Introductie: het cardiovasculair systeem
Unicellulair organisme
- Elk organisme bestaat uit cellen
- Primitiefste vorm van leven = uni-cellulair
leven → cel heeft nood aan energie en
bouwstoffen die zij halen uit de buitenwereld
→ aan binnenkant heb je metabolisme van
de cel en er zijn bepaalde afvalproducten die dan ook weer naar buiten moeten
→ die kunnen diffunderen
- Hiervoor hebben we gradiënten nodig
Circulatie
- Wanneer er meer cellen komen in weefselverband → dit organisme wordt zo
groot dat de cellen die meer naar binnenkant zitten veraf van de omgeving liggen
en zo minder door diffusie voorzien kunnen worden van stoffen en hun
afvalproducten niet meer kwijt kunnen => oplossing = cardiovasculair systeem
- Bij eenvoudige: buizenstelsel →
hierin: vloeistof door pomp
rondgestuurd => komt in contact met
buitenwereld
- Multicellulair organisme heeft dat
nodig
- Hart van de mens is meer ontwikkeld
→ hart vaten systeem heeft 2 pompen
die elk een circulatie aandrijven =>
pomp die bloed stuurt langs
instulping naar de buitenwereld (=
longen: gastuitwisseling = kleine circulatie) = via rechterpomp + grotere pomp die
O2-rijk bloed langs heel het lichaam maar ook langs deel van buitenwereld langs
maagdarmsysteem en de nier (=grote circulatie → door linkerhart =>
systeemcirculatie → complementeert de pulmonale circulatie)
Het cardiovasculaire systeem
- Hart: pompt bloed
- Vaten: bloed naar en van de organen, uitwisseling thv
capillairen (thv long, darm, nier, huid)
- Lymfevaten: pompen en transport van lymfevocht
- PA = pulmonale arterie, Ao = aorta
, - Niet als het vocht dat naar de weefsels gaat, gaat terug naar de bloedcirculatie
(als we daar niets aan zouden doen, zouden al onze organen gaan opzwellen) →
daarom is er een overloopsysteem = lymfevatensysteem → hebben geen pomp
maar die persen dat vocht vooruit
Schikking van de organen/vaatbedden
- Pulmonale systeem-circulatie staan in serie: R en L hart pompen steeds
hetzelfde debiet
- Circulatie naar de meeste orgaansystemen gebeurt in parallel
(uitgezonderd lever) → voorkomt dat verandering in doorbloeding van één
orgaan de doorbloeding van de anderen beïnvloedt
- SCV= vena cava superior
- Doorstromingsweerstand geeft een totale weerstand voor het hart
- Kleine uitzonderingen = abdominaal systeem → wel twee circulaties in serie:
doorheen de darmen => bloed dat daaruit gecollecteerd wordt (veneuze bloed),
gaat eerst nog eens door de lever stromen vooraleer het naar het hart gaat (v.
porta) + lever zelf krijgt ook nog eigen arteriële toevoer (a. hepatica)
Bloedstroom doorheen het hart
- Bloed komt toe in RA (komt van organen): via vena cava inferior (benen
en abdomen) en superior (hoofd en armen) + klein derde bloedvaatje
van de hartspier zelf = sinus coronarius (aan de achterzijde van het
hart) → RV: pomp die kleine circulatie aandrijft en gaat bloed duwen
doorheen a. pulmonalis en die gaat vertakken in een rechter en een
linker arteria voor de 2 longen en gaat dan vertakken door de verschillende
kwabben → bloed komt weer bij elkaar en gaat dan uitmonden → LA: heeft 4
longaders (2 aan de rechterkant van de rechterlong + 2 uit de
linkerlong),(voorkamerfibrillatie ontstaat bij de longaders → is behandelbaar:
longaderisolatie ingreep) → LV: belangrijkste van de 4 hartkamers + grootste
pomp met dikste wanden + pompt bloed met veel kracht in de aorta naar heel het
lichaam
Watertoren model
- Door het feit dat er water zit boven in de
toren ontstaat er een druk in dat
leidingensysteem → de weerstand van het
doorstromen van uw kraantje gaat
aanleiding geven tot een bepaald debiet
van uw kraantje + hangt er vanaf hoe hard
je kraantje opendraait
, - Bij ons hart is dat hetzelfde = bloeddruk → bepaalt de kracht van de doorbloeding
van verschillende weefsels => ook in de weefsels bestaan er mechanismen om
op de haarvatensystemen meer of minder weerstand te zetten (haarvaten meer
of minder open zetten zoals de kraantjes)
- Te weinig doorstromen door de weefsels = shock → kan door de perifere weefsels
komen of door het pompsysteem
- Het hart kan maar zo goed functioneren als dat het gevuld wordt → als je gen
water bijgiet in de watertoren en zijn er mensen die water gebruiken dan gaat het
minder gevuld zijn en dan is de druk niet meer even goed => hart moet adequaat
gevuld zijn → veneuze druk moet voldoende zijn => want als het hart niet vult, kan
het niet pompen en dan is er niet voldoende druk
- Vullen van het hart = preload → heeft vullingsdruk nodig =
veneuze druk
Verband druk, debiet en vaatweerstand
- F = P/R
- R vaatbedden in parallel: 1/R = (1/R1 + 1/R2 + 1/R3 …..1/Rx)
- R vaatbedden in serie (bv de nier): R3= R3a + R3b
- Stel: bloedvat van een orgaan doorbloedt niet meer → als
een orgaan plots een weerstand heeft van oneindig => totale
weerstand in de circulatie zal weinig beïnvloed worden (want
ze staan in parallel)
Distributie van bloedvolume: rol van het veneus systeem
in de vulling van het hart
- F = flow = hartdebiet → hart is geen
continue pomp, het is iets dat samentrekt
zoveel keer per minuut => pulsatieve
manier → gaat elke keer deelbloed
uitpompen = slagvolume → dit maal
hoeveel keer dat je per minuut gaat
pompen, bepaalt uiteindelijk het debiet
- Hartdebiet = hartfrequentie x slagvolume
- Hart kan maar pompen als het gevuld
wordt → hangt af van veneuze
vullingsdruk = preload
- Weerstand veel beïnvloed door kleine arteriolen = weerstandsvaatjes
- Bloed is het vocht dat in die circulatie zit → waar zit bloed in vaatsysteem? → 70%
zit aan de veneuze kant (kant waar ze eigenlijk niets doen, wacht gewoon om terug
in het hart binnen te stromen en gepompt te worden) → musculaire wand gaan we
gebruiken om meer of minder druk te creëren (vasoconstrictie en -dilatatie)
, Vasculair systeem
- Verdeelt de bloedstroom doorheen het lichaam
- Regelt de arteriële BD: via vasodilatatie en -constrictie
- Regelt de doorbloeding van organen
- Maakt uitwisseling met de weefsels mogelijk
- Vrijzetting van vaso-actieve en andere substanties: regeling vattonus,
hemostase, inflammatoire functie = endocrien systeem (humorale regeling)
Wederzijdse afhankelijkheid: circulatoire & orgaanfunctie
- Orgaanfunctie ~ circulatoire functie
o Aan -en afvoer van gassen, metabole bouwstenen en afbraakproducten
- Cardiovasculaire functie ~ orgaanfunctie
o Hart: pomp
o Vaten: weerstand en vullingstoestand
o Hersenen: regelmechanisme
o Nieren: regulatie volume & samenstelling circulerend bloedvolume
- De bevloeiing van een orgaan is afhankelijk van de functie van een orgaan =>
regeling in 2 richtingen
Neurale, humorale en lokale regulatie: cardiovasculair systeem
- Neurale regeling = autonoom zenuwstelsel regeling
- Effectorsysteem = autonoom ZS met para(rust en slapen)- en
orthosympaticus (fight en flight)
- Vanuit heel veel organen krijg je informatie naar regelcentra die
integreren die info en sturen via zenuwbanen effecten: afferente en
efferente (bv naar het hart, naar vaatsysteem)
Regeling van de arteriële BD: feedback via autonoom ZS en nieren
- Op bepaald moment: verandering in hartvaatsysteem → bv. AP
(arteriële druk) daalt => probleem voor dorbloeding → ANS
(autonoom ZS) kan heel snel inspelen (gaan via sensoren de BD
zien dalen en telefoneren dat naar CZS en die gaan ingrijpen op
het hart door sterker en sneller samentrekken en bledvaten door
meer weerstand)
- Er zijn ook humorale systemen
- Traagste systemen = nieren → misschien is er te weinig vocht in het vaatsysteem
→ nieren gaan vocht bijhouden voor in het bloed en zo het hart beter vullen → het
kan beter pompen → debiet neemt toe
Unicellulair organisme
- Elk organisme bestaat uit cellen
- Primitiefste vorm van leven = uni-cellulair
leven → cel heeft nood aan energie en
bouwstoffen die zij halen uit de buitenwereld
→ aan binnenkant heb je metabolisme van
de cel en er zijn bepaalde afvalproducten die dan ook weer naar buiten moeten
→ die kunnen diffunderen
- Hiervoor hebben we gradiënten nodig
Circulatie
- Wanneer er meer cellen komen in weefselverband → dit organisme wordt zo
groot dat de cellen die meer naar binnenkant zitten veraf van de omgeving liggen
en zo minder door diffusie voorzien kunnen worden van stoffen en hun
afvalproducten niet meer kwijt kunnen => oplossing = cardiovasculair systeem
- Bij eenvoudige: buizenstelsel →
hierin: vloeistof door pomp
rondgestuurd => komt in contact met
buitenwereld
- Multicellulair organisme heeft dat
nodig
- Hart van de mens is meer ontwikkeld
→ hart vaten systeem heeft 2 pompen
die elk een circulatie aandrijven =>
pomp die bloed stuurt langs
instulping naar de buitenwereld (=
longen: gastuitwisseling = kleine circulatie) = via rechterpomp + grotere pomp die
O2-rijk bloed langs heel het lichaam maar ook langs deel van buitenwereld langs
maagdarmsysteem en de nier (=grote circulatie → door linkerhart =>
systeemcirculatie → complementeert de pulmonale circulatie)
Het cardiovasculaire systeem
- Hart: pompt bloed
- Vaten: bloed naar en van de organen, uitwisseling thv
capillairen (thv long, darm, nier, huid)
- Lymfevaten: pompen en transport van lymfevocht
- PA = pulmonale arterie, Ao = aorta
, - Niet als het vocht dat naar de weefsels gaat, gaat terug naar de bloedcirculatie
(als we daar niets aan zouden doen, zouden al onze organen gaan opzwellen) →
daarom is er een overloopsysteem = lymfevatensysteem → hebben geen pomp
maar die persen dat vocht vooruit
Schikking van de organen/vaatbedden
- Pulmonale systeem-circulatie staan in serie: R en L hart pompen steeds
hetzelfde debiet
- Circulatie naar de meeste orgaansystemen gebeurt in parallel
(uitgezonderd lever) → voorkomt dat verandering in doorbloeding van één
orgaan de doorbloeding van de anderen beïnvloedt
- SCV= vena cava superior
- Doorstromingsweerstand geeft een totale weerstand voor het hart
- Kleine uitzonderingen = abdominaal systeem → wel twee circulaties in serie:
doorheen de darmen => bloed dat daaruit gecollecteerd wordt (veneuze bloed),
gaat eerst nog eens door de lever stromen vooraleer het naar het hart gaat (v.
porta) + lever zelf krijgt ook nog eigen arteriële toevoer (a. hepatica)
Bloedstroom doorheen het hart
- Bloed komt toe in RA (komt van organen): via vena cava inferior (benen
en abdomen) en superior (hoofd en armen) + klein derde bloedvaatje
van de hartspier zelf = sinus coronarius (aan de achterzijde van het
hart) → RV: pomp die kleine circulatie aandrijft en gaat bloed duwen
doorheen a. pulmonalis en die gaat vertakken in een rechter en een
linker arteria voor de 2 longen en gaat dan vertakken door de verschillende
kwabben → bloed komt weer bij elkaar en gaat dan uitmonden → LA: heeft 4
longaders (2 aan de rechterkant van de rechterlong + 2 uit de
linkerlong),(voorkamerfibrillatie ontstaat bij de longaders → is behandelbaar:
longaderisolatie ingreep) → LV: belangrijkste van de 4 hartkamers + grootste
pomp met dikste wanden + pompt bloed met veel kracht in de aorta naar heel het
lichaam
Watertoren model
- Door het feit dat er water zit boven in de
toren ontstaat er een druk in dat
leidingensysteem → de weerstand van het
doorstromen van uw kraantje gaat
aanleiding geven tot een bepaald debiet
van uw kraantje + hangt er vanaf hoe hard
je kraantje opendraait
, - Bij ons hart is dat hetzelfde = bloeddruk → bepaalt de kracht van de doorbloeding
van verschillende weefsels => ook in de weefsels bestaan er mechanismen om
op de haarvatensystemen meer of minder weerstand te zetten (haarvaten meer
of minder open zetten zoals de kraantjes)
- Te weinig doorstromen door de weefsels = shock → kan door de perifere weefsels
komen of door het pompsysteem
- Het hart kan maar zo goed functioneren als dat het gevuld wordt → als je gen
water bijgiet in de watertoren en zijn er mensen die water gebruiken dan gaat het
minder gevuld zijn en dan is de druk niet meer even goed => hart moet adequaat
gevuld zijn → veneuze druk moet voldoende zijn => want als het hart niet vult, kan
het niet pompen en dan is er niet voldoende druk
- Vullen van het hart = preload → heeft vullingsdruk nodig =
veneuze druk
Verband druk, debiet en vaatweerstand
- F = P/R
- R vaatbedden in parallel: 1/R = (1/R1 + 1/R2 + 1/R3 …..1/Rx)
- R vaatbedden in serie (bv de nier): R3= R3a + R3b
- Stel: bloedvat van een orgaan doorbloedt niet meer → als
een orgaan plots een weerstand heeft van oneindig => totale
weerstand in de circulatie zal weinig beïnvloed worden (want
ze staan in parallel)
Distributie van bloedvolume: rol van het veneus systeem
in de vulling van het hart
- F = flow = hartdebiet → hart is geen
continue pomp, het is iets dat samentrekt
zoveel keer per minuut => pulsatieve
manier → gaat elke keer deelbloed
uitpompen = slagvolume → dit maal
hoeveel keer dat je per minuut gaat
pompen, bepaalt uiteindelijk het debiet
- Hartdebiet = hartfrequentie x slagvolume
- Hart kan maar pompen als het gevuld
wordt → hangt af van veneuze
vullingsdruk = preload
- Weerstand veel beïnvloed door kleine arteriolen = weerstandsvaatjes
- Bloed is het vocht dat in die circulatie zit → waar zit bloed in vaatsysteem? → 70%
zit aan de veneuze kant (kant waar ze eigenlijk niets doen, wacht gewoon om terug
in het hart binnen te stromen en gepompt te worden) → musculaire wand gaan we
gebruiken om meer of minder druk te creëren (vasoconstrictie en -dilatatie)
, Vasculair systeem
- Verdeelt de bloedstroom doorheen het lichaam
- Regelt de arteriële BD: via vasodilatatie en -constrictie
- Regelt de doorbloeding van organen
- Maakt uitwisseling met de weefsels mogelijk
- Vrijzetting van vaso-actieve en andere substanties: regeling vattonus,
hemostase, inflammatoire functie = endocrien systeem (humorale regeling)
Wederzijdse afhankelijkheid: circulatoire & orgaanfunctie
- Orgaanfunctie ~ circulatoire functie
o Aan -en afvoer van gassen, metabole bouwstenen en afbraakproducten
- Cardiovasculaire functie ~ orgaanfunctie
o Hart: pomp
o Vaten: weerstand en vullingstoestand
o Hersenen: regelmechanisme
o Nieren: regulatie volume & samenstelling circulerend bloedvolume
- De bevloeiing van een orgaan is afhankelijk van de functie van een orgaan =>
regeling in 2 richtingen
Neurale, humorale en lokale regulatie: cardiovasculair systeem
- Neurale regeling = autonoom zenuwstelsel regeling
- Effectorsysteem = autonoom ZS met para(rust en slapen)- en
orthosympaticus (fight en flight)
- Vanuit heel veel organen krijg je informatie naar regelcentra die
integreren die info en sturen via zenuwbanen effecten: afferente en
efferente (bv naar het hart, naar vaatsysteem)
Regeling van de arteriële BD: feedback via autonoom ZS en nieren
- Op bepaald moment: verandering in hartvaatsysteem → bv. AP
(arteriële druk) daalt => probleem voor dorbloeding → ANS
(autonoom ZS) kan heel snel inspelen (gaan via sensoren de BD
zien dalen en telefoneren dat naar CZS en die gaan ingrijpen op
het hart door sterker en sneller samentrekken en bledvaten door
meer weerstand)
- Er zijn ook humorale systemen
- Traagste systemen = nieren → misschien is er te weinig vocht in het vaatsysteem
→ nieren gaan vocht bijhouden voor in het bloed en zo het hart beter vullen → het
kan beter pompen → debiet neemt toe
