verdwijnen tussen portavelden
Dit leidt tot opeenhoping van portavelden en centrale venen en uitgebreide portosystemische
shunting, waardoor de bloedstroom langs de leverfuncties heen gaat
Hepatitis C
Lymfoïde follikels/aggregaten
Steatosis
Lobulaire hepatitis; apoptotische hepatitis; inflammatie
Chronische hepatitis C
Lymfoïde follikels met B-cellen en omringende T-cellen in portavelden
Interfase hepatitis duidt op chroniciteit
Vaak steatoses en lobulaire hepatitis met apoptotische lichaampjes en inflammatie
Hepatitis B
DNA-virus
Ground glass hepatocyten
Kernproductie van core, surface-proteïne in ER – hyperplasie van ER
Kernen met fijn korrelig “zandachtig” uitzicht: mogelijk surinfectie met delta-virus
Matglashepatocyten: het normale grofkorrelige cytoplasma van hepatocyten wordt uitgeveegd
– ontstaat door hyperplasie van ER
Auto-immuunhepatitis
Wordt gekenmerkt door plasmacellen!! die auto-antistoffen produceren
Kan zowel hepatocyten als galwegen aantasten; soms verschuift het ziektebeeld of zijn beide
betrokken (gemengde vorm)
In het verslag wordt vermeld welk epitheelcompartiment het meest is aangetast (hepatocyten
hepatitis; galwegen cholangitis)
123
SPIJSVERTERINGSSTELSEL
E0I71B
KU Leuven – 3e Bachelor Geneeskunde
, ROSKAMS
Functionele leverpathologie
Algemeen
Lever bezit over een dubbel bevloeiingssysteem met een inkomende arterie en vene. De vena porta
komt binnen in de leverhilus en brengt 75% van het bloed binnen (veneus bloed vanuit darmtractus).
De lever heeft een leverhilus met uitgaande galwegen, die gal afvoeren aar galblaas. De lever
produceert gal dat wordt uitgescheiden aan de dunne darm voor verteringsprocessen.
Levercellen
Complex geheel van verschillende celtypes
Oranje: hepatocyten met hun galcanaliculi.
Rood: progenitorcellen.
Kupffer-cellen produceren cytokinen wanneer het epitheel beschadigd is. Deze cytokinen
activeren de stellaatcellen (die in rusttoestand dienen als vet- en vitamine A-reservoir).
Na activatie produceren de stellaatcellen groeifactoren en worden ze secreterende cellen die
bijdragen aan regeneratie en uiteindelijk aan het stoppen van de groei.
Het endotheel wordt eveneens gestimuleerd door signalen uit het epitheel.
Daarnaast zijn er matrixgebonden groeifactoren aanwezig die snel kunnen worden vrijgezet bij
weefselbeschadiging.
Hepatitis
Hepatitis: ontsteking van de lever
Oorzaken:
1. Virale hepatitis
- specifiek voor de lever: A (acuut, zelf limiterend), B en C (chronisch), D (surinfectie), E en F
(fulminant; E soms chronisch)
- niet specifiek: virussen zoals cytomegalovirus, adenovirus, Epstein-Barr-virus (koortsblaasjes
of kissing disease)
2. Toxische oorzaken: medicatie, toxische paddenstoelen, arbeidstoffen, of huidzxposities
3. Auto-immuun hepatitis: antistoffen van eigen plasmacellen vallen levercellen aan
4. Metabole ziekten: ziekte van Wilson (koperstapeling) die hepatitis-achtige symptomen
veroorzaken
122
, Milde lobulaire hepatitis, een gradatie van hepatitis
Milde vormen: vooral in leverparenchym (lobulair), met lichte ontsteking en
lymfocyteninfiltratie
Celveranderingen: hepatocyten zwellen, kunnen barsten of sterven via apoptose (cellen
krimpen zonder volledig kapot te gaan, soms met kernpuin)
Opruiming: afgestorven cellen worden verwijderd door macrofagen
Interfasehepatitis: basisletsel van chronsiche hepatitis en oorzaak van periportale fibrose in chronische
hepatitis
Ontsteking is continu omdat geïnfecteerde hepatocyten niet worden opgeruimd
Lymfocyten migreren via de bloedbaan van portaalvelden naar het leverparenchym
(diapedese)
Dit leidt tot interfase hepatitis: lymfocyten stapelen zich op bij de reand van portaalvelden en
geïnfecteerde hepatocyten
Klinisch wordt hepatitis chronisch genoemd als leverfunctiestoornissen langer dan 6 maanden
aanhouden; interfase hepatitis kan al eerder onder de microscoop zichtbaar zijn
Portal-central confluent necrosis (zeer ernstige hepatitis)
Veel hepatocyten zijn geïnfecteerd, waardoor massale instroom van cytotoxische CD8-
lymfocyten optreedt (vooral bij virale hepatitis)
Dit veroorzaakt brugvormende necrosen van portaal naar central (portocentrale confluerende
necrosen, breaching necrosen), die de leverarchitectuur verstoren
Op termijn leidt dit tot fibrose en bloedshunting, waardoor hepatocyten hun functies zoals
detoxificatie, stollingsfactorproductie en metabolism niet meer goed kunnen uitvoeren
Bij zeer ernstige schade
Er ontstaan grote collapsgebieden waar hepatocyten volledig verdwijnen tussen portavelden
Dit leidt tot opeenhoping van portavelden en centrale venen en uitgebreide portosystemische
shunting, waardoor de bloedstroom langs de leverfuncties heen gaat
Hepatitis C
Lymfoïde follikels/aggregaten
Steatosis
Lobulaire hepatitis; apoptotische hepatitis; inflammatie
Chronische hepatitis C
Lymfoïde follikels met B-cellen en omringende T-cellen in portavelden
Interfase hepatitis duidt op chroniciteit
Vaak steatoses en lobulaire hepatitis met apoptotische lichaampjes en inflammatie
Hepatitis B
DNA-virus
Ground glass hepatocyten
Kernproductie van core, surface-proteïne in ER – hyperplasie van ER
Kernen met fijn korrelig “zandachtig” uitzicht: mogelijk surinfectie met delta-virus
Matglashepatocyten: het normale grofkorrelige cytoplasma van hepatocyten wordt uitgeveegd
– ontstaat door hyperplasie van ER
Auto-immuunhepatitis
Wordt gekenmerkt door plasmacellen!! die auto-antistoffen produceren
Kan zowel hepatocyten als galwegen aantasten; soms verschuift het ziektebeeld of zijn beide
betrokken (gemengde vorm)
In het verslag wordt vermeld welk epitheelcompartiment het meest is aangetast (hepatocyten
hepatitis; galwegen cholangitis)
123
