Deel IV rechtsbescherming
Rol bij bevoegdheidsconflicten tussen deelgebieden & federale overheid:
RVS preventief (voorkomen) & GWH curatief (achteraf).
RAAD VAN STATE
- Afdeling bestuursrechtspraak (Administratief): bevoegd lagere
rechtsnormen geschillen tussen burgers en overheid beslechten
- Afdeling wetgeving (adviesorgaan)= preventieve
rechtsbescherming advies aan WM en UM over de regelgeving die
zij willen aannemen.
Preventieve rechtsbescherming
- Voorafgaand advies
Voorontwerpen van wetgevende normen: geen controle rechter
(GWH ook niet )
Ontwerpen van reglementaire besluiten: controle rechter (gewone
hoven & rechtbanken en rvs-afdeling bestuursrechtspraak)
- Advies over: naleving wettigheidsbeginsel, bevoegdheidsverdeling,
bevoegdheid kamer-senaat & wetgevingstechniek.
= verplicht: moet worden gevraagd behalve wet in louter formele zin
Is niet bindend.
GRONDWETTELIJK HOF
Curatief over wetgevende normen, zijn het geen wetgevende normen
(WDO) dan RVS
Samenstelling
Institutioneel evenwicht: 6NL, 6 FR met elk een eigen voorzitter. 6 juristen
& 6 politici. + genderevenwicht (minstens 4 man en 4 vrouw) +
evenwichtige verdeling van aantal zetels (GWH moet weerspiegeling zijn
van parlement want het gaat oordelen over wetten van dat parlement).
Bestaat ook uit voormalige parlementsleden, want zij kennen de
parlementaire werking goed en kunnen oordelen over grondwettigheid.
Vereisten voor de rechters
- Helft van rechters moet minstens 5 jaar in het parlement gezeten
hebben
- Geen vereiste voor juridisch diploma voor jurist te zijn (politici kan
dat dus ook)
Evenwichten binnen het parlement
- Tussen juristen & politici
- Tussen Nederlandstaligen & Franstaligen
, - Tussen mannen & vrouwen 1/3 van elk geslacht moet
vertegenwoordigd zijn
- Politiek evenwicht: als zetel vrijkomt door pensioen gaat parlement
kijken welke partij deze krijgt
- 12 zetels verdeeld over de politieke partijen naar gelang hun
gewicht in de Fed. kamer
Bevoegdheden: Normen die ze controleren
= enkel wetgevende normen
- Bijzondere meerderheidswetten
- Besluitwetten: wetten uit oorlogsperiode waarin regering wetten
goedkeurde
- Gewone wetten
- Bijzondere meerderheidsdecreten/decreten/ordonnanties
- Instemmingswetten, -decreten en -ordonnanties
≠ grondwetsbepalingen
Een besluit na bekrachtiging wordt een wetgevende norm waarvoor GWH
bevoegd is, niet meer bevoegdheid gewone rechter en RVS omdat het
geen besluit meer is.
VAN ARBITRAGEHOF NAAR GRONDWETTELIJK HOF
Aan welke normen gaat GWH getoetste normen toetsen
- 1980: toetsing aan bevoegdheid verdelende regels
- 1988: Dan komen artikelen 10, 11, 24 GW erbij
- 2003: Titel II + art 170, 172, 191 GW komen erbij
- 2014: Art 143 paragraaf 1 GW
+ toetsing aan mensenrechtenverdragen, algemene beginselen en andere
grondwetsbepalingen, via artikelen 10 en 11 Gw & analoge
grondwetsbepalingen
Geen directe werking nodig
VERENIGDE STATEN GW
Supreme court (VS): voorrang geven van GW aan wet is ‘the very essence
of judical duty’: het is een essentie de hiërarchie van de rechtsnormen na
te leven. BIJ ONS NIET ZO
BELGIË GW
1831-1971 Rechterlijke toetsing op GW is niet mogelijk, enkel de wetgever
zelf kan dat.
1971: Smeerkaasarrest verdrag gaat voor op wet indien:
Rol bij bevoegdheidsconflicten tussen deelgebieden & federale overheid:
RVS preventief (voorkomen) & GWH curatief (achteraf).
RAAD VAN STATE
- Afdeling bestuursrechtspraak (Administratief): bevoegd lagere
rechtsnormen geschillen tussen burgers en overheid beslechten
- Afdeling wetgeving (adviesorgaan)= preventieve
rechtsbescherming advies aan WM en UM over de regelgeving die
zij willen aannemen.
Preventieve rechtsbescherming
- Voorafgaand advies
Voorontwerpen van wetgevende normen: geen controle rechter
(GWH ook niet )
Ontwerpen van reglementaire besluiten: controle rechter (gewone
hoven & rechtbanken en rvs-afdeling bestuursrechtspraak)
- Advies over: naleving wettigheidsbeginsel, bevoegdheidsverdeling,
bevoegdheid kamer-senaat & wetgevingstechniek.
= verplicht: moet worden gevraagd behalve wet in louter formele zin
Is niet bindend.
GRONDWETTELIJK HOF
Curatief over wetgevende normen, zijn het geen wetgevende normen
(WDO) dan RVS
Samenstelling
Institutioneel evenwicht: 6NL, 6 FR met elk een eigen voorzitter. 6 juristen
& 6 politici. + genderevenwicht (minstens 4 man en 4 vrouw) +
evenwichtige verdeling van aantal zetels (GWH moet weerspiegeling zijn
van parlement want het gaat oordelen over wetten van dat parlement).
Bestaat ook uit voormalige parlementsleden, want zij kennen de
parlementaire werking goed en kunnen oordelen over grondwettigheid.
Vereisten voor de rechters
- Helft van rechters moet minstens 5 jaar in het parlement gezeten
hebben
- Geen vereiste voor juridisch diploma voor jurist te zijn (politici kan
dat dus ook)
Evenwichten binnen het parlement
- Tussen juristen & politici
- Tussen Nederlandstaligen & Franstaligen
, - Tussen mannen & vrouwen 1/3 van elk geslacht moet
vertegenwoordigd zijn
- Politiek evenwicht: als zetel vrijkomt door pensioen gaat parlement
kijken welke partij deze krijgt
- 12 zetels verdeeld over de politieke partijen naar gelang hun
gewicht in de Fed. kamer
Bevoegdheden: Normen die ze controleren
= enkel wetgevende normen
- Bijzondere meerderheidswetten
- Besluitwetten: wetten uit oorlogsperiode waarin regering wetten
goedkeurde
- Gewone wetten
- Bijzondere meerderheidsdecreten/decreten/ordonnanties
- Instemmingswetten, -decreten en -ordonnanties
≠ grondwetsbepalingen
Een besluit na bekrachtiging wordt een wetgevende norm waarvoor GWH
bevoegd is, niet meer bevoegdheid gewone rechter en RVS omdat het
geen besluit meer is.
VAN ARBITRAGEHOF NAAR GRONDWETTELIJK HOF
Aan welke normen gaat GWH getoetste normen toetsen
- 1980: toetsing aan bevoegdheid verdelende regels
- 1988: Dan komen artikelen 10, 11, 24 GW erbij
- 2003: Titel II + art 170, 172, 191 GW komen erbij
- 2014: Art 143 paragraaf 1 GW
+ toetsing aan mensenrechtenverdragen, algemene beginselen en andere
grondwetsbepalingen, via artikelen 10 en 11 Gw & analoge
grondwetsbepalingen
Geen directe werking nodig
VERENIGDE STATEN GW
Supreme court (VS): voorrang geven van GW aan wet is ‘the very essence
of judical duty’: het is een essentie de hiërarchie van de rechtsnormen na
te leven. BIJ ONS NIET ZO
BELGIË GW
1831-1971 Rechterlijke toetsing op GW is niet mogelijk, enkel de wetgever
zelf kan dat.
1971: Smeerkaasarrest verdrag gaat voor op wet indien:
