Onderaan bevindt zich het overzicht van de belangrijkste wetten – de uitleg hiervan vermeld je kort bij het
beantwoorden van de casus
Stap 1 – Wat is het juridisch probleem?
Vraag jezelf af:
Gaat dit over toestemming?
Over informatieplicht?
Over minderjarigen?
Over aansprakelijkheid van zorgverlener?
Stap 2 – Wie zijn de betrokken personen?
Stap 3 – Welke grote wet hoort hierbij?
Welke TITELS / ARTIKELS zijn hier relevant?
antwoorden binnen de voorziene ruimte, verwijzen naar de wettelijke grondslag waar mogelijk)
Casus 1: Lore is 14 jaar en een echte puber. Om haar gebit te corrigeren moet ze een buitenbeugel dragen. Zij
is de enige in de klas met een buitenbeugel, alle andere kinderen hebben coole blokjes met rekkertjes in
verschillende kleuren. Een andere oplossing om haar tanden recht te krijgen is een operatie waarbij haar
kaakbeen wordt gebroken. Ook omdat de revalidatie coole tiktokfilmpjes kan opleveren, verkiest Lore deze
behandeling.
Gelijkaardig: Lore (14j) wil geen buitenbeugel. Op internet vond ze dat een chirurgisch alternatief ook mogelijk
is. Bovendien levert dit mooie tiktokfilmpjes op: mag ze de beslissing zelf nemen? - zelfde eigenlijk, maar mss
gwn door de studenten korter genoteerd
In welke mate kan zij die beslissing zelf nemen?
Toepasselijke wet: Wet betreffende de rechten van de patiënt (22 augustus 2002) = WGB
Minderjarige patiënt - Lore is minderjarig (14 jaar)
→ beslissingsrecht afhankelijk van haar redelijke beoordelingsbekwaamheid, beoordeeld door de
zorgverlener
→ art. 12, §1 WPR (p112 WGB)
Aard van de behandeling
→ kaakoperatie = zeer ingrijpende medische behandeling
→ verhoogde voorzichtigheid bij beoordeling van beslissingsbekwaamheid
→ verhoogde informatieplicht
→ art. 7, §1–§2 WPR (p.107)
Recht op informatie
→ patiënt moet volledige, begrijpelijke informatie krijgen over:
aard en doel van de behandeling
risico’s en gevolgen
redelijke alternatieven (hier: buitenbeugel)
→ art. 7, §1–§2 WPR
Geïnformeerde toestemming
→ voor een ingrijpende behandeling is geldige, geïnformeerde toestemming vereist
→ bij minderjarigen is ouderlijke betrokkenheid in de praktijk aangewezen
→ art. 8, §1–§2 WPR (p108 WGB)
Professionele standaard en therapeutische vrijheid
→ zorgverlener is niet verplicht een niet-medisch aangewezen of disproportionele behandeling uit te voeren
→ recht op kwaliteitsvolle zorg primeert
→ art. 5 WPR (p107 WGB)
Toepassing op de casus
de operatie is aanzienlijk ingrijpender dan het alternatief
, Lore’s motivatie is hoofdzakelijk sociaal, niet medisch
de zorgverlener mag oordelen dat deze keuze niet in het belang van de patiënt is
Conclusie
Lore kan niet autonoom beslissen om de kaakoperatie te laten uitvoeren.
Haar beslissingsrecht hangt af van haar beoordelingsbekwaamheid én van de ingrijpende aard van de
behandeling. De zorgverlener mag, in het kader van kwaliteitsvolle zorg, weigeren deze ingreep uit te voeren
en moet het minder ingrijpende alternatief vooropstellen.
Casus 2: Alex H. is tijdens een klimsessie ernstig ten val gekomen. In het ziekenhuis wordt vastgesteld dat
onder meer zijn kaakbeen gebroken is. De kaakchirurg wenst een behandelplan op te stellen en zou hiervoor
graag het medisch dossier dat zich bij de tandarts van Alex (Tommy C.) bevindt, raadplegen.
Is hier een juridische basis voor? Wat zijn de voorwaarden?
idem: Patiënt heeft een kaakbreuk en komt bij de kaakchirurg. De kaakchirurg wil graag inzicht in het medisch
dossier van de patiënt om een behandelplan op te stellen. Is hier rechterlijke basis voor?
Toepasselijke wet: Wet betreffende de rechten van de patiënt (22 augustus 2002)
Medisch dossier = vertrouwelijk
→ principe van beroepsgeheim en vertrouwelijkheid
→ art. 9, §1 WPR
Patiënt heeft recht op bescherming van zijn gezondheidsgegevens
→ inzage/mededeling enkel onder voorwaarden
→ art. 9 WPR
Mededeling aan andere zorgverlener mogelijk in kader van continuïteit van zorg
→ mits noodzakelijk voor de behandeling
→ art. 9, §4 WPR
Voorwaarden voor raadpleging door kaakchirurg:
patiënt is ingelicht
patiënt geeft toestemming (uitdrukkelijk of impliciet)
enkel relevante gegevens mogen worden gedeeld
doel = behandeling van de patiënt
Geen automatische toegang tot volledig dossier
→ Proportionaliteitsbeginsel: enkel die gegevens uit het medisch dossier mogen worden meegedeeld die
relevant en noodzakelijk zijn voor de concrete behandeling; inzage in het volledig dossier is niet toegestaan
indien dit niet nodig is voor het beoogde zorgdoel.
→ art. 9, §4 WPR
Conclusie: Ja, er is een juridische basis om het tandheelkundig dossier te raadplegen, op voorwaarde dat:
dit gebeurt in het kader van de behandeling,
met (minstens impliciete) toestemming van Alex,
en beperkt tot de strikt noodzakelijke gegevens.
Casus 3:De operatie aan de kaak van Alex is voorbij en de chirurg plant nog een afspraak in om het
genezingsproces op te volgen. Enkele weken voor deze afspraak beslist de chirurg echter om tijdelijk te
stoppen met zijn beroep. Hij wil zich enkele jaren terugtrekken in de bergen om zich te bezinnen over zijn
leven.
Wat betekent dit voor de behandeling en de afspraak van Alex? Heeft de chirurg nog verplichtingen ten
aanzien van Alex?
idem: De kaakchirurg plant nog een controle afspraak in, maar besluit om zelf voor een jaar te stoppen met
werken en de wereld rond te reizen. Heeft de kaakchirurg nog verplichtingen naar de patiënt toe?
Toepasselijke wetgeving: Wet betreffende de rechten van de patiënt (22 augustus 2002) = WPR
, Recht op kwaliteitsvolle en continue zorg
→ patiënt heeft recht op zorg die beantwoordt aan de professionele standaard
→ art. 5 WPR
Zorgverlener mag behandeling niet zomaar stopzetten
→ stopzetting mag geen afbreuk doen aan de continuïteit van zorg
→ art. 5 WPR
Verplichting tot zorgcontinuïteit bij stopzetting van praktijk
→ zorgverlener moet passende maatregelen nemen
→ o.m. tijdige informatie, doorverwijzing, overdracht van relevante gegevens
Medisch dossier
→ patiënt heeft recht op toegang en overdracht van zijn dossier aan opvolgende zorgverlener
→ art. 9 WPR
Concreet voor Alex
chirurg moet Alex tijdig informeren over de stopzetting
chirurg moet zorgen voor doorverwijzing naar een andere bevoegde zorgverlener
relevante medische gegevens moeten correct worden overgedragen
de geplande controleafspraak mag niet zomaar vervallen zonder alternatief
Conclusie
De chirurg mag zijn beroepsactiviteit tijdelijk stopzetten, maar behoudt verplichtingen t.a.v. Alex.
Hij moet de continuïteit van zorg waarborgen door Alex te informeren, door te verwijzen en het medisch
dossier correct over te dragen. De opvolging van het genezingsproces moet verzekerd blijven.
Casus 4:Marian heeft al tien jaar een tandartspraktijk en ze is het beu dat vele patiënten hun afspraken niet
nakomen. Ze schrijft elke afwezige patiënt voortaan aan met de vraag om de prijs van het consult op haar
rekening te storten. Een patiënt betwist deze praktijk.
Heeft Marian het recht aan haar kant?
Komt meerdere keren voor: pt komt niet naar afspraak - mag je iets aanrekenen (andere casussen
weggehaald)
Toepasselijke wetgeving: Gecoördineerde wet van 10 mei 2015 betreffende de uitoefening van de
gezondheidszorgberoepen = WUG en Burgerlijk Wetboek (contractuele aansprakelijkheid)
Recht op honorarium enkel voor geleverde prestaties
→ zorgverlener heeft recht op honoraria voor daadwerkelijk uitgevoerde prestaties
→ art. 35 WUG
Geen geneeskundige prestatie bij niet-nakomen afspraak
→ bij afwezigheid van de patiënt wordt geen zorg verstrekt
→ geen recht op honorarium in de zin van art. 35 WUG
Wel mogelijk: schadevergoeding bij contractuele wanprestatie
→ niet-nakomen van afspraak kan contractuele fout uitmaken
→ art. 5.82 en 5.83 BW (toerekenbare niet-nakoming)
Voorwaarden voor aanrekening van een vergoeding
schade moet reëel zijn (bv. verloren tijd, lege agenda)
schadevergoeding mag niet automatisch gelijkgesteld worden aan het honorarium
voorafgaande duidelijke informatie aan de patiënt (bv. praktijkreglement)
bedrag moet redelijk en proportioneel zijn
Geen eenzijdige sanctie mogelijk
→ tandarts kan niet zomaar een vast “consult” aanrekenen zonder contractuele basis
beantwoorden van de casus
Stap 1 – Wat is het juridisch probleem?
Vraag jezelf af:
Gaat dit over toestemming?
Over informatieplicht?
Over minderjarigen?
Over aansprakelijkheid van zorgverlener?
Stap 2 – Wie zijn de betrokken personen?
Stap 3 – Welke grote wet hoort hierbij?
Welke TITELS / ARTIKELS zijn hier relevant?
antwoorden binnen de voorziene ruimte, verwijzen naar de wettelijke grondslag waar mogelijk)
Casus 1: Lore is 14 jaar en een echte puber. Om haar gebit te corrigeren moet ze een buitenbeugel dragen. Zij
is de enige in de klas met een buitenbeugel, alle andere kinderen hebben coole blokjes met rekkertjes in
verschillende kleuren. Een andere oplossing om haar tanden recht te krijgen is een operatie waarbij haar
kaakbeen wordt gebroken. Ook omdat de revalidatie coole tiktokfilmpjes kan opleveren, verkiest Lore deze
behandeling.
Gelijkaardig: Lore (14j) wil geen buitenbeugel. Op internet vond ze dat een chirurgisch alternatief ook mogelijk
is. Bovendien levert dit mooie tiktokfilmpjes op: mag ze de beslissing zelf nemen? - zelfde eigenlijk, maar mss
gwn door de studenten korter genoteerd
In welke mate kan zij die beslissing zelf nemen?
Toepasselijke wet: Wet betreffende de rechten van de patiënt (22 augustus 2002) = WGB
Minderjarige patiënt - Lore is minderjarig (14 jaar)
→ beslissingsrecht afhankelijk van haar redelijke beoordelingsbekwaamheid, beoordeeld door de
zorgverlener
→ art. 12, §1 WPR (p112 WGB)
Aard van de behandeling
→ kaakoperatie = zeer ingrijpende medische behandeling
→ verhoogde voorzichtigheid bij beoordeling van beslissingsbekwaamheid
→ verhoogde informatieplicht
→ art. 7, §1–§2 WPR (p.107)
Recht op informatie
→ patiënt moet volledige, begrijpelijke informatie krijgen over:
aard en doel van de behandeling
risico’s en gevolgen
redelijke alternatieven (hier: buitenbeugel)
→ art. 7, §1–§2 WPR
Geïnformeerde toestemming
→ voor een ingrijpende behandeling is geldige, geïnformeerde toestemming vereist
→ bij minderjarigen is ouderlijke betrokkenheid in de praktijk aangewezen
→ art. 8, §1–§2 WPR (p108 WGB)
Professionele standaard en therapeutische vrijheid
→ zorgverlener is niet verplicht een niet-medisch aangewezen of disproportionele behandeling uit te voeren
→ recht op kwaliteitsvolle zorg primeert
→ art. 5 WPR (p107 WGB)
Toepassing op de casus
de operatie is aanzienlijk ingrijpender dan het alternatief
, Lore’s motivatie is hoofdzakelijk sociaal, niet medisch
de zorgverlener mag oordelen dat deze keuze niet in het belang van de patiënt is
Conclusie
Lore kan niet autonoom beslissen om de kaakoperatie te laten uitvoeren.
Haar beslissingsrecht hangt af van haar beoordelingsbekwaamheid én van de ingrijpende aard van de
behandeling. De zorgverlener mag, in het kader van kwaliteitsvolle zorg, weigeren deze ingreep uit te voeren
en moet het minder ingrijpende alternatief vooropstellen.
Casus 2: Alex H. is tijdens een klimsessie ernstig ten val gekomen. In het ziekenhuis wordt vastgesteld dat
onder meer zijn kaakbeen gebroken is. De kaakchirurg wenst een behandelplan op te stellen en zou hiervoor
graag het medisch dossier dat zich bij de tandarts van Alex (Tommy C.) bevindt, raadplegen.
Is hier een juridische basis voor? Wat zijn de voorwaarden?
idem: Patiënt heeft een kaakbreuk en komt bij de kaakchirurg. De kaakchirurg wil graag inzicht in het medisch
dossier van de patiënt om een behandelplan op te stellen. Is hier rechterlijke basis voor?
Toepasselijke wet: Wet betreffende de rechten van de patiënt (22 augustus 2002)
Medisch dossier = vertrouwelijk
→ principe van beroepsgeheim en vertrouwelijkheid
→ art. 9, §1 WPR
Patiënt heeft recht op bescherming van zijn gezondheidsgegevens
→ inzage/mededeling enkel onder voorwaarden
→ art. 9 WPR
Mededeling aan andere zorgverlener mogelijk in kader van continuïteit van zorg
→ mits noodzakelijk voor de behandeling
→ art. 9, §4 WPR
Voorwaarden voor raadpleging door kaakchirurg:
patiënt is ingelicht
patiënt geeft toestemming (uitdrukkelijk of impliciet)
enkel relevante gegevens mogen worden gedeeld
doel = behandeling van de patiënt
Geen automatische toegang tot volledig dossier
→ Proportionaliteitsbeginsel: enkel die gegevens uit het medisch dossier mogen worden meegedeeld die
relevant en noodzakelijk zijn voor de concrete behandeling; inzage in het volledig dossier is niet toegestaan
indien dit niet nodig is voor het beoogde zorgdoel.
→ art. 9, §4 WPR
Conclusie: Ja, er is een juridische basis om het tandheelkundig dossier te raadplegen, op voorwaarde dat:
dit gebeurt in het kader van de behandeling,
met (minstens impliciete) toestemming van Alex,
en beperkt tot de strikt noodzakelijke gegevens.
Casus 3:De operatie aan de kaak van Alex is voorbij en de chirurg plant nog een afspraak in om het
genezingsproces op te volgen. Enkele weken voor deze afspraak beslist de chirurg echter om tijdelijk te
stoppen met zijn beroep. Hij wil zich enkele jaren terugtrekken in de bergen om zich te bezinnen over zijn
leven.
Wat betekent dit voor de behandeling en de afspraak van Alex? Heeft de chirurg nog verplichtingen ten
aanzien van Alex?
idem: De kaakchirurg plant nog een controle afspraak in, maar besluit om zelf voor een jaar te stoppen met
werken en de wereld rond te reizen. Heeft de kaakchirurg nog verplichtingen naar de patiënt toe?
Toepasselijke wetgeving: Wet betreffende de rechten van de patiënt (22 augustus 2002) = WPR
, Recht op kwaliteitsvolle en continue zorg
→ patiënt heeft recht op zorg die beantwoordt aan de professionele standaard
→ art. 5 WPR
Zorgverlener mag behandeling niet zomaar stopzetten
→ stopzetting mag geen afbreuk doen aan de continuïteit van zorg
→ art. 5 WPR
Verplichting tot zorgcontinuïteit bij stopzetting van praktijk
→ zorgverlener moet passende maatregelen nemen
→ o.m. tijdige informatie, doorverwijzing, overdracht van relevante gegevens
Medisch dossier
→ patiënt heeft recht op toegang en overdracht van zijn dossier aan opvolgende zorgverlener
→ art. 9 WPR
Concreet voor Alex
chirurg moet Alex tijdig informeren over de stopzetting
chirurg moet zorgen voor doorverwijzing naar een andere bevoegde zorgverlener
relevante medische gegevens moeten correct worden overgedragen
de geplande controleafspraak mag niet zomaar vervallen zonder alternatief
Conclusie
De chirurg mag zijn beroepsactiviteit tijdelijk stopzetten, maar behoudt verplichtingen t.a.v. Alex.
Hij moet de continuïteit van zorg waarborgen door Alex te informeren, door te verwijzen en het medisch
dossier correct over te dragen. De opvolging van het genezingsproces moet verzekerd blijven.
Casus 4:Marian heeft al tien jaar een tandartspraktijk en ze is het beu dat vele patiënten hun afspraken niet
nakomen. Ze schrijft elke afwezige patiënt voortaan aan met de vraag om de prijs van het consult op haar
rekening te storten. Een patiënt betwist deze praktijk.
Heeft Marian het recht aan haar kant?
Komt meerdere keren voor: pt komt niet naar afspraak - mag je iets aanrekenen (andere casussen
weggehaald)
Toepasselijke wetgeving: Gecoördineerde wet van 10 mei 2015 betreffende de uitoefening van de
gezondheidszorgberoepen = WUG en Burgerlijk Wetboek (contractuele aansprakelijkheid)
Recht op honorarium enkel voor geleverde prestaties
→ zorgverlener heeft recht op honoraria voor daadwerkelijk uitgevoerde prestaties
→ art. 35 WUG
Geen geneeskundige prestatie bij niet-nakomen afspraak
→ bij afwezigheid van de patiënt wordt geen zorg verstrekt
→ geen recht op honorarium in de zin van art. 35 WUG
Wel mogelijk: schadevergoeding bij contractuele wanprestatie
→ niet-nakomen van afspraak kan contractuele fout uitmaken
→ art. 5.82 en 5.83 BW (toerekenbare niet-nakoming)
Voorwaarden voor aanrekening van een vergoeding
schade moet reëel zijn (bv. verloren tijd, lege agenda)
schadevergoeding mag niet automatisch gelijkgesteld worden aan het honorarium
voorafgaande duidelijke informatie aan de patiënt (bv. praktijkreglement)
bedrag moet redelijk en proportioneel zijn
Geen eenzijdige sanctie mogelijk
→ tandarts kan niet zomaar een vast “consult” aanrekenen zonder contractuele basis
