ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE,
DEEL 2
,INHOUD
inhoud.................................................................................................................... 1
Intro en overzicht: Het kader van de levensloopperspectief..................................2
Adolescentie I: lichamelijke en emotionele ontwikkeling........................................4
Adolescentie II: neurocognitieve veranderingen en gevolgen voor identiteit en
risicogedrag.......................................................................................................... 11
Internet, Smartphones, Sociale media..................................................................18
Jongvolwassenheid I: lichamelijke en sociale ontwikkeling...................................27
Jongvolwassenheid II: effecten van COVID-lockdown & zwangerschap................34
Intelligentie doorheen de levensloop: methodologische problemen....................40
Middelbare volwassenheid I: lichamelijke en cognitieve ontwikkeling.................47
Middelbare volwassenheid II: hersenontwikkeling en sociaal-emotionele
ontwikkeling......................................................................................................... 54
Late volwassenheid I: levensverwachting, lichamelijke en hersenontwikkeling. . .60
Late volwassenheid II: dementie, sociale en emotionele ontwikkeling.................75
1
,INTRO EN OVERZICHT: HET KADER VAN DE LEVENSLOOPPERSPECTIEF
Doel ontwikkelingspsychologie:
Levensloop verdelen in betekenisvolle periodes
Ontwikkelingstaken identificeren per periode
Gebruik levensloopperspectief voor het stellen van juiste vragen
Havighurst: Developmental Task Theory
Ontwikkelingstaken = reeks van vaardigheden en vermogens dat
mensen ontwikkelingen doorheen hun levensloop (hangt af van leeftijd,
definieert dus periodes)
3 bronnen van ontwikkelingstaken
1. Lichamelijke (biologische) rijping (leren lopen, menopauze…)
2. Individuele doelen en waarden (keuze voor job, morele
beslissingen)
3. Culturele / maatschappelijke verwachtingen (leren lezen,
verantwoordelijkheidsgevoel)
= met die 3 verschillende processen moet rekening worden gehouden in de
Havinghurst theorie
Periodes van ontwikkeling:
Prenatale fase Conceptie –
geboorte
Baby- en peutertijd Geboorte – 2j
Vroege kindertijd 2-6j
(kleuter)
Middelbare kindertijd 6-11j
Adolescentie 11-18j
Jongvolwassenheid 18-40j
Middelbare 40-65j
volwassenheid
Late volwassenheid 65-dood
Ontwikkeling als:
Levenslang (van geboorte – dood)
Multidimensioneel en multidirectioneel
o Dimensies: fysiek, cognitief, emotioneel & sociaal:
ontwikkelt zich niet in alle levensfasen met dezelfde
snelheid
o Levenstrap (traditioneel zicht op levensloop): bereiken van
een piek
Plastisch
2
, maatschappelijke
verschillen
Beïnvloed door veelvoudige interagerende krachten = CONTEXT
Vb. menopauze: hoe individu hierop kijkt, hangt af hoe maatschappij hiernaar
kijkt
Individuele verschillen (belang van vruchtbaarheid & attractiviteit,
symptomen en verwachtingen ervan)
Velen ervaren het als klein / geen probleem, jongere generaties
aanvaarden eerder
Resilience (kunnen omgaan met ontgoocheling, omgaan met uitdagingen als
kansen…)
Bekwaamheid zich aan te passen aan uitdagingen en bedreigingen voor de
ontwikkeling
Veerkracht, weerstandigheid, wilskracht, herstellingsvermogen
Ervaring beschouwen als controleerbaar
Toewijding: interesse in dagdagelijkse activiteiten
Uitdagingen zijn normaal en kansen om te groeien
Factoren
Persoonlijkheidskenmerken
Warme relatie ouders, sociale steun buiten familie
Bronnen en kansen in de samenleving
Belang als wetenschapper hoe en welke vragen je stelt!
3
DEEL 2
,INHOUD
inhoud.................................................................................................................... 1
Intro en overzicht: Het kader van de levensloopperspectief..................................2
Adolescentie I: lichamelijke en emotionele ontwikkeling........................................4
Adolescentie II: neurocognitieve veranderingen en gevolgen voor identiteit en
risicogedrag.......................................................................................................... 11
Internet, Smartphones, Sociale media..................................................................18
Jongvolwassenheid I: lichamelijke en sociale ontwikkeling...................................27
Jongvolwassenheid II: effecten van COVID-lockdown & zwangerschap................34
Intelligentie doorheen de levensloop: methodologische problemen....................40
Middelbare volwassenheid I: lichamelijke en cognitieve ontwikkeling.................47
Middelbare volwassenheid II: hersenontwikkeling en sociaal-emotionele
ontwikkeling......................................................................................................... 54
Late volwassenheid I: levensverwachting, lichamelijke en hersenontwikkeling. . .60
Late volwassenheid II: dementie, sociale en emotionele ontwikkeling.................75
1
,INTRO EN OVERZICHT: HET KADER VAN DE LEVENSLOOPPERSPECTIEF
Doel ontwikkelingspsychologie:
Levensloop verdelen in betekenisvolle periodes
Ontwikkelingstaken identificeren per periode
Gebruik levensloopperspectief voor het stellen van juiste vragen
Havighurst: Developmental Task Theory
Ontwikkelingstaken = reeks van vaardigheden en vermogens dat
mensen ontwikkelingen doorheen hun levensloop (hangt af van leeftijd,
definieert dus periodes)
3 bronnen van ontwikkelingstaken
1. Lichamelijke (biologische) rijping (leren lopen, menopauze…)
2. Individuele doelen en waarden (keuze voor job, morele
beslissingen)
3. Culturele / maatschappelijke verwachtingen (leren lezen,
verantwoordelijkheidsgevoel)
= met die 3 verschillende processen moet rekening worden gehouden in de
Havinghurst theorie
Periodes van ontwikkeling:
Prenatale fase Conceptie –
geboorte
Baby- en peutertijd Geboorte – 2j
Vroege kindertijd 2-6j
(kleuter)
Middelbare kindertijd 6-11j
Adolescentie 11-18j
Jongvolwassenheid 18-40j
Middelbare 40-65j
volwassenheid
Late volwassenheid 65-dood
Ontwikkeling als:
Levenslang (van geboorte – dood)
Multidimensioneel en multidirectioneel
o Dimensies: fysiek, cognitief, emotioneel & sociaal:
ontwikkelt zich niet in alle levensfasen met dezelfde
snelheid
o Levenstrap (traditioneel zicht op levensloop): bereiken van
een piek
Plastisch
2
, maatschappelijke
verschillen
Beïnvloed door veelvoudige interagerende krachten = CONTEXT
Vb. menopauze: hoe individu hierop kijkt, hangt af hoe maatschappij hiernaar
kijkt
Individuele verschillen (belang van vruchtbaarheid & attractiviteit,
symptomen en verwachtingen ervan)
Velen ervaren het als klein / geen probleem, jongere generaties
aanvaarden eerder
Resilience (kunnen omgaan met ontgoocheling, omgaan met uitdagingen als
kansen…)
Bekwaamheid zich aan te passen aan uitdagingen en bedreigingen voor de
ontwikkeling
Veerkracht, weerstandigheid, wilskracht, herstellingsvermogen
Ervaring beschouwen als controleerbaar
Toewijding: interesse in dagdagelijkse activiteiten
Uitdagingen zijn normaal en kansen om te groeien
Factoren
Persoonlijkheidskenmerken
Warme relatie ouders, sociale steun buiten familie
Bronnen en kansen in de samenleving
Belang als wetenschapper hoe en welke vragen je stelt!
3
