BURGERLIJK PROCESRECHT
Inleiding
1.1 Wat is recht?
• Objectief recht: de rechtsregels in hun geheel
• Subjectief recht: een bevoegdheid die een rechtssubject in een objectieve rechtsregel
vindt, het is een geheel van aanspraken die een persoon tegenover een ander laat gelden
en waaruit plichten ontstaan.
Recht is een geheel van algemeen geldende normatieve regels met oog op de ordening van de
maatschappij, uitgevaardigd en afdwingbaar door de overheid.
Het recht omvat een geheel van gedragsregels en normen
• Gedragsregels: Verbodsbepalingen – gebodsbepalingen – normen die toelating bevatten –
organieke regels
• Regel = rechtsregel of een wet sensu lato: bindend voorschrift waaraan de mens zich behoort
te houden
verbodsbepalingen: je MAG iets niet doen bv. strafrecht:
(als je het toch doet wordt je het is verboden om een diefstal of een
gestraft) moord te plegen : als je het toch doet,
riskeer je straffen
gebodsbepalingen: je MOET iets doen bv. belastingsrecht : belastingen
betalen
Normen die toelating je MAG iets doen bv. administratief of bestuursrecht:
bevatten: gele papieren bij verbouwingen,
vergunningen )
organieke regel: organisatie van de rechtbanken bv. de samenstelling van het parlement
• Dwingend recht: men kan hier niet van afwijken, moeten nageleefd worden door elke
rechtssubject, wanneer men dit toch doet is het contract nietig
o Bv. echtgenoten zijn jegens elkaar samenwoning verplicht
o Zwakke partij: minderjarigen, onbekwaamverklaarde geestzieken, contract
gesloten onder dwang/ dwaling, consument, werknemer
• Aanvullend recht: hierbij kan men afwijken, als je er niet van afwijkt pas je de
algemene regel toe
o bv. opzegtermijn huurovereenkomst
• Algemene normen: gelden voor iedereen die zich in dezelfde feitelijke
omstandigheden bevinden
o Bv. gelden bij de regels van koop en huur
, • Individuele normen: gelden voor 1 bepaalde persoon
o bv. de koning, hij geniet van absolute immuniteit volgens art 88 GW (zie
staatsrecht) (hij heeft een immuun voorrecht) : als hij iemand vermoord,
komt er geen rechtszaak
• Deze gedragsregels en normen hebben tot doel het maatschappelijk leven te
ordenen.
• De regels worden opgelegd door de overheid
o We hebben de overheid op verschillende niveaus: federale
overheid, gemeenschappen, gewesten en gemeentes
o Regels zijn er om structuur te brengen
o Federaal = voor heel het land
o Bv. Onderwijs bevoegdheid gemeenschappen
1 week krokusvakantie bij ons, Franstaligen 2 weken
• De regels zijn afdwingbaar
o Het belangrijkste kenmerk van het recht
o Als je de regels niet naleeft is er een sanctie: we bevinden ons dan in de RB
o Als recht niet vrijwillig wordt nageleefd, kan je het gaan afdwingen voor de RB
1.2 Gerechtelijk recht – formeel recht - handhavingsrecht
Materieel recht vs. Formeel recht
• Materieel: regels die rechten toekennen en plichten opleggen
o het spel dat je speelt, bv. Burgerlijk recht gaat over huur, koop, huwelijk,
• Formeel of burgerlijk procesrecht: regels die aangeven hoe de naleving van het materieel
recht verzekerd wordt
o de spelregels, hoe breng ik het voor de rechtbank
o Burgerlijk procesrecht is dus formeel recht
Doel gerechtelijk recht = procesrecht in het algemeen
• We hebben procedureregels, die zijn er met als doel eigenrichting te gaan uitsluiten.
Je mag het recht dus niet zelf in handen nemen, hoe graag je dat ook wil. Tenzij je er met de
tegenpartij zelf uitkomt. Als dit niet lukt moet je het voorleggen aan rechtbank.
o bv. als uw buurman kut doet, zijn banden gaan platstekken: het is een verbod van
eigenrichting
o 2 restanten van eigenrichting (privaat recht)
Enac = exceptie van niet nakoming = als ene partij zijn prestatie uit contract
niet nakomt,
bv. Zolang je niet in app kan wat je huurt zal je de huurprijs niet
gaan betalen. De ene reageert op het feit dat andere afwijkt van
overeenkomst
Retentierecht
bv. ik ben naar een bal geweest en moest een galakleed dragen en
er zitten plekken in na die nacht, en ik ga naar de nieuwkuis en
moet een behoorlijke rekening betalen, als je zegt van ‘ik ga dat
toch niet betalen’ dan kan die nieuwkuis zeggen van ‘ik ga het kleed
bij mij houden tot je zal betalen’ hier HOUDT iemand UW eigendom
bij zich omdat jij bepaalde verplichtingen niet nakomt of doet
, Indeling gerechtelijk recht = procesrecht
• Wij gaan ons focussen op burgerlijk procesrecht = gerechtelijk privaatrecht
• Strafprocesrecht = specifieke procedureregels binnen strafrecht
• Administratief procesrecht
• Fiscaal procesrecht
• Tuchtprocesrecht= beroep gerelateerd
Magistratuur
• Staande: OM/ het parket
• Zittende: rechters/ raadsheer (graad van beroep)
1.3 Burgerlijk procesrecht of gerechtelijk privaatrecht (burgers onderling)
Geheel van procedureregels met betrekking tot burgerlijke zaken, ook het ondernemingsrecht,
arbeidsrecht zitten hierbij. Het zijn alle procedureregels buiten de specifieke procedureregels
hierboven vermeld.
1.4 Bronnen van het burgerlijk procesrecht = wat zijn de vindplaatsen van BP?
Internationale verdragen = overeenkomst staten of internationale organisaties
Art. 6 EVRM, 14 BUPO (2 belangrijke verdragen)
Je moet ervanuit gaan dat als je zaak voor rechtbank brengt dat dit eerlijk behandeld zal worden. Recht
op een eerlijk proces
• Een overeenkomst tss 2 of meer staten.
Grondwet = belangrijkste nationale wet
• Erkenning rechterlijke macht (art. 40 GW) deze ligt bij de hoven en de rechtbanken
o Rechtbank is op niveau eerste aanleg
o Hoven op niveau van beroep
• Openbaarheid terechtzitting (art. 148 GW)
o Bij familierechtbank vind dit vaak plaats voor raadkamer achter gesloten
deuren
• Motiveringsplicht (art. 149 GW)
o Om het eerlijk proces te gaan waarborgen en om willekeurigheid tegen te gaan
• Onafhankelijkheid van de rechter (art. 151 GW)
o Rechter moet zich afsluiten van de media en dergelijke om oordeel te vellen
• Exceptie illegaliteit (art. 159 GW) = verweermiddel, geen tegenstrijdigheid
o Regels moeten in overeenstemming zijn met hogere normen. Hoogste heeft
voorrang bij tegenstrijdigheid
Gerechtelijk wetboek (zal belangrijkste bron zijn van burgerlijk procesrecht)
• Dateert van 1967
• Is gemoderniseerd, eenvoudiger en minder formeel
• Bestaat uit 7 delen
o Algemene beginselen
Je moet belang kunnen aantonen
o Rechtelijke organisatie
Bv. Hoeveel rechters, hoeveel kamers
o Bevoegdheid
o Burgerlijke rechtspleging
hoe zaak opstarten, hoe verloopt procedure
o Bewarend beslag, middelen tot tenuitvoerlegging en collectieve
schuldregeling
o Arbitrage = Geschil oplossen buiten rechtbank
o Bemiddeling = Geschil oplossen buiten rechtbank
, Bijzondere wetten en decreten
• Wet = op federaal niveau
• Decreet = op niveau van gemeenschappen en gewesten (Brussel maakt ordonnanties)
• Wet van 15 juni 1935 betreffende taalgebruik in rechtszaken
o Wijziging art. 40 Ger. W. (PP VI) dit gaat specifiek over de sanctie, als je wet
gedagvaard in verkeerde taal kon het zijn dat dagvaarding nietig was, dit heeft men
aangepast zodat deze sanctie minder ernstig is via pot-pourri wet.
Rechtsbeginselen
• Fundamentele principes die door rechtspraak (uitspraken door hoven en rechtbanken) afleidt
uit een bepaald rechtsbestel
• Geldt als wet
• Recht van verdediging
o Wat je ook gedaan hebt, je hebt recht op advocaat
• Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter
o Onafhankelijk van andere machten, media, …
• Verbod van eigenrichting
o Je mag niet recht in eigen handen nemen
Rechtspraak ‘wie spreekt recht?’
• Beslissingen van hoven (arresten) en rechtbanken (vonnissen)
• Art. 6 Ger. W. verbod van precedentenrecht = verbod om te verwijzen naar een
andere rechtszaak waarbij al uitspraak is geweest.
• Niet bindend uitzondering? Wel bindend voor de partijen (stel je wordt veroordeeld
voor geldboete, voor jou is dat bindend maar niet voor anderen)
• Gezaghebbend
Rechtsleer = studie vh recht
• Handboek, juridische tijdschriften, juristenkrant
• Niet bindend
• Gezaghebbend
o Je gaat er wel vanuit dat het waar is, dat je er iets uit leert
Rechtspraktijk
• Plaatselijke gebruiken die verschillen van kanton tot kanton, van arrondissement tot
arrondissement (12), zelf van kamer tot kamer (bv. ondernemingsRB, 1ste kamer =
inleidingskamer, faillisementskamer)
• Kanton = de vredegerechten zijn ingedeeld in kantons
=> Afhankelijk van waar je je bevind in een stad gaat men zeggen van ‘kanton 1 2 of 3 is
daarvoor bevoegd’
• Niet bindend
o Bv. advocaat balie Kortrijk: vrederechter vond het tof dat er veel gepleit wordt,
kanton Roeselare: vrederechter wou het liefst zo kort mogelijk aanpassen aan de
gebruiken
1.5 Kenmerken burgerlijk procesrecht
Nationaal karakter (lex fori)
• Belgische rechter past nationale procedureregels toe
• We kijken niet naar dat van de buurlanden, we kijken naar onze eigen regels volgens het
burgerlijk procesrecht
• Bv. Spanje op reis geweest, daar ongeval met iemand van de Duitse nationaliteit
Dan zit je met Internationaal procedureregels aparte rechtstak hiervoor: het IPR –
internationaal privaatrecht
Inleiding
1.1 Wat is recht?
• Objectief recht: de rechtsregels in hun geheel
• Subjectief recht: een bevoegdheid die een rechtssubject in een objectieve rechtsregel
vindt, het is een geheel van aanspraken die een persoon tegenover een ander laat gelden
en waaruit plichten ontstaan.
Recht is een geheel van algemeen geldende normatieve regels met oog op de ordening van de
maatschappij, uitgevaardigd en afdwingbaar door de overheid.
Het recht omvat een geheel van gedragsregels en normen
• Gedragsregels: Verbodsbepalingen – gebodsbepalingen – normen die toelating bevatten –
organieke regels
• Regel = rechtsregel of een wet sensu lato: bindend voorschrift waaraan de mens zich behoort
te houden
verbodsbepalingen: je MAG iets niet doen bv. strafrecht:
(als je het toch doet wordt je het is verboden om een diefstal of een
gestraft) moord te plegen : als je het toch doet,
riskeer je straffen
gebodsbepalingen: je MOET iets doen bv. belastingsrecht : belastingen
betalen
Normen die toelating je MAG iets doen bv. administratief of bestuursrecht:
bevatten: gele papieren bij verbouwingen,
vergunningen )
organieke regel: organisatie van de rechtbanken bv. de samenstelling van het parlement
• Dwingend recht: men kan hier niet van afwijken, moeten nageleefd worden door elke
rechtssubject, wanneer men dit toch doet is het contract nietig
o Bv. echtgenoten zijn jegens elkaar samenwoning verplicht
o Zwakke partij: minderjarigen, onbekwaamverklaarde geestzieken, contract
gesloten onder dwang/ dwaling, consument, werknemer
• Aanvullend recht: hierbij kan men afwijken, als je er niet van afwijkt pas je de
algemene regel toe
o bv. opzegtermijn huurovereenkomst
• Algemene normen: gelden voor iedereen die zich in dezelfde feitelijke
omstandigheden bevinden
o Bv. gelden bij de regels van koop en huur
, • Individuele normen: gelden voor 1 bepaalde persoon
o bv. de koning, hij geniet van absolute immuniteit volgens art 88 GW (zie
staatsrecht) (hij heeft een immuun voorrecht) : als hij iemand vermoord,
komt er geen rechtszaak
• Deze gedragsregels en normen hebben tot doel het maatschappelijk leven te
ordenen.
• De regels worden opgelegd door de overheid
o We hebben de overheid op verschillende niveaus: federale
overheid, gemeenschappen, gewesten en gemeentes
o Regels zijn er om structuur te brengen
o Federaal = voor heel het land
o Bv. Onderwijs bevoegdheid gemeenschappen
1 week krokusvakantie bij ons, Franstaligen 2 weken
• De regels zijn afdwingbaar
o Het belangrijkste kenmerk van het recht
o Als je de regels niet naleeft is er een sanctie: we bevinden ons dan in de RB
o Als recht niet vrijwillig wordt nageleefd, kan je het gaan afdwingen voor de RB
1.2 Gerechtelijk recht – formeel recht - handhavingsrecht
Materieel recht vs. Formeel recht
• Materieel: regels die rechten toekennen en plichten opleggen
o het spel dat je speelt, bv. Burgerlijk recht gaat over huur, koop, huwelijk,
• Formeel of burgerlijk procesrecht: regels die aangeven hoe de naleving van het materieel
recht verzekerd wordt
o de spelregels, hoe breng ik het voor de rechtbank
o Burgerlijk procesrecht is dus formeel recht
Doel gerechtelijk recht = procesrecht in het algemeen
• We hebben procedureregels, die zijn er met als doel eigenrichting te gaan uitsluiten.
Je mag het recht dus niet zelf in handen nemen, hoe graag je dat ook wil. Tenzij je er met de
tegenpartij zelf uitkomt. Als dit niet lukt moet je het voorleggen aan rechtbank.
o bv. als uw buurman kut doet, zijn banden gaan platstekken: het is een verbod van
eigenrichting
o 2 restanten van eigenrichting (privaat recht)
Enac = exceptie van niet nakoming = als ene partij zijn prestatie uit contract
niet nakomt,
bv. Zolang je niet in app kan wat je huurt zal je de huurprijs niet
gaan betalen. De ene reageert op het feit dat andere afwijkt van
overeenkomst
Retentierecht
bv. ik ben naar een bal geweest en moest een galakleed dragen en
er zitten plekken in na die nacht, en ik ga naar de nieuwkuis en
moet een behoorlijke rekening betalen, als je zegt van ‘ik ga dat
toch niet betalen’ dan kan die nieuwkuis zeggen van ‘ik ga het kleed
bij mij houden tot je zal betalen’ hier HOUDT iemand UW eigendom
bij zich omdat jij bepaalde verplichtingen niet nakomt of doet
, Indeling gerechtelijk recht = procesrecht
• Wij gaan ons focussen op burgerlijk procesrecht = gerechtelijk privaatrecht
• Strafprocesrecht = specifieke procedureregels binnen strafrecht
• Administratief procesrecht
• Fiscaal procesrecht
• Tuchtprocesrecht= beroep gerelateerd
Magistratuur
• Staande: OM/ het parket
• Zittende: rechters/ raadsheer (graad van beroep)
1.3 Burgerlijk procesrecht of gerechtelijk privaatrecht (burgers onderling)
Geheel van procedureregels met betrekking tot burgerlijke zaken, ook het ondernemingsrecht,
arbeidsrecht zitten hierbij. Het zijn alle procedureregels buiten de specifieke procedureregels
hierboven vermeld.
1.4 Bronnen van het burgerlijk procesrecht = wat zijn de vindplaatsen van BP?
Internationale verdragen = overeenkomst staten of internationale organisaties
Art. 6 EVRM, 14 BUPO (2 belangrijke verdragen)
Je moet ervanuit gaan dat als je zaak voor rechtbank brengt dat dit eerlijk behandeld zal worden. Recht
op een eerlijk proces
• Een overeenkomst tss 2 of meer staten.
Grondwet = belangrijkste nationale wet
• Erkenning rechterlijke macht (art. 40 GW) deze ligt bij de hoven en de rechtbanken
o Rechtbank is op niveau eerste aanleg
o Hoven op niveau van beroep
• Openbaarheid terechtzitting (art. 148 GW)
o Bij familierechtbank vind dit vaak plaats voor raadkamer achter gesloten
deuren
• Motiveringsplicht (art. 149 GW)
o Om het eerlijk proces te gaan waarborgen en om willekeurigheid tegen te gaan
• Onafhankelijkheid van de rechter (art. 151 GW)
o Rechter moet zich afsluiten van de media en dergelijke om oordeel te vellen
• Exceptie illegaliteit (art. 159 GW) = verweermiddel, geen tegenstrijdigheid
o Regels moeten in overeenstemming zijn met hogere normen. Hoogste heeft
voorrang bij tegenstrijdigheid
Gerechtelijk wetboek (zal belangrijkste bron zijn van burgerlijk procesrecht)
• Dateert van 1967
• Is gemoderniseerd, eenvoudiger en minder formeel
• Bestaat uit 7 delen
o Algemene beginselen
Je moet belang kunnen aantonen
o Rechtelijke organisatie
Bv. Hoeveel rechters, hoeveel kamers
o Bevoegdheid
o Burgerlijke rechtspleging
hoe zaak opstarten, hoe verloopt procedure
o Bewarend beslag, middelen tot tenuitvoerlegging en collectieve
schuldregeling
o Arbitrage = Geschil oplossen buiten rechtbank
o Bemiddeling = Geschil oplossen buiten rechtbank
, Bijzondere wetten en decreten
• Wet = op federaal niveau
• Decreet = op niveau van gemeenschappen en gewesten (Brussel maakt ordonnanties)
• Wet van 15 juni 1935 betreffende taalgebruik in rechtszaken
o Wijziging art. 40 Ger. W. (PP VI) dit gaat specifiek over de sanctie, als je wet
gedagvaard in verkeerde taal kon het zijn dat dagvaarding nietig was, dit heeft men
aangepast zodat deze sanctie minder ernstig is via pot-pourri wet.
Rechtsbeginselen
• Fundamentele principes die door rechtspraak (uitspraken door hoven en rechtbanken) afleidt
uit een bepaald rechtsbestel
• Geldt als wet
• Recht van verdediging
o Wat je ook gedaan hebt, je hebt recht op advocaat
• Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter
o Onafhankelijk van andere machten, media, …
• Verbod van eigenrichting
o Je mag niet recht in eigen handen nemen
Rechtspraak ‘wie spreekt recht?’
• Beslissingen van hoven (arresten) en rechtbanken (vonnissen)
• Art. 6 Ger. W. verbod van precedentenrecht = verbod om te verwijzen naar een
andere rechtszaak waarbij al uitspraak is geweest.
• Niet bindend uitzondering? Wel bindend voor de partijen (stel je wordt veroordeeld
voor geldboete, voor jou is dat bindend maar niet voor anderen)
• Gezaghebbend
Rechtsleer = studie vh recht
• Handboek, juridische tijdschriften, juristenkrant
• Niet bindend
• Gezaghebbend
o Je gaat er wel vanuit dat het waar is, dat je er iets uit leert
Rechtspraktijk
• Plaatselijke gebruiken die verschillen van kanton tot kanton, van arrondissement tot
arrondissement (12), zelf van kamer tot kamer (bv. ondernemingsRB, 1ste kamer =
inleidingskamer, faillisementskamer)
• Kanton = de vredegerechten zijn ingedeeld in kantons
=> Afhankelijk van waar je je bevind in een stad gaat men zeggen van ‘kanton 1 2 of 3 is
daarvoor bevoegd’
• Niet bindend
o Bv. advocaat balie Kortrijk: vrederechter vond het tof dat er veel gepleit wordt,
kanton Roeselare: vrederechter wou het liefst zo kort mogelijk aanpassen aan de
gebruiken
1.5 Kenmerken burgerlijk procesrecht
Nationaal karakter (lex fori)
• Belgische rechter past nationale procedureregels toe
• We kijken niet naar dat van de buurlanden, we kijken naar onze eigen regels volgens het
burgerlijk procesrecht
• Bv. Spanje op reis geweest, daar ongeval met iemand van de Duitse nationaliteit
Dan zit je met Internationaal procedureregels aparte rechtstak hiervoor: het IPR –
internationaal privaatrecht
