Samenvatting Europees recht

Inleiding

Deze collegereeks gaat over

 De Europese Unie
o Internationale organisatie met 2/ Lidstaten
o Maar ook “level of governance” geintegreerd in 3 nationale politieke
en juridische stelsels
 Level of governance = bestuursniveau
 Het Unierecht
o Autonome rechtsorde
o Maar volledig geintegreerd id rechtsordes vd Lidstaten
 Vb. omzetting v richtlijnen (met initiatiefrecht vd commissie)
 Alle wetgeving = afweging v belangen; doel = harmonisatie;
recyclage-economie op komst voor textiel

Waarom Europees recht studeren?

 Krachtig juridisch wapen (voorrang, rechtstreekse werking)
 vb. niet verkopen met verlies in Belgiê
 oplossing: Europese richtlijn inroepen
 Vb. wet 1958: verbiedt tandartsen om reclame te maken
 oplossing: Europese richtlijn inroepen o.a. handelspraktijken,
diensten…
 reactie: volksgezondheid
 uiteindelijk: gedeeltelijk gelijk
 Enorm grote impact, ook op het nationaal recht, op nagenoeg alle
rechtstakken
o bv. Verdragsbepalingen inzake vrij verkeer, mededingingsrecht, ...
o bv. verordeningen
o bv. via omzetting EU richtlijnen + spill-over
 Formidabel project van welvaartscreatie en
 samenlevingsopbouw rond gemeenschappelijke waarden
-> EU als succesverhaal (zie infra)
 Economische integratie (Kolen & staal) + niet-economische
domeinen v samenwerking vb. waarden art. 2 VEU, vb. vrij verkeer
 “Brussels Effect’
 het fenomeen waarbij de Europese Unie (EU) mondiale normen en
standaarden beïnvloedt door haar economische macht, met name
de omvang van de interne markt, die bedrijven ertoe aanzet om EU-
regelgeving vrijwillig toe te passen om toegang tot deze markt te
behouden.

Data


1

, 446 miljoen burgers – 27 lidstaten
 24 officiële talen
 Bevolkingsaantal per LS: groot verschil in aantal inwoners
 Maar elke LS is gelijk voor de wet
 Echter grotere lidstaten h wel meer vertegenwoordiging ih Europese
parlement
 Bevolkingsaantal EU – andere wereldspelers
 EU (0,45) <-> India (1,43) & China (1,41)
 BBP EU – andere wereldspelers
 EU 20 <-> EU (30,3) & China (19,5)


Hoofdstuk 1: Van Parijs tot Lissabon: het Europese
integratieproces als een geschiedenis v strategie en
samenwerking



1. Historische ontwikkeling vd Europese Unie eh recht vd
Europese unie

Om de EU te begrijpen moeten we naar de roots vh Europes
integratieproces

 Europa verwoest (WOII)
 Na WOII: hongersnood en vernieling
 Europa verdeeld (Koude Oorlog)
 De traditionele Europese mogendheden w overschaduwd door de VS
ed Sovjet-Unie.
o Zij streden om invloed in Europa, waarvan Oost en West
gedurende vele jaren door het ‘IJzeren Gordijn’ zouden w
gescheiden.
 Periode na WOII = internationale streven naar samenwerking &
positionering en strategie id Koude Oorlog
o Tal van initiateven tot internationale samenwerking: VN,
Wereldbank, WTO…


2. Samenwerking en heropbouw na de Tweede Wereldoorlog

Samenwerking tss Europese staten

 1944: Benelux
 Aanvankelijk als douane-unie, later hervormd tot een economische
unie
 Churchill 1946 in Zürich: “United States of Europe”
 Hij bepleitte een leidende rol voor Fr én voor Du

2

,  De eerste stap voor de ‘United States of Europe’ was volgens hem
een ‘partnership between France and Germany’
 Eerste samenwerking
o Marshall-plan 1947 — OEES — OESO
 US h bekommernissen omtrent het risico v expansie door de
Sovjet-Unie op het verzwakte Europese continent
 President Truman bepleitte een actieve rol vd VS om vrije
volkeren te steunen die zich verzetten tegen pogingen door
onderwerping
 Minister v Buitenlandse Zaken, George Marshall, ontwierp het
Marshallplan:
- Voorzag in enorme financiële en materiële hulp ad
Europese bondgenoten vd VS incl Duitsland om zo snelle
economische heropbouw mogelijk te maken
- Hiertoe werd de Organisatie voor Europese Economische
Samenwerking opgericht om de financiële hulp te beheren -
> ook verplichtte het de betrokken landen tot concrete
samenwerking
o Verdrag van Brussel 1948 + NAVO 1949
 NAVO: oog op militaire samenwerkingen veiligheid
o Congres Den Haag 1948
 = samenkomst v intellectuelen in Europa, gebouwd rond het idee
v economische samenwerking en mensenrechten
 3 dimensies:
1) Mensenrechtenbescherming: Raad van Europa
(intergouvermenteel, 46 lidstaten) -> EVRM en EHRM
2) Economische integratie: vrijhandel tss Europese staten ->
Schuman-verklaring + EGKS
3) NAVO (1949) + Verdrag v Brussel (1948)
o Raad van Europa 1949 — EVRM 1950
 Raad van Europa: ter behartiging v politieke democratie en
mensenrechten

Schumanplan

 Kernidee: Duitse economische constructie toelaten, maar onder
toezicht ve supranationale organisatie die openstond voor andere
Europese landen
 Jean Monnet, Robert Schuman en andere ‘founding fathers’
o Robert Schuman = Franse minister v Buitenlandse Zaken -> politiek
verantwoordelijk voor Jean Monnet = aangesteld voor
heropbouwplanning
 9 mei 1950: Schuman-Verklaring
 Schuman:

3

, o De controle over de productie kolen staal w overgedragen ad
instellingen vd nieuwe organisatie, nmlk een gemeenschappelijke
maar onafhankelijke “Hoge Autoriteit”, om economische en politieke
redenen
 Kolen en staal = 2 economische sectoren; basismaterialen voor
oorlogsvoering
 Oorlogsinitiatieven v Du en Fr w de facto onmogelijk
o supranationalisme: een vorm v internationale samenwerking waarbij
specifieke bevoegdheden overgedragen w ae internationale
organisatie, die deze in belangrijke mate op een zelfstandige en vd
LS’en onafhankelijk manier k uitoefenen
 <-> intergouvermentele samenwerking: staten houden de
controle over de besluitvorming ed werking vd organisatie in
eigen handen
 Snelle positieve reactie van Duitsland (bondskanselier Konrad
Adenauer) en Italié (verliezers WW Il) + Benelux
 Legde de basis voor de Europese integratie die h geleid tot de EU
vandaag


Schumanverklaring van 9 mei 1950

 « La paix mondiale ne saurait étre sauvegardée sans des efforts
créateurs a la mesure des dangers qui la menacent.
 [...]
 L'Europe ne se fera pas d'un coup, ni dans une construction
d'ensemble: elle se fera par des réalisations concrétes créant
d'abord une solidarité de fait. Le rassemblement des nations
européennes exige que lopposition seculaire de la France et de
I'Allemagne soit éliminée: l'action entreprise doit toucher au premier
chef la France et I'Allemagne.
 Dans ce but, le gouvernement frangais propose de porter
immédiatement l'action sur un point limité mais décisif:
 Le gouvernement francais propose de placer l'ensemble de la
production franco-allemande de charbon et d'acier sous une
Haute Autonité commune, dans une organisation ouverte a la
participation des autres pays d'Europe .
 La mise en commun des productions de charbon et d'acier assurera
immédiatement I'établissement de bases communes de
développement économique, premiére étape de la Federation
européenne, et changera le destin de ces régions longtemps vouées a
la fabrication des armes de guerre dont elles ont été les plus
constantes victimes. [...]


4