LES 1 – prof Vandamme of Böckenhauer
1. Waarom “Wetenschappelijke Vorming” in Tandheelkunde?
1.1 De tandarts is meer dan een technicus
Een moderne tandarts is:
● ClinicUS → iemand die behandelingen uitvoert
● ACADEMICUS → iemand die kritisch kan denken en wetenschappelijke info kan
beoordelen
Dat betekent:
● Niet zomaar doen “wat iedereen doet”
● Niet blind vertrouwen op reclame, meningen of ervaring alleen
● Wel beslissingen nemen op basis van wetenschappelijk bewijs
⇒ Dit leidt tot levenslang leren
1.2 De “Mondarts” (Oral Physician)
Volgens de WHO en moderne curricula:
● Tandartsen krijgen complexere patiënten
● Mondgezondheid is sterk verbonden met algemene gezondheid
● Daarom moet de tandarts ook wetenschappelijk onderbouwd redeneren
2. Evidence-Based Dentistry (EBD)
2.1 Wat is Evidence-Based Dentistry?
Evidence-Based Dentistry =
→ Het bewust, kritisch en oordeelkundig gebruiken van:
1. Beste wetenschappelijke evidentie
2. Eigen klinische expertise
📌
3. Wensen en waarden van de patiënt
ALLE DRIE zijn noodzakelijk
⇒ EBD is dus geen blind volgen van studies
❌ Traditionele praktijk
2.2 Traditionele praktijk vs. EBD
● “Ik doe dit al 20 jaar zo”
● Autoriteit > bewijs
● Subjectief
● Veel bias
✅
● Zwart-wit denken
Evidence-Based praktijk
● Systematisch zoeken naar bewijs
● Objectief en transparant
● Minder bias
● Twijfel wordt aanvaard
● Patiënt beslist mee
,2.3 Types zorgverleners
1. Evidence Ignorers → gebruiken geen bewijs
2. Evidence Users → gebruiken bestaand bewijs
3. Evidence Finders → zoeken zelf naar bewijs
🎯
4. Evidence Generators → doen onderzoek
In deze opleiding leer je minstens Evidence User en Finder te worden
3. De klinische vraag: PICO
3.1 Waarom een goede vraag zo belangrijk is
Zonder goede vraag:
● Zoek je verkeerd
● Vind je verkeerde studies
● Trek je verkeerde conclusies
⇒ Oplossing: PICO
3.2 Wat is PICO?
Letter Betekenis Uitleg
P Patient/Problem Wie of welk probleem?
I Intervention / Exposure Nieuwe behandeling / risicofactor
C Comparison Alternatief of niets
O Outcome Wat wil je meten?
3.3 Voorbeeld (Diagnose)
Casus: Werkt DIAGNOdent beter dan een RX?
● P: patiënten met vermoeden van interdentale cariës
● I: DIAGNOdent
● C: röntgenfoto
● O: sensitiviteit & specificiteit
4. Domeinen van klinische vragen
Domein Centrale vraag
Diagnose Is de test
accuraat?
Therapie Is A beter dan B?
Prognose Hoe loopt dit af?
Oorzaak/Risico Is iets schadelijk?
⇒ Elk domein vraagt een ander onderzoeksdesign
, 5. Onderzoeksdesigns (van sterk naar zwak)
⭐⭐⭐⭐⭐
5.1 Hiërarchie van bewijs
⭐⭐⭐⭐
1. Systematische review + meta-analyse
⭐⭐⭐
2. RCT (Randomized Controlled Trial)
⭐⭐
3. Cohortonderzoek
⭐
4. Case-controlonderzoek
❌
5. Cross-sectioneel onderzoek
6. Expert opinion
5.2 Randomized Controlled Trial (RCT)
Wat is een RCT?
● Patiënten worden toevallig (random) verdeeld
● Groepen zijn identiek, behalve de interventie
● Beste manier om oorzaak-gevolg aan te tonen
Waarom randomisatie?
● Vermindert bias
● Verdeelt confounders gelijkmatig
5.3 Confounders
Een confounder is:
● Geassocieerd met de interventie
📌
● Geassocieerd met de uitkomst
Voorbeeld:
● Suiker → cariës
● Slechte mondhygiëne beïnvloedt beide
⇒ Oplossing:
● Matching
● Stratificatie
● Multivariate analyse
5.4 Andere designs
Cohortonderzoek
● Start met blootstelling
● Volgt patiënten in de tijd
● Goed voor prognose en risico
Case-controlonderzoek
● Start met ziekte
● Kijkt terug naar blootstelling
● Goed voor zeldzame aandoeningen
Cross-sectioneel
● Alles wordt tegelijk gemeten
● Zwak bewijs
● Vaak bij diagnose
1. Waarom “Wetenschappelijke Vorming” in Tandheelkunde?
1.1 De tandarts is meer dan een technicus
Een moderne tandarts is:
● ClinicUS → iemand die behandelingen uitvoert
● ACADEMICUS → iemand die kritisch kan denken en wetenschappelijke info kan
beoordelen
Dat betekent:
● Niet zomaar doen “wat iedereen doet”
● Niet blind vertrouwen op reclame, meningen of ervaring alleen
● Wel beslissingen nemen op basis van wetenschappelijk bewijs
⇒ Dit leidt tot levenslang leren
1.2 De “Mondarts” (Oral Physician)
Volgens de WHO en moderne curricula:
● Tandartsen krijgen complexere patiënten
● Mondgezondheid is sterk verbonden met algemene gezondheid
● Daarom moet de tandarts ook wetenschappelijk onderbouwd redeneren
2. Evidence-Based Dentistry (EBD)
2.1 Wat is Evidence-Based Dentistry?
Evidence-Based Dentistry =
→ Het bewust, kritisch en oordeelkundig gebruiken van:
1. Beste wetenschappelijke evidentie
2. Eigen klinische expertise
📌
3. Wensen en waarden van de patiënt
ALLE DRIE zijn noodzakelijk
⇒ EBD is dus geen blind volgen van studies
❌ Traditionele praktijk
2.2 Traditionele praktijk vs. EBD
● “Ik doe dit al 20 jaar zo”
● Autoriteit > bewijs
● Subjectief
● Veel bias
✅
● Zwart-wit denken
Evidence-Based praktijk
● Systematisch zoeken naar bewijs
● Objectief en transparant
● Minder bias
● Twijfel wordt aanvaard
● Patiënt beslist mee
,2.3 Types zorgverleners
1. Evidence Ignorers → gebruiken geen bewijs
2. Evidence Users → gebruiken bestaand bewijs
3. Evidence Finders → zoeken zelf naar bewijs
🎯
4. Evidence Generators → doen onderzoek
In deze opleiding leer je minstens Evidence User en Finder te worden
3. De klinische vraag: PICO
3.1 Waarom een goede vraag zo belangrijk is
Zonder goede vraag:
● Zoek je verkeerd
● Vind je verkeerde studies
● Trek je verkeerde conclusies
⇒ Oplossing: PICO
3.2 Wat is PICO?
Letter Betekenis Uitleg
P Patient/Problem Wie of welk probleem?
I Intervention / Exposure Nieuwe behandeling / risicofactor
C Comparison Alternatief of niets
O Outcome Wat wil je meten?
3.3 Voorbeeld (Diagnose)
Casus: Werkt DIAGNOdent beter dan een RX?
● P: patiënten met vermoeden van interdentale cariës
● I: DIAGNOdent
● C: röntgenfoto
● O: sensitiviteit & specificiteit
4. Domeinen van klinische vragen
Domein Centrale vraag
Diagnose Is de test
accuraat?
Therapie Is A beter dan B?
Prognose Hoe loopt dit af?
Oorzaak/Risico Is iets schadelijk?
⇒ Elk domein vraagt een ander onderzoeksdesign
, 5. Onderzoeksdesigns (van sterk naar zwak)
⭐⭐⭐⭐⭐
5.1 Hiërarchie van bewijs
⭐⭐⭐⭐
1. Systematische review + meta-analyse
⭐⭐⭐
2. RCT (Randomized Controlled Trial)
⭐⭐
3. Cohortonderzoek
⭐
4. Case-controlonderzoek
❌
5. Cross-sectioneel onderzoek
6. Expert opinion
5.2 Randomized Controlled Trial (RCT)
Wat is een RCT?
● Patiënten worden toevallig (random) verdeeld
● Groepen zijn identiek, behalve de interventie
● Beste manier om oorzaak-gevolg aan te tonen
Waarom randomisatie?
● Vermindert bias
● Verdeelt confounders gelijkmatig
5.3 Confounders
Een confounder is:
● Geassocieerd met de interventie
📌
● Geassocieerd met de uitkomst
Voorbeeld:
● Suiker → cariës
● Slechte mondhygiëne beïnvloedt beide
⇒ Oplossing:
● Matching
● Stratificatie
● Multivariate analyse
5.4 Andere designs
Cohortonderzoek
● Start met blootstelling
● Volgt patiënten in de tijd
● Goed voor prognose en risico
Case-controlonderzoek
● Start met ziekte
● Kijkt terug naar blootstelling
● Goed voor zeldzame aandoeningen
Cross-sectioneel
● Alles wordt tegelijk gemeten
● Zwak bewijs
● Vaak bij diagnose
