KWALITATIEVE ONDERZOEKSMETHODEN –
SAMENVATTING
INH OUD
1. Basis van kwalitatief onderzoek ................................................................................................. 4
1.1 Wat is kwalitatief onderzoek niet ............................................................................................... 4
1.2 Wat is kwalitatief onderzoek wel ................................................................................................ 4
1.3 Fundamentele tegenstelling tussen onderzoekers ....................................................................... 4
1.3.1 Epistemologie >< Ontologie .............................................................................................. 4
1.3.2 Positivisme >< Interpretivisme........................................................................................... 6
1.3.3 Ontdekking van Grounded Theory ...................................................................................... 7
1.4 Waarom kwalitatief onderzoek .................................................................................................. 7
2. Onderzoeksontwerp I: Probleemformulering ............................................................................... 8
2.1 Onderzoeksontwerp................................................................................................................. 8
2.2 Probleemstelling...................................................................................................................... 9
2.3 Wat is een goede onderzoeksvraag & Wat is geschikt voor kwali onderzoek?................................... 9
2.4 Onderzoeksontwerp............................................................................................................... 10
2.5 Gebruik van literatuur in kwalitatief onderzoek .......................................................................... 11
2.6 Wat is een theorie .................................................................................................................. 11
2.6.1 Gebruik van theorieën in Sociaal-Wetenschappelijk-Onderzoek.......................................... 12
2.6.2 Relatie tussen theorie en kennis ...................................................................................... 13
3. Onderzoeksontwerp II: Operationalisering & analytisch kader ..................................................... 14
3.1 Conceptueel & methodologisch kader...................................................................................... 14
3.2 Theorie & concepten operationaliseren voor kwalitatief onderzoek? ............................................ 14
3.3 Soorten analyse binnen kwalitatief onderzoek ........................................................................... 15
3.3.1 Grondvormen onderzoek...................................................................................................... 15
3.4 Cases & steekproef in kwalitatief onderzoek ............................................................................. 16
3.4.1 Case ............................................................................................................................ 16
3.4.2 Selectie van de case....................................................................................................... 16
3.4.3 Method of agreement ..................................................................................................... 18
3.4.4 Method of difference ...................................................................................................... 18
3.4.5 Oefening: case-selectie .................................................................................................. 19
4. Dataverzameling i: Interviews & Focusgroepen .......................................................................... 20
1
, 4.1 Verzameling van data ............................................................................................................. 20
4.2 Het interview ......................................................................................................................... 20
4.2.1 Stappenplan voor interviews ........................................................................................... 21
4.3 De focusgroep ....................................................................................................................... 23
5. Dataverzameling II: Veldonderzoek & Mixed-Methods ................................................................ 24
5.1 Veldonderzoek ...................................................................................................................... 24
5.1.1 Soorten participanten..................................................................................................... 24
5.1.2 Kenmerken ................................................................................................................... 25
5.2 Andere databronnen .............................................................................................................. 25
5.3 Combinatie van verschillende soorten data .............................................................................. 26
5.3.1 Gemengde databronnen & mixed method research ........................................................... 26
5.3.2 Triangulatie ................................................................................................................... 26
6. Casestudies & etnografie ........................................................................................................ 28
6.1 Inleiding: Max Weber .............................................................................................................. 28
6.2 Wat is een analyse? ............................................................................................................... 28
6.3 Casestudies .......................................................................................................................... 29
6.3.1 Casestudie als koepelterm ............................................................................................. 29
6.4 Etnografie ............................................................................................................................. 30
7. Inhoudsanalyse ..................................................................................................................... 32
7.1 Coderen ............................................................................................................................... 32
7.1.1 Stappen in het coderen................................................................................................... 32
7.1.2 Valstrikken bij coderen ................................................................................................... 33
7.2 Discours- & narratieve analyse ................................................................................................ 34
7.2.1 Discoursanalyse ............................................................................................................ 34
7.2.2 Narratieve analyse ......................................................................................................... 34
8. Data-analyse III: Causaliteit, Process Tracing & QCA.................................................................. 35
8.1 Wanneer kunnen (kwalitatieve) onderzoekers een causale claim hard maken? ............................. 35
8.1.1 Variantiebewijs .............................................................................................................. 35
8.1.2 Mechanistisch bewijs ..................................................................................................... 36
8.1.3 Noodzakelijke & voldoende voorwaarden ......................................................................... 36
8.1.4 Soorten causaal verband ................................................................................................ 36
8.2 Process Tracing ..................................................................................................................... 37
8.3 Is elke stap een noodzakelijke of voldoende voorwaarde?........................................................... 37
8.4 Wat is een vergelijkende casestudie ......................................................................................... 39
2
, 8.5 Hoe cases vergelijken............................................................................................................. 39
8.5.1 Klassieke manier ........................................................................................................... 39
8.5.2 1971: Lijphart: the comparative method ........................................................................... 39
8.5.3 QCA = Qualitative Comparitive Analysis ........................................................................... 39
9. Ethiek & Kwaliteit ................................................................................................................... 40
9.1 Goed kwalitatief onderzoek..................................................................................................... 40
9.2 Validiteit ............................................................................................................................... 40
9.2.1 Positionaliteit & reflexiviteit ............................................................................................. 41
9.3 Ethiek van kwalitatief onderzoek .............................................................................................. 41
9.3.1 Artificiële Intelligentie en ethiek ....................................................................................... 42
3
, 1 . BASI S VAN KW ALITATI EF ONDERZOEK
1. 1 W AT IS KWALITAT IEF O ND ERZOEK NIET
Reflexiviteit = realisatie waarbij onderzoekers zich bewust proberen te maken van hun eigen vooroordelen,
positie etc. en welke manier dat dat invloed kan hebben op resultaten & interpretatie
• Expliciet je stappen weergeven in je onderzoek en welke effecten die mogelijk hebben op conclusie
• Kwalitatief onderzoek is dus niet subjectief maar reflexief
(Kwalitatieve) methoden eisen transparantie
• Vooral kwalitatief onderzoek maar ook meer en meer andere methoden (oa. kwantitatief)
• Nood aan sterke en strikte regelgeving voor weergave methodologie
• Vooral bij Grounded theory
Duidelijke scheiding tussen statistiek en casestudy
• Geen N = 1 in methodologisch onderzoek
• Enige verschil tussen kwalitatief en kwantitatief is weinig & veel
• Kwalitatief onderzoek heeft minder observatiepunten maar meer hoeveelheden data dan kwantitatief
Kwalitatief onderzoek heeft wél cijfers
• bv. tekst met veel gegevens, ook bij kwali gaan coderen om overzicht te krijgen
• Daarom is het dan niet kwantitatief
• Het idee dat kwali zonder getallen is, is te kort door te bocht
1. 2 W AT IS KWALITAT IEF O ND ERZOEK W EL
Kwalitatief onderzoek = gaat uit van de complexiteit van de realiteit en is dus niet te reduceren tot
gekwantificeerde actoren.
• Idee dat alles wat niet kwantitatief is kwalitatief is, is belachelijk
• Kan numeriek zijn maar is meestal niet zo
• Gaat uit van complexiteit: de wereld is moeilijk & complex
• Daarom dat kwali complexiteit wil behouden & weigert om deze te reduceren tot iets simpel meetbaar
• Magazine: The Duck of Minerva
1. 3 FU NDA MENTELE T EGENSTELLING TU SSEN OND ERZOEKERS
1. 3.1 EPIST EMO LO GIE >< ONTO LO GIE
Ontologie Epistemologie Methodologie
Studie van de betekenis Wat we kunnen weten over de Via welke procedure &
wetenschap technieken dit weten
Wat is? Wat we kunnen kennen? Hoe kunnen we kennen?
4
SAMENVATTING
INH OUD
1. Basis van kwalitatief onderzoek ................................................................................................. 4
1.1 Wat is kwalitatief onderzoek niet ............................................................................................... 4
1.2 Wat is kwalitatief onderzoek wel ................................................................................................ 4
1.3 Fundamentele tegenstelling tussen onderzoekers ....................................................................... 4
1.3.1 Epistemologie >< Ontologie .............................................................................................. 4
1.3.2 Positivisme >< Interpretivisme........................................................................................... 6
1.3.3 Ontdekking van Grounded Theory ...................................................................................... 7
1.4 Waarom kwalitatief onderzoek .................................................................................................. 7
2. Onderzoeksontwerp I: Probleemformulering ............................................................................... 8
2.1 Onderzoeksontwerp................................................................................................................. 8
2.2 Probleemstelling...................................................................................................................... 9
2.3 Wat is een goede onderzoeksvraag & Wat is geschikt voor kwali onderzoek?................................... 9
2.4 Onderzoeksontwerp............................................................................................................... 10
2.5 Gebruik van literatuur in kwalitatief onderzoek .......................................................................... 11
2.6 Wat is een theorie .................................................................................................................. 11
2.6.1 Gebruik van theorieën in Sociaal-Wetenschappelijk-Onderzoek.......................................... 12
2.6.2 Relatie tussen theorie en kennis ...................................................................................... 13
3. Onderzoeksontwerp II: Operationalisering & analytisch kader ..................................................... 14
3.1 Conceptueel & methodologisch kader...................................................................................... 14
3.2 Theorie & concepten operationaliseren voor kwalitatief onderzoek? ............................................ 14
3.3 Soorten analyse binnen kwalitatief onderzoek ........................................................................... 15
3.3.1 Grondvormen onderzoek...................................................................................................... 15
3.4 Cases & steekproef in kwalitatief onderzoek ............................................................................. 16
3.4.1 Case ............................................................................................................................ 16
3.4.2 Selectie van de case....................................................................................................... 16
3.4.3 Method of agreement ..................................................................................................... 18
3.4.4 Method of difference ...................................................................................................... 18
3.4.5 Oefening: case-selectie .................................................................................................. 19
4. Dataverzameling i: Interviews & Focusgroepen .......................................................................... 20
1
, 4.1 Verzameling van data ............................................................................................................. 20
4.2 Het interview ......................................................................................................................... 20
4.2.1 Stappenplan voor interviews ........................................................................................... 21
4.3 De focusgroep ....................................................................................................................... 23
5. Dataverzameling II: Veldonderzoek & Mixed-Methods ................................................................ 24
5.1 Veldonderzoek ...................................................................................................................... 24
5.1.1 Soorten participanten..................................................................................................... 24
5.1.2 Kenmerken ................................................................................................................... 25
5.2 Andere databronnen .............................................................................................................. 25
5.3 Combinatie van verschillende soorten data .............................................................................. 26
5.3.1 Gemengde databronnen & mixed method research ........................................................... 26
5.3.2 Triangulatie ................................................................................................................... 26
6. Casestudies & etnografie ........................................................................................................ 28
6.1 Inleiding: Max Weber .............................................................................................................. 28
6.2 Wat is een analyse? ............................................................................................................... 28
6.3 Casestudies .......................................................................................................................... 29
6.3.1 Casestudie als koepelterm ............................................................................................. 29
6.4 Etnografie ............................................................................................................................. 30
7. Inhoudsanalyse ..................................................................................................................... 32
7.1 Coderen ............................................................................................................................... 32
7.1.1 Stappen in het coderen................................................................................................... 32
7.1.2 Valstrikken bij coderen ................................................................................................... 33
7.2 Discours- & narratieve analyse ................................................................................................ 34
7.2.1 Discoursanalyse ............................................................................................................ 34
7.2.2 Narratieve analyse ......................................................................................................... 34
8. Data-analyse III: Causaliteit, Process Tracing & QCA.................................................................. 35
8.1 Wanneer kunnen (kwalitatieve) onderzoekers een causale claim hard maken? ............................. 35
8.1.1 Variantiebewijs .............................................................................................................. 35
8.1.2 Mechanistisch bewijs ..................................................................................................... 36
8.1.3 Noodzakelijke & voldoende voorwaarden ......................................................................... 36
8.1.4 Soorten causaal verband ................................................................................................ 36
8.2 Process Tracing ..................................................................................................................... 37
8.3 Is elke stap een noodzakelijke of voldoende voorwaarde?........................................................... 37
8.4 Wat is een vergelijkende casestudie ......................................................................................... 39
2
, 8.5 Hoe cases vergelijken............................................................................................................. 39
8.5.1 Klassieke manier ........................................................................................................... 39
8.5.2 1971: Lijphart: the comparative method ........................................................................... 39
8.5.3 QCA = Qualitative Comparitive Analysis ........................................................................... 39
9. Ethiek & Kwaliteit ................................................................................................................... 40
9.1 Goed kwalitatief onderzoek..................................................................................................... 40
9.2 Validiteit ............................................................................................................................... 40
9.2.1 Positionaliteit & reflexiviteit ............................................................................................. 41
9.3 Ethiek van kwalitatief onderzoek .............................................................................................. 41
9.3.1 Artificiële Intelligentie en ethiek ....................................................................................... 42
3
, 1 . BASI S VAN KW ALITATI EF ONDERZOEK
1. 1 W AT IS KWALITAT IEF O ND ERZOEK NIET
Reflexiviteit = realisatie waarbij onderzoekers zich bewust proberen te maken van hun eigen vooroordelen,
positie etc. en welke manier dat dat invloed kan hebben op resultaten & interpretatie
• Expliciet je stappen weergeven in je onderzoek en welke effecten die mogelijk hebben op conclusie
• Kwalitatief onderzoek is dus niet subjectief maar reflexief
(Kwalitatieve) methoden eisen transparantie
• Vooral kwalitatief onderzoek maar ook meer en meer andere methoden (oa. kwantitatief)
• Nood aan sterke en strikte regelgeving voor weergave methodologie
• Vooral bij Grounded theory
Duidelijke scheiding tussen statistiek en casestudy
• Geen N = 1 in methodologisch onderzoek
• Enige verschil tussen kwalitatief en kwantitatief is weinig & veel
• Kwalitatief onderzoek heeft minder observatiepunten maar meer hoeveelheden data dan kwantitatief
Kwalitatief onderzoek heeft wél cijfers
• bv. tekst met veel gegevens, ook bij kwali gaan coderen om overzicht te krijgen
• Daarom is het dan niet kwantitatief
• Het idee dat kwali zonder getallen is, is te kort door te bocht
1. 2 W AT IS KWALITAT IEF O ND ERZOEK W EL
Kwalitatief onderzoek = gaat uit van de complexiteit van de realiteit en is dus niet te reduceren tot
gekwantificeerde actoren.
• Idee dat alles wat niet kwantitatief is kwalitatief is, is belachelijk
• Kan numeriek zijn maar is meestal niet zo
• Gaat uit van complexiteit: de wereld is moeilijk & complex
• Daarom dat kwali complexiteit wil behouden & weigert om deze te reduceren tot iets simpel meetbaar
• Magazine: The Duck of Minerva
1. 3 FU NDA MENTELE T EGENSTELLING TU SSEN OND ERZOEKERS
1. 3.1 EPIST EMO LO GIE >< ONTO LO GIE
Ontologie Epistemologie Methodologie
Studie van de betekenis Wat we kunnen weten over de Via welke procedure &
wetenschap technieken dit weten
Wat is? Wat we kunnen kennen? Hoe kunnen we kennen?
4
