RZL - SAMENVATTING
,Samenvatting RZL – Jolien De Jaeger
FREIRE'S MODEL VOOR 'KRITISCHE
PEDAGOGIEK'
"Het meest boeiende aan kritisch denken in de klas is dat het van iedereen initiatief vraagt: alle
leerlingen worden actief uitgenodigd om gepassioneerd na te denken en hun ideeën op een open,
bevlogen manier te delen. Wanneer iedereen in de klas, docent én student, erkent dat ze samen
verantwoordelijk zijn voor het creëren van een leercommunity, wordt leren pas echt betekenisvol en
waardevol."
GERT BIESTA OVER DE DRIE TAKEN VAN ONDERWIJS
1) Kwalificatie: Inhoud van onderwijsà aanleren kennis en vaardigheden
2) Socialisatie: Inleiden in de maatschappijà traditie, praktijken, attitudes, omgangsvormen,
normen, overtuigingen…
3) Subjectivering: kwaliteiten van het “persoon zijn” die we willen bevorderenà kritisch denken,
connectie maken, samenleven, volwassenheid, engagement, ondernemingszin…
DE BALANS TUSSEN DE DRIE TAKEN VAN ONDERWIJS
• Biesta pleit ervoor deze drie elementen in evenwicht te houden
• Vandaag lijkt de klemtoon in het publieke discours over onderwijs vooral op kwalificatie te
liggen
• We vergeten het belang van subjectivering/persoonsvorming: jonge mensen niet alleen
leren zich aan te passen aan de toekomst maar om zelf de toekomst te maken
• “Hoe we het op langere termijn op een humane manier met elkaar uithouden op een
kwetsbare planeetӈ samenleven
1
,Samenvatting RZL – Jolien De Jaeger
WERELDGERICHT ONDERWIJS
• Onderwijs als vorming: uitgenodigd worden om persoon te worden in
de wereld
• De wereld opentrekken én open komen voor de wereldàJezelf in
relatie tot de wereld ontmoeten
• Ontwikkelen van zijnskwaliteiten: hoe je als persoon in de wereld
bent/komt
• Vb.: ondernemingszin, connectievorming, engagement, kwetsbaarheid,
diepe aandacht, betekenisgeving,…
2
, Samenvatting RZL – Jolien De Jaeger
ZINGEVING EN LEVENSBESCHOUWING
“De vraag is fout gesteld, wanneer we vragen naar de zin van het leven. Het leven is het, dat vragen
stelt.” – Victor Frankl
IRVIN YALOM EN DE 4 GROTE VRAGEN VAN ONS BESTAAN
Yalom stelt zicht de vraag: “wat zijn de ultieme bezorgdheden van ons bestaan?”: de vragen
waarmee iedereen geconfronteerd wordt en worstelt in het leven
Op basis van zijn therapeutische ervaring onderscheid Yalom vier
uitdagingen/gegevenheden/bezorgdheden waarop iedere mens een antwoord moet formuleren
Deze uitdagingen zijn volgens Yalom onderdeel van ons menszijn (menselijke conditie)àze gelden
voor iedereen en zijn onveranderlijk
1) Vrijheid (en verantwoordelijkheid): de keuzes die we maken en de verantwoordelijkheid die
we opnemen
2) Angst (voor de dood en het verlies): hoe we omgaan met het oncontroleerbare van het leven
3) Isolatie en connectie: hoe wij ons verbinden met de ander en de wereld (relaties,
vriendschappen, partnerschappen...)
4) Zinloosheid en zingeving: de zin en onzin van ons leven (wat doet er toe voor mij? Waarom
besta ik?)
VRIJHEID
“De mens is gedoemd om vrij zijn” (Sartre)
We ervaren allemaal een zeker auteurschap over onszelf en ons levenà we moeten keuzes maken
en zijn daarin (deels) verantwoordelijk voor onszelf
Vraagt dat we een zeker verantwoordelijkheid voor onszelf en de wereld opnemenà spanning tussen
vrijheid en verantwoordelijkheid, tussen kiezen en verliezen
Uitdaging: hoe maken we betekenisvolle keuzes? Welke verantwoordelijkheid nemen we op? Wat
betekent het voor om echte vrij te zijn?
ANGST VOOR DE DOOD EN HET VERLIES (HET ONCONTROLEERBARE)
We hebben heel wat dingen in de wereld niet in de hand
en we hebben onszelf vaak nauwelijks in de hand…
Onderscheid maken tussen de dingen die we in de hand hebben en de dingen die we niet kunnen
veranderen
Uitdaging: hoe geven we een plaats aan de dingen die we niet controleren en aan onze
eindigheid/sterfelijkheid?
3
,Samenvatting RZL – Jolien De Jaeger
FREIRE'S MODEL VOOR 'KRITISCHE
PEDAGOGIEK'
"Het meest boeiende aan kritisch denken in de klas is dat het van iedereen initiatief vraagt: alle
leerlingen worden actief uitgenodigd om gepassioneerd na te denken en hun ideeën op een open,
bevlogen manier te delen. Wanneer iedereen in de klas, docent én student, erkent dat ze samen
verantwoordelijk zijn voor het creëren van een leercommunity, wordt leren pas echt betekenisvol en
waardevol."
GERT BIESTA OVER DE DRIE TAKEN VAN ONDERWIJS
1) Kwalificatie: Inhoud van onderwijsà aanleren kennis en vaardigheden
2) Socialisatie: Inleiden in de maatschappijà traditie, praktijken, attitudes, omgangsvormen,
normen, overtuigingen…
3) Subjectivering: kwaliteiten van het “persoon zijn” die we willen bevorderenà kritisch denken,
connectie maken, samenleven, volwassenheid, engagement, ondernemingszin…
DE BALANS TUSSEN DE DRIE TAKEN VAN ONDERWIJS
• Biesta pleit ervoor deze drie elementen in evenwicht te houden
• Vandaag lijkt de klemtoon in het publieke discours over onderwijs vooral op kwalificatie te
liggen
• We vergeten het belang van subjectivering/persoonsvorming: jonge mensen niet alleen
leren zich aan te passen aan de toekomst maar om zelf de toekomst te maken
• “Hoe we het op langere termijn op een humane manier met elkaar uithouden op een
kwetsbare planeetӈ samenleven
1
,Samenvatting RZL – Jolien De Jaeger
WERELDGERICHT ONDERWIJS
• Onderwijs als vorming: uitgenodigd worden om persoon te worden in
de wereld
• De wereld opentrekken én open komen voor de wereldàJezelf in
relatie tot de wereld ontmoeten
• Ontwikkelen van zijnskwaliteiten: hoe je als persoon in de wereld
bent/komt
• Vb.: ondernemingszin, connectievorming, engagement, kwetsbaarheid,
diepe aandacht, betekenisgeving,…
2
, Samenvatting RZL – Jolien De Jaeger
ZINGEVING EN LEVENSBESCHOUWING
“De vraag is fout gesteld, wanneer we vragen naar de zin van het leven. Het leven is het, dat vragen
stelt.” – Victor Frankl
IRVIN YALOM EN DE 4 GROTE VRAGEN VAN ONS BESTAAN
Yalom stelt zicht de vraag: “wat zijn de ultieme bezorgdheden van ons bestaan?”: de vragen
waarmee iedereen geconfronteerd wordt en worstelt in het leven
Op basis van zijn therapeutische ervaring onderscheid Yalom vier
uitdagingen/gegevenheden/bezorgdheden waarop iedere mens een antwoord moet formuleren
Deze uitdagingen zijn volgens Yalom onderdeel van ons menszijn (menselijke conditie)àze gelden
voor iedereen en zijn onveranderlijk
1) Vrijheid (en verantwoordelijkheid): de keuzes die we maken en de verantwoordelijkheid die
we opnemen
2) Angst (voor de dood en het verlies): hoe we omgaan met het oncontroleerbare van het leven
3) Isolatie en connectie: hoe wij ons verbinden met de ander en de wereld (relaties,
vriendschappen, partnerschappen...)
4) Zinloosheid en zingeving: de zin en onzin van ons leven (wat doet er toe voor mij? Waarom
besta ik?)
VRIJHEID
“De mens is gedoemd om vrij zijn” (Sartre)
We ervaren allemaal een zeker auteurschap over onszelf en ons levenà we moeten keuzes maken
en zijn daarin (deels) verantwoordelijk voor onszelf
Vraagt dat we een zeker verantwoordelijkheid voor onszelf en de wereld opnemenà spanning tussen
vrijheid en verantwoordelijkheid, tussen kiezen en verliezen
Uitdaging: hoe maken we betekenisvolle keuzes? Welke verantwoordelijkheid nemen we op? Wat
betekent het voor om echte vrij te zijn?
ANGST VOOR DE DOOD EN HET VERLIES (HET ONCONTROLEERBARE)
We hebben heel wat dingen in de wereld niet in de hand
en we hebben onszelf vaak nauwelijks in de hand…
Onderscheid maken tussen de dingen die we in de hand hebben en de dingen die we niet kunnen
veranderen
Uitdaging: hoe geven we een plaats aan de dingen die we niet controleren en aan onze
eindigheid/sterfelijkheid?
3
