Doelstellingen 5.2b
Adrenerge farmacologie
- Je kan verwoorden tot welke klasse van receptoren de adrenerge receptoren
behoren
G-proteïne gekoppelde receptoren (targets van catecholamines, vooral
noradrenaline en adrenaline)
- Je kan de subtypes van adrenerge receptoren beschrijven
o Catecholamine receptoren
adrenerge receptoren zijn selectief voor noradrenaline en adrenaline
suprafysiologische concentraties van dopamine kunnen ook sommige
adrenoreceptoren activeren
deze receptoren zijn onderverdeeld in α1, α2 en β
o α1 en α2 adrenoreceptoren
α1 receptoren
doen mee met Gq gemedieerde pathways die fosfolipase C
activeren
fosfolipase klieft PIP2 waardoor IP3 en DAG gegenereerd worden
receptoren komen voor in vasculaire gladde spier, intestinale
gladde spier, prostaat, hart, lever en andere celtypes
α2 receptoren
activeren Gi, een inhibitor G-proteïne
Gi inhibeert adenylyl cyclase en activeert G-proteïne gekoppelde
inwaartse kalium kanalen + inhibeert neurale calcium kanalen
elk van deze effecten hebben als doel de vrijzetting van
neurotransmitters van de target neuron te verlagen
receptoren komen voor op presynaptisch en postsynaptische
neuronen
presynaptische receptoren zijn autoreceptoren die feedback
inhibitie van sympatische transmissie regelen
o β adrenoreceptoren
onderverdeeld in 3 klasse: β1, β2 en β3
activeren allemaal G-proteïne Gs
Gs activeert adenylylcyclase die zorgt voor vergroting van levels van
, intracellulaire cAMP waardoor de proteïne kinasen activeren
kinasen zorgen voor fosforylatie van cellulaire proteïnen (ionkanalen)
- Je kan de intracellulaire cascade downstream van α1 en β1 adrenerge receptor
toelichten
α-receptoren komen voor in vasculaire gladde psieren, urogenitale gladde spieren,
gladde spieren in de darm, prostaat, hart, lever en andere celtypes
Stimulatie van α1-receptor in vasculaire gladde spiercellen verhoogt Ca 2+
concentratie door het vrijlaten van endogene Ca opslag en influx van Ca vanuit
extracellulaite vloeistof
Leidt tot calmoduline activatie, fosforylatie van myosine lichtketting, verhoogde
actine-myosine interactie + spiercontractie
Stimulatie van β1-receptoren in hart zorgen voor stijging van ionotropy (kracht
samentrekking) en chronotopy (hartritme)
Ionotroop effect w gemedieerd door vergrote fosforylatie van Ca-kanalen
Beide effecten zorgen voor verhoogde cardiale output
Activatie van de receptoren verhoogt conductiesnelheid in AV-knoop
o Veranderen van densiteit van geactiveerde reeptoren leidt tot een
verandering van efficacy van de agonist
Korte (desensitisatie) en lange termijn (down-regulatie) veranderingen in
aantal receptoren is belangrijk in respons regeling
o Agonist activeert receptor dissociatie van proteïne wat leidt tot
downstream signalerende en negatief feedback mechanisme dat respons
limiteert
opstapeling van BY-subunits in membraan rekruteren G-proteïne receptor
kinase (GRK) dit fosforyleert receptor op C-terminus (belangrijke target
voor inactivator proteïnen)
o Op lange termijn receptor β-arrestin complex trekt terug in een endocytisch
compartiment voor internalisatie = down regulatie
o β-arrestin kunnen nieuwe signaalwegen inschakelen wat leidt tot activatie van
tyrosine kinase en kleine GTP-bindingsproteïnen
- je kan het belang van het orgaanspecifiek voorkomen van de subtypes van
adrenerge receptoren aangeven en je kan voorbeelden geven van hun werking in
Adrenerge farmacologie
- Je kan verwoorden tot welke klasse van receptoren de adrenerge receptoren
behoren
G-proteïne gekoppelde receptoren (targets van catecholamines, vooral
noradrenaline en adrenaline)
- Je kan de subtypes van adrenerge receptoren beschrijven
o Catecholamine receptoren
adrenerge receptoren zijn selectief voor noradrenaline en adrenaline
suprafysiologische concentraties van dopamine kunnen ook sommige
adrenoreceptoren activeren
deze receptoren zijn onderverdeeld in α1, α2 en β
o α1 en α2 adrenoreceptoren
α1 receptoren
doen mee met Gq gemedieerde pathways die fosfolipase C
activeren
fosfolipase klieft PIP2 waardoor IP3 en DAG gegenereerd worden
receptoren komen voor in vasculaire gladde spier, intestinale
gladde spier, prostaat, hart, lever en andere celtypes
α2 receptoren
activeren Gi, een inhibitor G-proteïne
Gi inhibeert adenylyl cyclase en activeert G-proteïne gekoppelde
inwaartse kalium kanalen + inhibeert neurale calcium kanalen
elk van deze effecten hebben als doel de vrijzetting van
neurotransmitters van de target neuron te verlagen
receptoren komen voor op presynaptisch en postsynaptische
neuronen
presynaptische receptoren zijn autoreceptoren die feedback
inhibitie van sympatische transmissie regelen
o β adrenoreceptoren
onderverdeeld in 3 klasse: β1, β2 en β3
activeren allemaal G-proteïne Gs
Gs activeert adenylylcyclase die zorgt voor vergroting van levels van
, intracellulaire cAMP waardoor de proteïne kinasen activeren
kinasen zorgen voor fosforylatie van cellulaire proteïnen (ionkanalen)
- Je kan de intracellulaire cascade downstream van α1 en β1 adrenerge receptor
toelichten
α-receptoren komen voor in vasculaire gladde psieren, urogenitale gladde spieren,
gladde spieren in de darm, prostaat, hart, lever en andere celtypes
Stimulatie van α1-receptor in vasculaire gladde spiercellen verhoogt Ca 2+
concentratie door het vrijlaten van endogene Ca opslag en influx van Ca vanuit
extracellulaite vloeistof
Leidt tot calmoduline activatie, fosforylatie van myosine lichtketting, verhoogde
actine-myosine interactie + spiercontractie
Stimulatie van β1-receptoren in hart zorgen voor stijging van ionotropy (kracht
samentrekking) en chronotopy (hartritme)
Ionotroop effect w gemedieerd door vergrote fosforylatie van Ca-kanalen
Beide effecten zorgen voor verhoogde cardiale output
Activatie van de receptoren verhoogt conductiesnelheid in AV-knoop
o Veranderen van densiteit van geactiveerde reeptoren leidt tot een
verandering van efficacy van de agonist
Korte (desensitisatie) en lange termijn (down-regulatie) veranderingen in
aantal receptoren is belangrijk in respons regeling
o Agonist activeert receptor dissociatie van proteïne wat leidt tot
downstream signalerende en negatief feedback mechanisme dat respons
limiteert
opstapeling van BY-subunits in membraan rekruteren G-proteïne receptor
kinase (GRK) dit fosforyleert receptor op C-terminus (belangrijke target
voor inactivator proteïnen)
o Op lange termijn receptor β-arrestin complex trekt terug in een endocytisch
compartiment voor internalisatie = down regulatie
o β-arrestin kunnen nieuwe signaalwegen inschakelen wat leidt tot activatie van
tyrosine kinase en kleine GTP-bindingsproteïnen
- je kan het belang van het orgaanspecifiek voorkomen van de subtypes van
adrenerge receptoren aangeven en je kan voorbeelden geven van hun werking in
