ZIEKTELEER
SPIJSVERTERINGSSTELSEL
E0I71B
KU Leuven – 3e Bachelor Geneeskunde
, ANDRE D’HOORE
Abdominale heelkunde
Inleiding tot de abdominale heelkunde
Open chirurgie = via laparotomie (chirurgische ingreep waarbij de buikwand via een incisie
(snee) wordt geopend om de buikholte te betreden)
Mediane incisie is de meest gebruikte, maar 5 is esthetisch
beter (vooral voor kleine bekken)
Minimaal invasieve chirurgie
Laparoscopie om lange hospitalisatie te vermijden
Transanale minimaal invasieve chirurgie (TAMIS)
Robot
ERAS (enhanced recovery after surgery)
Infuus met vocht tijdens operatie zorgt voor oedeemvorming, wat het postoperatief herstel belet
Opl: pt moet nuchter aan operatie beginnen (uitgedroogd)
Dunne darm
Congenitale aandoeningen
Atresie
Necrotiserende enterocolitis
Meconium ileus
Malrotatie
Divertikel van Meckel
= congenitale restant van de ductus omphalomesentericus (frequenter bij jongens)
= bevat alle lagen van de darmwand, met een apart bloedvat
23
, = embryonale rest, komt met draaibeweging terug in de buik
! soms volledige sluiting van de buik
= meestal asymptomatisch (toevallig vondst)
Navelcyste/fistel: kan ontstaan uit de ductus omphaloentericus of de urachus
Ductus omphaloentericus (vitelline duct) restafwijkingen
= verbinding verdwijnt normaal tussen de navel en het ileum in de 7e week
Persisterende ductus omphaloentericus = fistel tussen ileum en navel – fecale
afscheiding uit de navel
Fibrose streng: kan leiden tot invaginatie of torsie van de dunne darm – obstructie
Meckel divertikel kan ulcereren (lage GI bloeding) en/of ontsteken (Meckel-
diverticulitis – kan perforeren)
! als pt binnenkomt met lage GI bloeding, moet je Meckel uitsluiten!! (want kan
perforeren)
Urachusrestafwijkingen
= de embryonale verbinding tussen de blaas en de navel
Open urachus: verbinding tussen blaas en navel – urineverlies uit navel
Urachuscyste: vochtige zwelling
Urachusfistel (gedeeltelijk open): intermitterende urinelekkage
Urachussinus: open naar navel, niet naar blaas
Strangulatie (dundarm dreigt af te sterven) op strengbride uitgaande van
Meckel met torsie
divertikel bevat ectopische mucosa (maag, pancreas)
perforatie = diverticulitis
Heelkunde
Wedge resectie divertikel (het verwijderen van een wigvorming stukje weefsel)
“en passant”: enkel bij adolescenten
(segmentaire enterectomie)
Dundarm divertikels
= toevalsbevinding op beeldvorming want vaak gepaard met atypische buikklachten of bacteriële
overgroei
! zeldzaam: acuut abdomen door perforatie – bloeding uit divertikel
! enkel divertikels op dunne darm, zeer zeldzaam op dikke darm
Caverneus hemangioom dundarm
24
, De appendix
Speelt een rol in de ontwikkeling en in stand houden van het intestinaal microbioom en
immuunsysteem
Appendectomie en inflammatoire darmziekten (IBD), risico voor colectomie bij colitis ulcerosa (CU)
Bij patiënten met CU die appendectomie hebben gehad voor het begin van de ziekte: minder
risico op colectomie
Bij patiënten die appendectomie ondergaan tijdens actieve CU
Geen duidelijk toegenomen risico op complicaties
De reden voor appendectomie moet goed geëvalueerd worden
! incidentie van appendicitis verandert, maar niemand weet hoe dit komt
Acute appendicitis
1. Obstructie van het lumen: concrement (fecoliet: harde fecale steen), lymfefollikels
2. Accumulatie van mucus: geproduceerd mucus geraakt niet weg
3. Overdruk in het lumen: strangulatie, translocatie
= tijdige desobstructie: abortief, spontane resolutie
Onverwikkelde acute appendicitis
Kan verdwijnen met AB
Verwikkelde: perforatie
Gelokaliseerde peritonitis
Verspreidende intraperitoneale sepsis (extra AB voor sepsis)
→ Paracolisch re
→ Subhepatisch
→ Douglas
Traag verloop: plastronvorming
Voelen massa, maar gaan we niet direct opereren
AB om inflammatoire massa af te koelen (6-8 weken), hierna appendectomie
Mogelijks abcesontwikkeling – drain plaatsen
Klinisch: slecht afgelijnde pijnlijke massa rechter fossa
Labo: hoog CRP
!! probleem: bij iedereen CT scan om te weten of het onverwikkeld of verwikkeld is (daarom geen
standaard appendectomie)
Anamnese
Prodromale periubilicale pijn
Migrerende pijn naar rechter fossa
Vervoerspijn
Nausea – afwezige eetlust
Appendicitis: kliniek
Gelokaliseerde peritonitis
Palpatie pijn, loslaatpijn, percussiepijn
Spontaan spierverzet: reflexmatige contractie van de buikspieren
Punt van Mc Burney positief
Psoitis + (retrocaecaal gelegen): pijn bij passieve heupflexie tegen weerstand
Rovsign positief: diepe palpatie van linker abdomen lokt intense pijn uit over rechter fossa
iliaca.
! positie van de appendix bepaalt de symptomen
! cave: diagnostisch delay (baby, zwangeren en bejaarden)
25
SPIJSVERTERINGSSTELSEL
E0I71B
KU Leuven – 3e Bachelor Geneeskunde
, ANDRE D’HOORE
Abdominale heelkunde
Inleiding tot de abdominale heelkunde
Open chirurgie = via laparotomie (chirurgische ingreep waarbij de buikwand via een incisie
(snee) wordt geopend om de buikholte te betreden)
Mediane incisie is de meest gebruikte, maar 5 is esthetisch
beter (vooral voor kleine bekken)
Minimaal invasieve chirurgie
Laparoscopie om lange hospitalisatie te vermijden
Transanale minimaal invasieve chirurgie (TAMIS)
Robot
ERAS (enhanced recovery after surgery)
Infuus met vocht tijdens operatie zorgt voor oedeemvorming, wat het postoperatief herstel belet
Opl: pt moet nuchter aan operatie beginnen (uitgedroogd)
Dunne darm
Congenitale aandoeningen
Atresie
Necrotiserende enterocolitis
Meconium ileus
Malrotatie
Divertikel van Meckel
= congenitale restant van de ductus omphalomesentericus (frequenter bij jongens)
= bevat alle lagen van de darmwand, met een apart bloedvat
23
, = embryonale rest, komt met draaibeweging terug in de buik
! soms volledige sluiting van de buik
= meestal asymptomatisch (toevallig vondst)
Navelcyste/fistel: kan ontstaan uit de ductus omphaloentericus of de urachus
Ductus omphaloentericus (vitelline duct) restafwijkingen
= verbinding verdwijnt normaal tussen de navel en het ileum in de 7e week
Persisterende ductus omphaloentericus = fistel tussen ileum en navel – fecale
afscheiding uit de navel
Fibrose streng: kan leiden tot invaginatie of torsie van de dunne darm – obstructie
Meckel divertikel kan ulcereren (lage GI bloeding) en/of ontsteken (Meckel-
diverticulitis – kan perforeren)
! als pt binnenkomt met lage GI bloeding, moet je Meckel uitsluiten!! (want kan
perforeren)
Urachusrestafwijkingen
= de embryonale verbinding tussen de blaas en de navel
Open urachus: verbinding tussen blaas en navel – urineverlies uit navel
Urachuscyste: vochtige zwelling
Urachusfistel (gedeeltelijk open): intermitterende urinelekkage
Urachussinus: open naar navel, niet naar blaas
Strangulatie (dundarm dreigt af te sterven) op strengbride uitgaande van
Meckel met torsie
divertikel bevat ectopische mucosa (maag, pancreas)
perforatie = diverticulitis
Heelkunde
Wedge resectie divertikel (het verwijderen van een wigvorming stukje weefsel)
“en passant”: enkel bij adolescenten
(segmentaire enterectomie)
Dundarm divertikels
= toevalsbevinding op beeldvorming want vaak gepaard met atypische buikklachten of bacteriële
overgroei
! zeldzaam: acuut abdomen door perforatie – bloeding uit divertikel
! enkel divertikels op dunne darm, zeer zeldzaam op dikke darm
Caverneus hemangioom dundarm
24
, De appendix
Speelt een rol in de ontwikkeling en in stand houden van het intestinaal microbioom en
immuunsysteem
Appendectomie en inflammatoire darmziekten (IBD), risico voor colectomie bij colitis ulcerosa (CU)
Bij patiënten met CU die appendectomie hebben gehad voor het begin van de ziekte: minder
risico op colectomie
Bij patiënten die appendectomie ondergaan tijdens actieve CU
Geen duidelijk toegenomen risico op complicaties
De reden voor appendectomie moet goed geëvalueerd worden
! incidentie van appendicitis verandert, maar niemand weet hoe dit komt
Acute appendicitis
1. Obstructie van het lumen: concrement (fecoliet: harde fecale steen), lymfefollikels
2. Accumulatie van mucus: geproduceerd mucus geraakt niet weg
3. Overdruk in het lumen: strangulatie, translocatie
= tijdige desobstructie: abortief, spontane resolutie
Onverwikkelde acute appendicitis
Kan verdwijnen met AB
Verwikkelde: perforatie
Gelokaliseerde peritonitis
Verspreidende intraperitoneale sepsis (extra AB voor sepsis)
→ Paracolisch re
→ Subhepatisch
→ Douglas
Traag verloop: plastronvorming
Voelen massa, maar gaan we niet direct opereren
AB om inflammatoire massa af te koelen (6-8 weken), hierna appendectomie
Mogelijks abcesontwikkeling – drain plaatsen
Klinisch: slecht afgelijnde pijnlijke massa rechter fossa
Labo: hoog CRP
!! probleem: bij iedereen CT scan om te weten of het onverwikkeld of verwikkeld is (daarom geen
standaard appendectomie)
Anamnese
Prodromale periubilicale pijn
Migrerende pijn naar rechter fossa
Vervoerspijn
Nausea – afwezige eetlust
Appendicitis: kliniek
Gelokaliseerde peritonitis
Palpatie pijn, loslaatpijn, percussiepijn
Spontaan spierverzet: reflexmatige contractie van de buikspieren
Punt van Mc Burney positief
Psoitis + (retrocaecaal gelegen): pijn bij passieve heupflexie tegen weerstand
Rovsign positief: diepe palpatie van linker abdomen lokt intense pijn uit over rechter fossa
iliaca.
! positie van de appendix bepaalt de symptomen
! cave: diagnostisch delay (baby, zwangeren en bejaarden)
25
