4 // MACRO-ECONOMISCHE
GROOTHEDEN
4.1 DE ECONOMISCHE KRINGLOOP
Totstandkoming BBP: door een samenwerking
o Gezinnen
o bedrijven
o Overheid
o buitenland
Voorstelling: kringloopschema om onderlinge verbondenheid te tonen.
Gegevens: bijgehouden door Instituut voor de Nationale Rekeningen (INR), Nationale
Bank van België (NBB), FOD Economie en Federaal Planbureau
David Clarinval (MR): Federaal minister van economie & werk
VEREENVOUDIGDE ECONOMISCHE KRINGLOOP
(1) Gezinnen bieden arbeid en kapitaal aan
Ze gaan werken en/of stellen geld of middelen ter
beschikking (bv. spaargeld of grond).
Dit doen ze via de arbeids- en kapitaalmarkt.
(2) Bedrijven maken producten
Ze gebruiken die arbeid, kapitaal en natuur om
goederen en diensten te maken.
Ze verkopen dit aan gezinnen op de markt voor
consumptiegoederen.
(1) + (2) = Goederenstroom
Er stroomt arbeid → productie → consumptiegoederen
terug naar gezinnen.
(3) Gezinnen krijgen inkomen
Bedrijven betalen loon voor arbeid en rente of winst
voor kapitaal.
(4) Gezinnen besteden hun inkomen
Ze kopen producten van bedrijven → al het inkomen wordt weer uitgegeven aan consumptie.
4.2 DE BEREKENING VAN DE ECONOMISCHE ACTIVITEIT: 3 BENADERINGEN
ECONOMISCHE ACTIVITEIT
- Productieoptiek
o PRODUCT: de totale waarde van de goederen en diensten die gedurende één jaar zijn
GEPRODUCEERD
- Bestedingsoptiek
o BESTEDINGEN: de totale UITGAVEN die gedurende één jaar naar de producenten vloeien
- Inkomensoptiek
o INKOMEN: bedrag gedurende één jaar VERDIEND voor productieve prestaties
Na verloop van tijd gelijk aan elkaar
1
,BBP
Definitie BBP: Het bruto binnenlands product (BBP) is de totale marktwaarde van alle eindproducten en –
diensten die in een bepaald land in een bepaalde periode zijn geproduceerd.
= BBP tegen marktprijzen (⇔ factorprijzen)
≠ Bruto nationaal product (BNP)
Definitie BBP - verklaring
- ‘marktwaarde’ output wordt gewaardeerd tegen marktprijzen
- ‘van alle eind-’ enkel waarde van eindproducten om dubbele telling te vermijden
- ‘goederen en diensten’ zowel materiële goederen als immateriële diensten
- ‘geproduceerd’ omvat goederen en diensten die in dat jaar geproduceerd werden, dus bv. Geen
tweedehands
- ‘binnen een land’ meet waarde van productie binnen geografische grenzen van een land
- ‘in een bepaalde periode’ meet waarde van productie binnen bepaald tijdsinterval, meestal een
jaar of kwartaal
BBP - Componenten
- BBP is de som van
o Consumptie (C)
o Investeringen (I)
o Overheidsaankopen (G)
o Netto export (= export (X) – import (M)) (NX)
- BBP = C + I + G + X – M = C + I + G + NX
DE ECONMISCHE KRINGLOOP MET SPAREN EN INVESTEREN
(1) Gezinnen leveren productiefactoren aan bedrijven
Ze werken (arbeid) en/of geven kapitaal (eigen
vermogen = EV of vreemd vermogen = VV) → dit
zijn investeringen of leningen aan bedrijven.
(2) Bedrijven maken producten
Ze produceren consumptiegoederen die ze
verkopen aan gezinnen (bv. kleding, eten, auto’s).
(3) Gezinnen krijgen inkomen (Y)
In ruil voor hun werk of kapitaal krijgen ze: loon,
rente, dividend, huur.
(4) Gezinnen doen aankopen (consumptie)
Ze gebruiken een deel van hun inkomen om
goederen en diensten te kopen.
(5) Bedrijven investeren (bruto-investeringen)
Ze kopen bv. machines of bouwen nieuwe fabrieken
om in de toekomst meer te produceren.
(6) Investeringen moeten gefinancierd worden
Dat geld komt niet zomaar: bedrijven hebben extra
middelen nodig.
(7) Gezinnen sparen → geld- en kapitaalmarkt
Het deel van het inkomen dat gezinnen niet uitgeven, sparen ze.
Dit spaargeld komt bij banken of beleggingen terecht (geldmarkt en kapitaalmarkt).
(8) Bedrijven lenen van die markt
Ze gebruiken dat spaargeld om investeringen te financieren.
Later betalen ze dit terug (met rente of winst aan beleggers).
2
,3
, BBP TEGEN MARKT- EN FACTORPRIJZEN
• BBP tegen marktprijzen
– Goederen en diensten worden gewaardeerd aan marktprijs
• BBP tegen factorprijzen
– Marktprijs bevat elementen die niks te maken hebben met waarde van product
• Indirecte belastingen en subsidies
– Bij factorprijzen halen we deze elementen uit de marktprijzen
• Markt: waarde van verhandeling
• factor: zonder manipulatie van andere factoren, die niets te maken heeft met andere elementen
DE ECONOMISCHE KRINGLOOP IN EEN GESLOTEN ECONMIE MET DE OVERHEID
(1) Gezinnen leveren arbeid & andere productiefactoren
(1a) Ze werken voor bedrijven → krijgen loon, rente, dividend, huur.
(1b) Ze werken ook voor de overheid → krijgen daar ook inkomen.
(2) Bestedingen aan consumptiegoederen
(2a) Gezinnen kopen producten bij bedrijven → bv. kleding, eten.
(2b) De overheid koopt ook dingen bij bedrijven → bv. laptops voor scholen.
(3) Investeringen
(3a) Bedrijven investeren in bv. machines of gebouwen.
(3b) Ook de overheid investeert → bv. nieuwe brug of ziekenhuis.
INVESTERINGEN DOOR GEZINNEN (ZOALS HUIZEN) WORDEN HIER NIET MEEGETELD.
(4) Directe belastingen van gezinnen aan de overheid
Zoals: loonbelasting, personenbelasting.
(5) Directe belastingen van bedrijven aan de overheid
Zoals: vennootschapsbelasting.
(6) Indirecte belastingen van bedrijven aan de overheid
Zoals: btw → bedrijven innen dit van klanten en geven het door aan de overheid.
(7) Subsidies van overheid aan bedrijven
Overheid geeft geld aan bedrijven, bv. om te investeren in groene energie.
(8) Inkomensoverdrachten van overheid aan gezinnen
Zoals: kinderbijslag, werkloosheidsuitkering, pensioen.
(9) RSZ-bijdragen (sociale bijdragen)
(9a) Gezinnen betalen RSZ (via loon) aan de overheid.
(9b) Ook bedrijven betalen RSZ voor hun werknemers.
(10) Sparen en lenen: gezinnen en financiële markt
(10a) Gezinnen zetten spaargeld op de bank.
(10b) Dat spaargeld wordt als krediet uitgeleend aan anderen.
(11) Financiering door bedrijven via kapitaalmarkt
(11a) Bedrijven lenen geld van banken of investeerders.
(11b) Ze betalen dat later terug (met rente).
(12) Overheid leent op kapitaalmarkt
(12a) De overheid leent geld via staatsobligaties of banken.
(12b) En betaalt het later terug (met rente).
4
GROOTHEDEN
4.1 DE ECONOMISCHE KRINGLOOP
Totstandkoming BBP: door een samenwerking
o Gezinnen
o bedrijven
o Overheid
o buitenland
Voorstelling: kringloopschema om onderlinge verbondenheid te tonen.
Gegevens: bijgehouden door Instituut voor de Nationale Rekeningen (INR), Nationale
Bank van België (NBB), FOD Economie en Federaal Planbureau
David Clarinval (MR): Federaal minister van economie & werk
VEREENVOUDIGDE ECONOMISCHE KRINGLOOP
(1) Gezinnen bieden arbeid en kapitaal aan
Ze gaan werken en/of stellen geld of middelen ter
beschikking (bv. spaargeld of grond).
Dit doen ze via de arbeids- en kapitaalmarkt.
(2) Bedrijven maken producten
Ze gebruiken die arbeid, kapitaal en natuur om
goederen en diensten te maken.
Ze verkopen dit aan gezinnen op de markt voor
consumptiegoederen.
(1) + (2) = Goederenstroom
Er stroomt arbeid → productie → consumptiegoederen
terug naar gezinnen.
(3) Gezinnen krijgen inkomen
Bedrijven betalen loon voor arbeid en rente of winst
voor kapitaal.
(4) Gezinnen besteden hun inkomen
Ze kopen producten van bedrijven → al het inkomen wordt weer uitgegeven aan consumptie.
4.2 DE BEREKENING VAN DE ECONOMISCHE ACTIVITEIT: 3 BENADERINGEN
ECONOMISCHE ACTIVITEIT
- Productieoptiek
o PRODUCT: de totale waarde van de goederen en diensten die gedurende één jaar zijn
GEPRODUCEERD
- Bestedingsoptiek
o BESTEDINGEN: de totale UITGAVEN die gedurende één jaar naar de producenten vloeien
- Inkomensoptiek
o INKOMEN: bedrag gedurende één jaar VERDIEND voor productieve prestaties
Na verloop van tijd gelijk aan elkaar
1
,BBP
Definitie BBP: Het bruto binnenlands product (BBP) is de totale marktwaarde van alle eindproducten en –
diensten die in een bepaald land in een bepaalde periode zijn geproduceerd.
= BBP tegen marktprijzen (⇔ factorprijzen)
≠ Bruto nationaal product (BNP)
Definitie BBP - verklaring
- ‘marktwaarde’ output wordt gewaardeerd tegen marktprijzen
- ‘van alle eind-’ enkel waarde van eindproducten om dubbele telling te vermijden
- ‘goederen en diensten’ zowel materiële goederen als immateriële diensten
- ‘geproduceerd’ omvat goederen en diensten die in dat jaar geproduceerd werden, dus bv. Geen
tweedehands
- ‘binnen een land’ meet waarde van productie binnen geografische grenzen van een land
- ‘in een bepaalde periode’ meet waarde van productie binnen bepaald tijdsinterval, meestal een
jaar of kwartaal
BBP - Componenten
- BBP is de som van
o Consumptie (C)
o Investeringen (I)
o Overheidsaankopen (G)
o Netto export (= export (X) – import (M)) (NX)
- BBP = C + I + G + X – M = C + I + G + NX
DE ECONMISCHE KRINGLOOP MET SPAREN EN INVESTEREN
(1) Gezinnen leveren productiefactoren aan bedrijven
Ze werken (arbeid) en/of geven kapitaal (eigen
vermogen = EV of vreemd vermogen = VV) → dit
zijn investeringen of leningen aan bedrijven.
(2) Bedrijven maken producten
Ze produceren consumptiegoederen die ze
verkopen aan gezinnen (bv. kleding, eten, auto’s).
(3) Gezinnen krijgen inkomen (Y)
In ruil voor hun werk of kapitaal krijgen ze: loon,
rente, dividend, huur.
(4) Gezinnen doen aankopen (consumptie)
Ze gebruiken een deel van hun inkomen om
goederen en diensten te kopen.
(5) Bedrijven investeren (bruto-investeringen)
Ze kopen bv. machines of bouwen nieuwe fabrieken
om in de toekomst meer te produceren.
(6) Investeringen moeten gefinancierd worden
Dat geld komt niet zomaar: bedrijven hebben extra
middelen nodig.
(7) Gezinnen sparen → geld- en kapitaalmarkt
Het deel van het inkomen dat gezinnen niet uitgeven, sparen ze.
Dit spaargeld komt bij banken of beleggingen terecht (geldmarkt en kapitaalmarkt).
(8) Bedrijven lenen van die markt
Ze gebruiken dat spaargeld om investeringen te financieren.
Later betalen ze dit terug (met rente of winst aan beleggers).
2
,3
, BBP TEGEN MARKT- EN FACTORPRIJZEN
• BBP tegen marktprijzen
– Goederen en diensten worden gewaardeerd aan marktprijs
• BBP tegen factorprijzen
– Marktprijs bevat elementen die niks te maken hebben met waarde van product
• Indirecte belastingen en subsidies
– Bij factorprijzen halen we deze elementen uit de marktprijzen
• Markt: waarde van verhandeling
• factor: zonder manipulatie van andere factoren, die niets te maken heeft met andere elementen
DE ECONOMISCHE KRINGLOOP IN EEN GESLOTEN ECONMIE MET DE OVERHEID
(1) Gezinnen leveren arbeid & andere productiefactoren
(1a) Ze werken voor bedrijven → krijgen loon, rente, dividend, huur.
(1b) Ze werken ook voor de overheid → krijgen daar ook inkomen.
(2) Bestedingen aan consumptiegoederen
(2a) Gezinnen kopen producten bij bedrijven → bv. kleding, eten.
(2b) De overheid koopt ook dingen bij bedrijven → bv. laptops voor scholen.
(3) Investeringen
(3a) Bedrijven investeren in bv. machines of gebouwen.
(3b) Ook de overheid investeert → bv. nieuwe brug of ziekenhuis.
INVESTERINGEN DOOR GEZINNEN (ZOALS HUIZEN) WORDEN HIER NIET MEEGETELD.
(4) Directe belastingen van gezinnen aan de overheid
Zoals: loonbelasting, personenbelasting.
(5) Directe belastingen van bedrijven aan de overheid
Zoals: vennootschapsbelasting.
(6) Indirecte belastingen van bedrijven aan de overheid
Zoals: btw → bedrijven innen dit van klanten en geven het door aan de overheid.
(7) Subsidies van overheid aan bedrijven
Overheid geeft geld aan bedrijven, bv. om te investeren in groene energie.
(8) Inkomensoverdrachten van overheid aan gezinnen
Zoals: kinderbijslag, werkloosheidsuitkering, pensioen.
(9) RSZ-bijdragen (sociale bijdragen)
(9a) Gezinnen betalen RSZ (via loon) aan de overheid.
(9b) Ook bedrijven betalen RSZ voor hun werknemers.
(10) Sparen en lenen: gezinnen en financiële markt
(10a) Gezinnen zetten spaargeld op de bank.
(10b) Dat spaargeld wordt als krediet uitgeleend aan anderen.
(11) Financiering door bedrijven via kapitaalmarkt
(11a) Bedrijven lenen geld van banken of investeerders.
(11b) Ze betalen dat later terug (met rente).
(12) Overheid leent op kapitaalmarkt
(12a) De overheid leent geld via staatsobligaties of banken.
(12b) En betaalt het later terug (met rente).
4
