Internationale betrekkingen
Internationale betrekkingen (vakgebied ) opgericht 1919, na de Eerste Wereldoorlog omdat de
verwoesting in WOI leidde tot de nood aan een beter begrip van internationale samenwerking, vrede
en conflicten.
→ 20 jaar voordien waren er al pogingen om internationale relaties wetenschappelijk te
bestuderen, vooral door de industriële en technologische revolutie die militaire en
geopolitieke veranderingen veroorzaakte
Belangrijke bronnen en voorbereiding:
→ Nieuws volgen: Politico, BBC World Service, CNN, Al Jazeera
→ Podcasts: Politico, Boekestijn & de wijk, Europa draait door, Chinapower
→ Tijdschriften: foreign Affairs; The Washington Institute
→ Tip: blijf up-to-date met de acualiteit en stel vragen tijdens de les
→ Boek: gebruik het boek om de colleges beter te begrijpen (niet alles wat in het boek staat,
komt aan bod)
-boek lezen van leerkracht
-korte essay schrijven over het boek (kritische analyse) → je krijgt 2 casussen waarop je je
moet baseren
Exameninformatie:
Bestaat uit 2 delen:
➢ Bundel 1:
- 3 à 4 vragen, oa:
- Concepten uitleggen (in eigen woorden + voorbeelden)
- Kritische reflectie of kort voorbeeld over een theoretisch perspectief (zoals realisme,
liberalisme, neoliberalisme, constructivisme,..)
- Actualiteitsvraag over een recent internationaal politiek thema
- Inzicht- of reflectievraag (instinker mogelijk)
➢ Bundel 2:
- Essayvraag over hyperrealisme
- Gebaseerd op gastspreker of één van de twee casussen
- Goed luisteren naar de colleges zijn essentieel
➢ Daarnaast:
- Boek lezen opgegeven door leerkracht
- Korte kritische essay schrijven over dat boek (met 2 casussen ter vergelijking)
,Slides en actualiteit:
Slide 1- Val van de Berlijnse muur: (1989)
De Berlijnse Muur, die sinds 1961 Oost- en West-Berlijn scheidde, viel op 9 november 1989. Door
massale protesten en druk van de bevolking besloot de Oost-Duitse regering de grenzen te openen.
→ Dit betekende het einde van de Sovjetcontrole in Oost-Duitsland en leidde tot de hereniging
van Duitsland in 1990.
→ De gebeurtenis symboliseerde ook het einde van de Koude Oorlog en het begin van een
nieuw internationaal systeem waarin het Westen, en vooral de VS tijdelijk dominant werd.
Slide 2- De aanslagen van 11 september 2001: (9/11)
Op 11 september 2001 pleegde de terreurgroep Al Qaida, onder leiding van Osama Bin Laden, een
reeks gecoördineerde aanslagen in de VS:
→ Vier passagiersvliegtuigen werden gekaapt: twee vlogen in de Twin Towers in New York, één
in het Pentagon, en één stortte neer in Pennsylvania na verzet van passagiers.
→ De aanslagen waren een reactie op de Amerikaanse militaire aanwezigheid in het Midden-
Oosten, vooral in Saudi-Arabië na de Golfoorlog (1991)
→ Er kwamen bijna 3000 mensen om. De VS startte hierna de ‘War on Terror’, met militaire
acties in Afghanistan en later ook Irak.
Slide 3- De irakoorlog: (19 maart 2003):
Op 19 maart 2003 viel de VS, samen met bondgenoten, Irak binnen om het regime van Saddam
Hoessein omver te werpen. De officiële reden was dat Irak massavernietigingswapens zou hebben,
maar die werden nooit gevonden.
→ Het regime van Saddam viel snel, maar er was geen plan voor de wederopbouw.
Daardoor ontstond chaos en geweld tussen soennieten1 (die vroeger macht hadden) en
sjiieten2 (die nu meer invloed kregen)
→ Deze spanningen leidden tot een burgeroorlog en verzwakten het land, waardoor later
extremistische groepen zoals Islamitische Staat (IS) konden ontstaan.
1
Soennieten: Volgelingen die geloven dat de opvolger van Mohammed gekozen moest worden door de
gemeenschap.
2
Sjiieten: Volgelingen die geloven dat alleen familie van Mohammed, vooral Ali, zijn rechtmatige
opvolgers zijn
,Slide 4- Aanslagen in Europa: (2015-2016)
In 2015 en 2016 vonden in Europa zware terreuraanslagen plaats, onder andere in Parijs (Bataclan)
en in Brussel (luchthaven Zaventem en metrostation Maalbeek). De daders waren gelinkt aan
Islamitische Staat (IS), een terreurgroep die deels voortkwam uit Al-Qaida in Irak.
→ IS ontstond in de chaos van de Syrië-oorlog3 (vanaf 2011) en kon daar groeien door de
instabiele situatie
→ Westerse landen, waaronder België, voerden bombardementen uit tegen IS in Syrië en Irak.
Als wraak pleegde IS aanslagen in Europa
→ Deze aanslagen toonden aan hoe oorlogen in het Midden-Oosten rechtstreeks invloed
hadden op de veiligheid in Europa
Slide 5- Oorlog in Oost-Oekraïne: (2014-2015)
In 2014 annexeerde Rusland het Krim-schiereiland, dat officieel tot Oekraïne behoorde. Tegelijkertijd
begonnen pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne een gewapende opstand tegen de Oekraïense
regering.
→ Om het geweld te stoppen, werden de Minsk-akkoorden gesloten:
• Minsk I (2014): wapenstilstand en terugtrekking van zware wapens
• Minsk II (2015): afspraken over autonomie voor separatistische gebieden en controle
aan de grens
→ Deze onderhandelingen gebeurden onder leiding van Duitsland (Merkel) en Frankrijk, samen
met Rusland en Oekraïne. Ondanks de akkoorden bleef de spanning bestaan
Slide 6- Toenemende afstand tussen Rusland en Europa: (2022)
Op 15 februari 2022 ontmoette de Franse president Emmanuel Macron de Russische president
Vladimir Poetin in Moskou in een laatste poging om oorlog te vermijden.
→ De beelden van de ontmoeting gingen de wereld rond: de twee zaten aan een extreem lange
tafel, wat symbool stond voor de afstand en het wantrouwen tussen Rusland en Europa.
→ Slechts negen dagen later, op 24 februari 2022, viel Rusland Oekraïne binnen. Dit markeerde
het begin van een grootschalige oorlog en het definitieve einde van de diplomatieke
samenwerking tussen Rusland en het Westen.
→ IN HET KORT: Rusland ziet de uitbreiding van de NAVO naar het oosten als een bedreiging
voor zijn veiligheid. Oekraïne wil dichter bij Europa en NAVO komen, maar Rusland wil dat
niet en reageerde daarom militair
3
Syrische oorlog: burgeroorlog die sinds 2011 woedt tussen het regime van Assad , rebellen en andere
groeperingen.
,Slide 7- Bezoek van Zelensky aan het Witte Huis: (2025)
Op 28 februari 2025 bezocht de Oekraïense president Volodymyr Zelensky het Witte Huis voor
overleg met de Amerikaanse regering.
→ Het bezoek verliep slecht: de persconferentie werd afgelast na spanningen met Donald Trump
en J.D Vance
→ Er waren discussies over grondstofakkoorden, waarbij de VS in ruil voor militaire steun 50%
van de inkomsten uit mijnbouw in Oekraïne zou krijgen
→ De situatie leek te wijzen op verslechterde relaties tussen Oekraïne en de VS, maar Trump
verklaarde later dat hij gelooft dat ‘Oekraïne kan winnen’
Slide 8- Conflicten in de Zuid-Chinese Zee
De Zuid-Chinese Zee is een strategisch belangrijk gebied, rijk aan vis, olie en gas, en belangrijk voor
wereldhandel.
→ China claimt bijna de volledige zee met de zogenaamde ‘nine-dash line’, maar andere landen
zoals Vietnam, de Filipijnen, Maleisië en Brunei maken ook aanspraak op delen ervan
→ Volgens de VN heeft China geen recht op die claim, maar China negeert dat oordeel
→ China bouwt kunstmatige eilanden en militaire basissen in het gebied en voert maritieme
intimidatie uit tegen schepen van andere landen
→ De VS en westerse landen zien dit als een bedreiging voor de vrije scheepvaart en proberen
de invloed van China in te perken.
Slide 9- De Griekse schuldencrisis: (2010-2015)
Griekenland had jarenlang te veel uitgegeven en zelfs financiële cijfers vervalst. Toen de waarheid aan
het licht kwam, stortte de economie in.
→ Omdat Griekenland deel uitmaakt van de eurozone, dreigde de crisis ook andere landen
(zoals Portugal, Italië, & Spanje) te raken
→ De EU, het IMF, en de Europese Centrale Bank (samen bekend als de ‘Trojka’) verleenden
financiële hulp, maar eisten in ruil strenge besparingen en hervormingen
→ De Griekse premier ging uiteindelijk akkoord, ondanks eerdere uitspraken dat hij ‘nooit zou
toegeven aan Duitsland’
→ Rusland probeerde ondertussen Griekenland dichter bij zich te trekken, maar Griekenland
koos toch voor de samenwerking met de EU
Slide 10- Klimaatverandering en geopolitiek: (toekomst)
Door de klimaatverandering smelt het ijs op de Noordpool steeds sneller.
→ Hierdoor komen nieuwe vaarroutes en grondstoffen (olie en gas) vrij
→ Landen zoals Rusland, VS, Canada en Noorwegen willen hier gebruik van maken, wat tot
geopolitieke spanningen leidt
→ Het gebied wordt economisch aantrekkelijk, maar het ontginnen ervan veroorzaakt nieuwe
milieuproblemen
, Slide 11- Het Klimaatakkoord van Parijs: (2015)
Het Parijs-akkoord is een wereldwijd klimaatakkoord, ondertekend door 195 landen
→ Doel: de opwarming van de aarde beperken tot maximaal 2°C, en liefst 1,5°C
→ Elk land moet een nationaal klimaatplan (NDC) opstellen en dit elke vijf jaar vernieuwen
→ Rijke landen beloven financiële steun aan armere landen om hen te helpen bij de overgang
naar duurzame energie
→ Het akkoord is niet juridisch bindend (in tegenstelling tot een verdrag), maar het legt wel
gezamenlijke doelen vast
Slide 12- Gaza: symbool van internationale onmacht
De situatie in Gaza toont de onmacht van de internationale politiek om langdurige conflicten op te
lossen
→ Er is al jarenlang extreem geweld, armoede en schending van mensenrechten
→ De VN proberen vrede te bevorderen, maar worden vaak geblokkeerd door vetorechten van
grote landen (zoals de VS en Rusland)
→ Humanitaire hulp wordt bemoeilijkt of tegengehouden, waardoor de bevolking in Gaza blijft
lijden
→ Gaza is zo uitgegroeid tot een symbool van falende internationale samenwerking
.
Internationale betrekkingen (vakgebied ) opgericht 1919, na de Eerste Wereldoorlog omdat de
verwoesting in WOI leidde tot de nood aan een beter begrip van internationale samenwerking, vrede
en conflicten.
→ 20 jaar voordien waren er al pogingen om internationale relaties wetenschappelijk te
bestuderen, vooral door de industriële en technologische revolutie die militaire en
geopolitieke veranderingen veroorzaakte
Belangrijke bronnen en voorbereiding:
→ Nieuws volgen: Politico, BBC World Service, CNN, Al Jazeera
→ Podcasts: Politico, Boekestijn & de wijk, Europa draait door, Chinapower
→ Tijdschriften: foreign Affairs; The Washington Institute
→ Tip: blijf up-to-date met de acualiteit en stel vragen tijdens de les
→ Boek: gebruik het boek om de colleges beter te begrijpen (niet alles wat in het boek staat,
komt aan bod)
-boek lezen van leerkracht
-korte essay schrijven over het boek (kritische analyse) → je krijgt 2 casussen waarop je je
moet baseren
Exameninformatie:
Bestaat uit 2 delen:
➢ Bundel 1:
- 3 à 4 vragen, oa:
- Concepten uitleggen (in eigen woorden + voorbeelden)
- Kritische reflectie of kort voorbeeld over een theoretisch perspectief (zoals realisme,
liberalisme, neoliberalisme, constructivisme,..)
- Actualiteitsvraag over een recent internationaal politiek thema
- Inzicht- of reflectievraag (instinker mogelijk)
➢ Bundel 2:
- Essayvraag over hyperrealisme
- Gebaseerd op gastspreker of één van de twee casussen
- Goed luisteren naar de colleges zijn essentieel
➢ Daarnaast:
- Boek lezen opgegeven door leerkracht
- Korte kritische essay schrijven over dat boek (met 2 casussen ter vergelijking)
,Slides en actualiteit:
Slide 1- Val van de Berlijnse muur: (1989)
De Berlijnse Muur, die sinds 1961 Oost- en West-Berlijn scheidde, viel op 9 november 1989. Door
massale protesten en druk van de bevolking besloot de Oost-Duitse regering de grenzen te openen.
→ Dit betekende het einde van de Sovjetcontrole in Oost-Duitsland en leidde tot de hereniging
van Duitsland in 1990.
→ De gebeurtenis symboliseerde ook het einde van de Koude Oorlog en het begin van een
nieuw internationaal systeem waarin het Westen, en vooral de VS tijdelijk dominant werd.
Slide 2- De aanslagen van 11 september 2001: (9/11)
Op 11 september 2001 pleegde de terreurgroep Al Qaida, onder leiding van Osama Bin Laden, een
reeks gecoördineerde aanslagen in de VS:
→ Vier passagiersvliegtuigen werden gekaapt: twee vlogen in de Twin Towers in New York, één
in het Pentagon, en één stortte neer in Pennsylvania na verzet van passagiers.
→ De aanslagen waren een reactie op de Amerikaanse militaire aanwezigheid in het Midden-
Oosten, vooral in Saudi-Arabië na de Golfoorlog (1991)
→ Er kwamen bijna 3000 mensen om. De VS startte hierna de ‘War on Terror’, met militaire
acties in Afghanistan en later ook Irak.
Slide 3- De irakoorlog: (19 maart 2003):
Op 19 maart 2003 viel de VS, samen met bondgenoten, Irak binnen om het regime van Saddam
Hoessein omver te werpen. De officiële reden was dat Irak massavernietigingswapens zou hebben,
maar die werden nooit gevonden.
→ Het regime van Saddam viel snel, maar er was geen plan voor de wederopbouw.
Daardoor ontstond chaos en geweld tussen soennieten1 (die vroeger macht hadden) en
sjiieten2 (die nu meer invloed kregen)
→ Deze spanningen leidden tot een burgeroorlog en verzwakten het land, waardoor later
extremistische groepen zoals Islamitische Staat (IS) konden ontstaan.
1
Soennieten: Volgelingen die geloven dat de opvolger van Mohammed gekozen moest worden door de
gemeenschap.
2
Sjiieten: Volgelingen die geloven dat alleen familie van Mohammed, vooral Ali, zijn rechtmatige
opvolgers zijn
,Slide 4- Aanslagen in Europa: (2015-2016)
In 2015 en 2016 vonden in Europa zware terreuraanslagen plaats, onder andere in Parijs (Bataclan)
en in Brussel (luchthaven Zaventem en metrostation Maalbeek). De daders waren gelinkt aan
Islamitische Staat (IS), een terreurgroep die deels voortkwam uit Al-Qaida in Irak.
→ IS ontstond in de chaos van de Syrië-oorlog3 (vanaf 2011) en kon daar groeien door de
instabiele situatie
→ Westerse landen, waaronder België, voerden bombardementen uit tegen IS in Syrië en Irak.
Als wraak pleegde IS aanslagen in Europa
→ Deze aanslagen toonden aan hoe oorlogen in het Midden-Oosten rechtstreeks invloed
hadden op de veiligheid in Europa
Slide 5- Oorlog in Oost-Oekraïne: (2014-2015)
In 2014 annexeerde Rusland het Krim-schiereiland, dat officieel tot Oekraïne behoorde. Tegelijkertijd
begonnen pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne een gewapende opstand tegen de Oekraïense
regering.
→ Om het geweld te stoppen, werden de Minsk-akkoorden gesloten:
• Minsk I (2014): wapenstilstand en terugtrekking van zware wapens
• Minsk II (2015): afspraken over autonomie voor separatistische gebieden en controle
aan de grens
→ Deze onderhandelingen gebeurden onder leiding van Duitsland (Merkel) en Frankrijk, samen
met Rusland en Oekraïne. Ondanks de akkoorden bleef de spanning bestaan
Slide 6- Toenemende afstand tussen Rusland en Europa: (2022)
Op 15 februari 2022 ontmoette de Franse president Emmanuel Macron de Russische president
Vladimir Poetin in Moskou in een laatste poging om oorlog te vermijden.
→ De beelden van de ontmoeting gingen de wereld rond: de twee zaten aan een extreem lange
tafel, wat symbool stond voor de afstand en het wantrouwen tussen Rusland en Europa.
→ Slechts negen dagen later, op 24 februari 2022, viel Rusland Oekraïne binnen. Dit markeerde
het begin van een grootschalige oorlog en het definitieve einde van de diplomatieke
samenwerking tussen Rusland en het Westen.
→ IN HET KORT: Rusland ziet de uitbreiding van de NAVO naar het oosten als een bedreiging
voor zijn veiligheid. Oekraïne wil dichter bij Europa en NAVO komen, maar Rusland wil dat
niet en reageerde daarom militair
3
Syrische oorlog: burgeroorlog die sinds 2011 woedt tussen het regime van Assad , rebellen en andere
groeperingen.
,Slide 7- Bezoek van Zelensky aan het Witte Huis: (2025)
Op 28 februari 2025 bezocht de Oekraïense president Volodymyr Zelensky het Witte Huis voor
overleg met de Amerikaanse regering.
→ Het bezoek verliep slecht: de persconferentie werd afgelast na spanningen met Donald Trump
en J.D Vance
→ Er waren discussies over grondstofakkoorden, waarbij de VS in ruil voor militaire steun 50%
van de inkomsten uit mijnbouw in Oekraïne zou krijgen
→ De situatie leek te wijzen op verslechterde relaties tussen Oekraïne en de VS, maar Trump
verklaarde later dat hij gelooft dat ‘Oekraïne kan winnen’
Slide 8- Conflicten in de Zuid-Chinese Zee
De Zuid-Chinese Zee is een strategisch belangrijk gebied, rijk aan vis, olie en gas, en belangrijk voor
wereldhandel.
→ China claimt bijna de volledige zee met de zogenaamde ‘nine-dash line’, maar andere landen
zoals Vietnam, de Filipijnen, Maleisië en Brunei maken ook aanspraak op delen ervan
→ Volgens de VN heeft China geen recht op die claim, maar China negeert dat oordeel
→ China bouwt kunstmatige eilanden en militaire basissen in het gebied en voert maritieme
intimidatie uit tegen schepen van andere landen
→ De VS en westerse landen zien dit als een bedreiging voor de vrije scheepvaart en proberen
de invloed van China in te perken.
Slide 9- De Griekse schuldencrisis: (2010-2015)
Griekenland had jarenlang te veel uitgegeven en zelfs financiële cijfers vervalst. Toen de waarheid aan
het licht kwam, stortte de economie in.
→ Omdat Griekenland deel uitmaakt van de eurozone, dreigde de crisis ook andere landen
(zoals Portugal, Italië, & Spanje) te raken
→ De EU, het IMF, en de Europese Centrale Bank (samen bekend als de ‘Trojka’) verleenden
financiële hulp, maar eisten in ruil strenge besparingen en hervormingen
→ De Griekse premier ging uiteindelijk akkoord, ondanks eerdere uitspraken dat hij ‘nooit zou
toegeven aan Duitsland’
→ Rusland probeerde ondertussen Griekenland dichter bij zich te trekken, maar Griekenland
koos toch voor de samenwerking met de EU
Slide 10- Klimaatverandering en geopolitiek: (toekomst)
Door de klimaatverandering smelt het ijs op de Noordpool steeds sneller.
→ Hierdoor komen nieuwe vaarroutes en grondstoffen (olie en gas) vrij
→ Landen zoals Rusland, VS, Canada en Noorwegen willen hier gebruik van maken, wat tot
geopolitieke spanningen leidt
→ Het gebied wordt economisch aantrekkelijk, maar het ontginnen ervan veroorzaakt nieuwe
milieuproblemen
, Slide 11- Het Klimaatakkoord van Parijs: (2015)
Het Parijs-akkoord is een wereldwijd klimaatakkoord, ondertekend door 195 landen
→ Doel: de opwarming van de aarde beperken tot maximaal 2°C, en liefst 1,5°C
→ Elk land moet een nationaal klimaatplan (NDC) opstellen en dit elke vijf jaar vernieuwen
→ Rijke landen beloven financiële steun aan armere landen om hen te helpen bij de overgang
naar duurzame energie
→ Het akkoord is niet juridisch bindend (in tegenstelling tot een verdrag), maar het legt wel
gezamenlijke doelen vast
Slide 12- Gaza: symbool van internationale onmacht
De situatie in Gaza toont de onmacht van de internationale politiek om langdurige conflicten op te
lossen
→ Er is al jarenlang extreem geweld, armoede en schending van mensenrechten
→ De VN proberen vrede te bevorderen, maar worden vaak geblokkeerd door vetorechten van
grote landen (zoals de VS en Rusland)
→ Humanitaire hulp wordt bemoeilijkt of tegengehouden, waardoor de bevolking in Gaza blijft
lijden
→ Gaza is zo uitgegroeid tot een symbool van falende internationale samenwerking
.
