GERECHTELIJK RECHT
LES 1: 22/11/2024
Thomas Hobbes: the war against every man on every man. (Bellum omnium
contra omnes)
Voor de mens zich begint te organiseren is het mens vs mens. De sterkste zal
overwinnen.
Maar men moet de samenleving organiseren, de oppermens/soeverein wordt
gecreeerd.
In een georganiseerde samenleving is geweld verboden. Er is maar 1 entiteit die
geweld mag gebruiken:de staat
Een geweldsmonopolie is het alleenrecht van de stat om fysiek geweld en dwang
te gebruiken. Het geweldsmonopolie is volgens de Duitse socioloog Max Weber
één van de definiërende kenmerken van een soevereinde staat.
Geweldsmonopolie is het meest typerende van een soevereine staat.
Verbod van eigen richting: anders oorlog tegen iedereen
Niemand mag het recht in eigen handen nemen! (algemeen rechtsbeginsel:
verbod op eigenrichting)
Tenzij men met toepassing van het procesrecht zijn recht niet, onvoldoende
tijdig, onvoldoende mate zou kunnen uitvoeren en de uitoefening van de
eigenrichting in een redelijke verhouding staat tot de schade die men lijdt bij
onthouding van eigenrichting.
De Staat is verplicht om een gerechtelijk apparaat en excutierecht te
organiseren. Zo kan u uw rechten effectueren/ uitoefenen. Ze moet ervoor
zorgen dat de burger effectief toegang heeft tot het gerecht ter realisatie van zijn
civiele rechten of aanspraken.
Bv. Iemand heeft recht op 10.000 euro (materieel recht), de manier waarop ze
die 10.000 euro effectief zal verkrijgen is het gerechtelijk recht.
= het geheel van regels die bepaald hoe het staatsapparaat in elkaar zit en u uw
rechten kunt effectueren.
- Hoe maken ze vonissen/ beslissingen?
- Hoe zullen ze deze vonissen uitoefenen?
- Wat zijn de regels van het staatsapparaat zelf?
- Welke rechter is bevoegd?
Sluitstuk van gerechtelijk recht is het executierecht.
= wat kan iemand doen om zijn rechten te doen uitvoeren. Bv. Wat kan iemand
doen om schulden van iemand terug te vorderen. Niet op de persoon maar op
het vermogen
1
,In burgerlijke geschillen wel op de persoon; bv. Een huurder die zijn huur niet
meer betaald en weigert het pand te verlaten wordt met zonodig geweld naar
buiten gewerkt.
Nauwe band tussen materieel recht en gerechtelijk recht.
Formeel recht dienende functie zonder zijn autonomie te tonen.
Materieel recht recht dat we uit de wet halen. Wanneer materieel recht is
geschonden komt het gerechtelijk recht tot stand.
Gerechtelijk recht zorgt ervoor dat het materieel gevrijwaard wordt.
Gerechtelijk recht weerspiegelt de samenleving.
Maatschappelijke evolutie weerslag in het gerechtelijk recht en leiden tot
innovaties.
Beïnvloeden de organisatie van het gerecht en bepalen de algemene
grondslag van een behoorlijk proces.
BRONNEN
1. Internationale regels
EVRM
Europese verorderingen
Europese Unie creeërt een geografische ruimte waarin mensen,
goederen en diensten vrij kunnen bewegen. Zo weinig mogelijk
beperkingen/grenzen (zowel administratief als juridische als
letterlijke grenzen)
Richtlijnen: aanbevelingen, doel dat verwezelijkt moet worden in alle
lidstaten, de manier waarop een lidstaat dit omzet in nationaal
richt is vrij
Verorderingen: regels zijn duidelijk, lidstaten moeten dit onmiddellijk
toepassen zonder dat het eigen parlement er nog een eigen wet
over moet maken.
Betekenisverordering: betekening = bepaalde procedure stukken
worden officieel meegedeeld aan een andere partij (in regel via een
gerechtdeurwaarder)
2. Grondwet
Rechterlijke macht + fundamentele waarborgen
Rechters zijn een derde staatsmacht, onafhankelijk
Rechters zijn verplicht om openbaar recht te spreken (motiveringsplicht)
3. Gerechtelijk wetboek
Verouderd, aangepast en gewijzigd wet vn 3 augustus 1993 (rechters
zetelen vanaf dzn alleen ipv met 3); … ; potpourriwetten I – VII 2015 –
2018
4. Bijzondere wetten en andere wetboeken
Bv. Taalgemeenschap
Raad van Europa; na WO II, doel = nooit meer oorlog op dit continetn. Ze sloten
een verdrag over de EGKS. ZE creeren een geografische ruimte waarin de
grondrechten en grondwaarden gelijk worden toegepast.
Op dit moment X aantal landen
2
,EVRM
- Salduswetgeving; vanaf het moment van arrestatie heeft u recht op juridische
bijstand.
- rechtspraak
- art. 6 EVRM = belangrijk
BASISBEGINSELEN
- Grondrechten: recht van verdediging
- Toegang tot het gerecht
Er moet een rechter zijn en je moet er naartoe kunnen gaan.
In principe kunnen partijen geen afspraken maken waarin er staat dat er
niet naar de rechter mag worden gegaan. MAAR geen enkel recht is
absoluut, en als er afgesproken wordt en het lukt om sneller, goedkoper en
makkelijker zou zijn om het voor te leggen aan een priverechter
(arbitrage), dan mag dit. Enkel als de arbiter ter goede trouw is, is het
toegelaten
- Onafhankelijk en onpartijdig proces
Onafhankelijkheid is structureel en objectief; rechter is benoemd voor het
leven, dit is een garantie voor de burger want hij is onafhankelijk van zijn
‘baas’
Onpartijdig; hij mag er geen belang bij hebben. Weerhouden van mensen
die de rechter kent, anders regels omtrent het zetelen in de zaak. Vb.
familie, buren, …
De rechter houdt zelf toezicht op deze regels, anders kan hij gewraakt
worden.
- Eerlijk en openbaar proces
- Redelijke termijn
Systeem is heel slecht, men kan tien jaar wachten voor men voorkomt in
het Hof van Beroep.
- Tegenspraak
Rechter moet naar elke partij luisteren (geen absoluut recht)
o Mogelijkheid
o Op elk moment proces
o Soms kan het niet; wanneer een partij niet kan opdagen, wanneer
men vreest dat het onroerend goed niet betaalt of uitgevoerd zal
worden bewarend beslag
- Procesgelijkheid
Bestaat er iets zoals klassenjustitie
Rechter moet iedereen gelijk behandelen, de facto de plaats waar je
geboren bent heeft invloed (kan je een advocaat betalen?, welke advocaat
kan u u veroorloven)
Op die manier is er klassenjustitie
- Partijautonomie: ‘het beschikkingsbeginsel’
Partijen zelf beslissen of ze naar de rechter stappen en wat ze van de
rechter zullen vragen.
Rechter mag niet meer geven dan wat er is gevraagd.
Rechter moet het belgisch recht toepassen en niet bv het nederlandse
recht (tenzij anders gevraagd)
3
, GERECHTELIJK RECHT IS GEMEEN RECHT
Art. 2 Ger.W.
= vangnetwetsbepaling; gerechtelijk recht is het gemeen recht voor alle
procedure. Tenzij iets afwijkt van het gerechtelijke recht of bepaalde beginselen
die onverenigbaar zijn met het gerechtelijk recht.
Civiele procedure = alles wat niet strafrecht, tuchtrecht of administratief recht is.
Bv. Er is iemand doodgereden. De bestuurder had een rijverbod en was
onder invloed. De onderzoeksrechter zal experen, verkeersdeskundigen, …
aanstellen. Dit is in het gerechtelijk wetboek geregeld en niet in het
strafwetboek.
Art. 3 Ger.W.
Toepassing van procedurewetten in de tijd.
Als er een procedurewet verandert dan moet er in principe de procedurewet
worden toegepast op een geschil voor een rechter (ookal is de procedure al
begonnen). Tenzij de verandering inhoudt dat de bevoegde rechter niet meer
bevoegd zal zijn.
RECHT
Aanvullend recht = rechtsregels die door de wetgever worden gemaakt indien u
zelf niets heeft afgesproken
Dwingend recht
- Zuiver dwingend recht: beschermen van de belngen van een partij
- Openbare orde: nooit van afwijken, fundamentele regels van de
samenleving
Regels evolueren!
EXCEPTIE VAN ONTOELAATBAARHEID
Materieel recht rechtsvordering eis
(wanneer materieel recht wordt geschonden volgt er een rechtsvordering (=
kans/recht die je hebt om naar de rechter te gaan, Art. 6 EVRM), ga je naar de
rechter dan stel je een eis in. Die is gebaseerd op het geschonden materieel
recht. Er is dus geen rechtstreekse verbinding.)
Voorwaarden op basis van rechtsvordering en op basis van de kijk van de rechter
en of de eis toelaatbaar is.
Wanneer de eis toelaatbaar is kijken we naar de Grond van de zaak = waar het
eigenlijk om gaat.
4
LES 1: 22/11/2024
Thomas Hobbes: the war against every man on every man. (Bellum omnium
contra omnes)
Voor de mens zich begint te organiseren is het mens vs mens. De sterkste zal
overwinnen.
Maar men moet de samenleving organiseren, de oppermens/soeverein wordt
gecreeerd.
In een georganiseerde samenleving is geweld verboden. Er is maar 1 entiteit die
geweld mag gebruiken:de staat
Een geweldsmonopolie is het alleenrecht van de stat om fysiek geweld en dwang
te gebruiken. Het geweldsmonopolie is volgens de Duitse socioloog Max Weber
één van de definiërende kenmerken van een soevereinde staat.
Geweldsmonopolie is het meest typerende van een soevereine staat.
Verbod van eigen richting: anders oorlog tegen iedereen
Niemand mag het recht in eigen handen nemen! (algemeen rechtsbeginsel:
verbod op eigenrichting)
Tenzij men met toepassing van het procesrecht zijn recht niet, onvoldoende
tijdig, onvoldoende mate zou kunnen uitvoeren en de uitoefening van de
eigenrichting in een redelijke verhouding staat tot de schade die men lijdt bij
onthouding van eigenrichting.
De Staat is verplicht om een gerechtelijk apparaat en excutierecht te
organiseren. Zo kan u uw rechten effectueren/ uitoefenen. Ze moet ervoor
zorgen dat de burger effectief toegang heeft tot het gerecht ter realisatie van zijn
civiele rechten of aanspraken.
Bv. Iemand heeft recht op 10.000 euro (materieel recht), de manier waarop ze
die 10.000 euro effectief zal verkrijgen is het gerechtelijk recht.
= het geheel van regels die bepaald hoe het staatsapparaat in elkaar zit en u uw
rechten kunt effectueren.
- Hoe maken ze vonissen/ beslissingen?
- Hoe zullen ze deze vonissen uitoefenen?
- Wat zijn de regels van het staatsapparaat zelf?
- Welke rechter is bevoegd?
Sluitstuk van gerechtelijk recht is het executierecht.
= wat kan iemand doen om zijn rechten te doen uitvoeren. Bv. Wat kan iemand
doen om schulden van iemand terug te vorderen. Niet op de persoon maar op
het vermogen
1
,In burgerlijke geschillen wel op de persoon; bv. Een huurder die zijn huur niet
meer betaald en weigert het pand te verlaten wordt met zonodig geweld naar
buiten gewerkt.
Nauwe band tussen materieel recht en gerechtelijk recht.
Formeel recht dienende functie zonder zijn autonomie te tonen.
Materieel recht recht dat we uit de wet halen. Wanneer materieel recht is
geschonden komt het gerechtelijk recht tot stand.
Gerechtelijk recht zorgt ervoor dat het materieel gevrijwaard wordt.
Gerechtelijk recht weerspiegelt de samenleving.
Maatschappelijke evolutie weerslag in het gerechtelijk recht en leiden tot
innovaties.
Beïnvloeden de organisatie van het gerecht en bepalen de algemene
grondslag van een behoorlijk proces.
BRONNEN
1. Internationale regels
EVRM
Europese verorderingen
Europese Unie creeërt een geografische ruimte waarin mensen,
goederen en diensten vrij kunnen bewegen. Zo weinig mogelijk
beperkingen/grenzen (zowel administratief als juridische als
letterlijke grenzen)
Richtlijnen: aanbevelingen, doel dat verwezelijkt moet worden in alle
lidstaten, de manier waarop een lidstaat dit omzet in nationaal
richt is vrij
Verorderingen: regels zijn duidelijk, lidstaten moeten dit onmiddellijk
toepassen zonder dat het eigen parlement er nog een eigen wet
over moet maken.
Betekenisverordering: betekening = bepaalde procedure stukken
worden officieel meegedeeld aan een andere partij (in regel via een
gerechtdeurwaarder)
2. Grondwet
Rechterlijke macht + fundamentele waarborgen
Rechters zijn een derde staatsmacht, onafhankelijk
Rechters zijn verplicht om openbaar recht te spreken (motiveringsplicht)
3. Gerechtelijk wetboek
Verouderd, aangepast en gewijzigd wet vn 3 augustus 1993 (rechters
zetelen vanaf dzn alleen ipv met 3); … ; potpourriwetten I – VII 2015 –
2018
4. Bijzondere wetten en andere wetboeken
Bv. Taalgemeenschap
Raad van Europa; na WO II, doel = nooit meer oorlog op dit continetn. Ze sloten
een verdrag over de EGKS. ZE creeren een geografische ruimte waarin de
grondrechten en grondwaarden gelijk worden toegepast.
Op dit moment X aantal landen
2
,EVRM
- Salduswetgeving; vanaf het moment van arrestatie heeft u recht op juridische
bijstand.
- rechtspraak
- art. 6 EVRM = belangrijk
BASISBEGINSELEN
- Grondrechten: recht van verdediging
- Toegang tot het gerecht
Er moet een rechter zijn en je moet er naartoe kunnen gaan.
In principe kunnen partijen geen afspraken maken waarin er staat dat er
niet naar de rechter mag worden gegaan. MAAR geen enkel recht is
absoluut, en als er afgesproken wordt en het lukt om sneller, goedkoper en
makkelijker zou zijn om het voor te leggen aan een priverechter
(arbitrage), dan mag dit. Enkel als de arbiter ter goede trouw is, is het
toegelaten
- Onafhankelijk en onpartijdig proces
Onafhankelijkheid is structureel en objectief; rechter is benoemd voor het
leven, dit is een garantie voor de burger want hij is onafhankelijk van zijn
‘baas’
Onpartijdig; hij mag er geen belang bij hebben. Weerhouden van mensen
die de rechter kent, anders regels omtrent het zetelen in de zaak. Vb.
familie, buren, …
De rechter houdt zelf toezicht op deze regels, anders kan hij gewraakt
worden.
- Eerlijk en openbaar proces
- Redelijke termijn
Systeem is heel slecht, men kan tien jaar wachten voor men voorkomt in
het Hof van Beroep.
- Tegenspraak
Rechter moet naar elke partij luisteren (geen absoluut recht)
o Mogelijkheid
o Op elk moment proces
o Soms kan het niet; wanneer een partij niet kan opdagen, wanneer
men vreest dat het onroerend goed niet betaalt of uitgevoerd zal
worden bewarend beslag
- Procesgelijkheid
Bestaat er iets zoals klassenjustitie
Rechter moet iedereen gelijk behandelen, de facto de plaats waar je
geboren bent heeft invloed (kan je een advocaat betalen?, welke advocaat
kan u u veroorloven)
Op die manier is er klassenjustitie
- Partijautonomie: ‘het beschikkingsbeginsel’
Partijen zelf beslissen of ze naar de rechter stappen en wat ze van de
rechter zullen vragen.
Rechter mag niet meer geven dan wat er is gevraagd.
Rechter moet het belgisch recht toepassen en niet bv het nederlandse
recht (tenzij anders gevraagd)
3
, GERECHTELIJK RECHT IS GEMEEN RECHT
Art. 2 Ger.W.
= vangnetwetsbepaling; gerechtelijk recht is het gemeen recht voor alle
procedure. Tenzij iets afwijkt van het gerechtelijke recht of bepaalde beginselen
die onverenigbaar zijn met het gerechtelijk recht.
Civiele procedure = alles wat niet strafrecht, tuchtrecht of administratief recht is.
Bv. Er is iemand doodgereden. De bestuurder had een rijverbod en was
onder invloed. De onderzoeksrechter zal experen, verkeersdeskundigen, …
aanstellen. Dit is in het gerechtelijk wetboek geregeld en niet in het
strafwetboek.
Art. 3 Ger.W.
Toepassing van procedurewetten in de tijd.
Als er een procedurewet verandert dan moet er in principe de procedurewet
worden toegepast op een geschil voor een rechter (ookal is de procedure al
begonnen). Tenzij de verandering inhoudt dat de bevoegde rechter niet meer
bevoegd zal zijn.
RECHT
Aanvullend recht = rechtsregels die door de wetgever worden gemaakt indien u
zelf niets heeft afgesproken
Dwingend recht
- Zuiver dwingend recht: beschermen van de belngen van een partij
- Openbare orde: nooit van afwijken, fundamentele regels van de
samenleving
Regels evolueren!
EXCEPTIE VAN ONTOELAATBAARHEID
Materieel recht rechtsvordering eis
(wanneer materieel recht wordt geschonden volgt er een rechtsvordering (=
kans/recht die je hebt om naar de rechter te gaan, Art. 6 EVRM), ga je naar de
rechter dan stel je een eis in. Die is gebaseerd op het geschonden materieel
recht. Er is dus geen rechtstreekse verbinding.)
Voorwaarden op basis van rechtsvordering en op basis van de kijk van de rechter
en of de eis toelaatbaar is.
Wanneer de eis toelaatbaar is kijken we naar de Grond van de zaak = waar het
eigenlijk om gaat.
4
