Les 3 30/11
1. Psychosociaal welbevinden (deel 2)
A) Partnerrelatie
Hoe we als koppel de transformatie maken naar een nieuwe levensfase.
1.1 Partnerrelatie 2.0
Bij het uithuis-gaan van de kinderen, het zogenoemde ‘lege nest’ is er een proces van
loslaten, een rouwproces
Dit is opnieuw een zeer individueel proces -> iedereen gaat er anders mee om.
Als deze periode niet genoeg tijd/ruimte krijgt kan dit heel lang aanslepen.
1.1.1 Engagement
Dit individuele proces is onder andere afhankelijk van
1. de relatie met de kinderen (heterogeniteit tussen de kinderen)
2. Het gezamenlijk project “zorgen voor de kinderen” valt weg
3. Hoe meer het koppel gericht was op de kinderen, hoe moeilijker
4. “het zorgen voor de kinderen’ als zingevend engagement valt weg
Het kan helpend zijn om een nieuw zingevend engagement te starten. Dit lukt meestal
vrij vlot. Dit proces kan ook worden gezien bij koppels zonder kinderen!
1.1.2 Territorialiteit en conflict
Kinderen uit huis, pensionering,… = mogelijkheid om nu nieuwe coalities aan te gaan
als koppel
1. Tijd van ont-moeting
= relatie vrij van conflict.
Kwetsbare periode waarbij oude conflicten terug meer ruimte kunnen krijgen of innemen.
De ander verwacht niet dat ik me anders voordoe, er moet niks.
Belangrijk thema: territoriale conflicten. Bv conflict om wie kookt/de was doet
Zie powerpoint dia 9 en 10
2. Respect voor het anders-zijn binnen de relatie.
3. manier waarop er (niet) met een conflict wordt omgegaan
4. Vaardigheid overleggen en te onderhandelen
1
DOELGROEP SENIOREN
,Les 3 30/11
1.1.3 Individuele ontplooiing
• In de loop der jaren zijn partners meer en meer met elkaar verweven .
• Onderscheidenheid en samen-zijn
• Relatie moet bijdragen aan persoonlijke groei
1.1.4 Intimiteit
• Vertrouwdheid
• Veiligheid
• Voorspelbaarheid
• Nabijheid
• Wederkerigheid
Nabijheid en wederkerigheid : alle verdedigingen kunnen opgegeven worden.
Men kan in respect voor elkaars eigenheid rustig zichzelf zijn én toch samen zijn.
Kernthema’s bij ‘partnerrelaties versie 2.0’ : nieuwe elementen op oudere
fundamenten
Nieuw engagement
Nieuwe territoriale herverdeling
Nieuwe oproep tot persoonlijke groei
Nieuwe beleving van intimiteit
1.2 De single senior
…het aantal oudere alleenwonenden is afgelopen jaren sterk toegenomen in absolute
cijfers. Mensen leven langer, dus het aantal oudere mensen neemt toe. "Hoe ouder de
leeftijd, hoe meer alleenstaanden", bevestigt professor Deboosere. "Bij de 90-plussers is
bijna de helft (44 procent) alleenstaand. Bij de tachtigers is dat 39 procent, maar dat was
twintig jaar geleden in die leeftijdscategorie 45 procent, dus daar is relatief gezien
eigenlijk een daling. We zien dat koppels dankzij de hogere levensverwachting langer
intact blijven…“
1. Meer en meer ouderen zijn single
2. Nieuwe relatie op oudere leeftijd
Hoe beleven kinderen dit? Aanvaardingsproces
• Financiële belangen
• Loyaliteitsgevoelens tov de andere ouder (na scheiding, overlijden)
• Thema van seksualiteit confronterend voor de kinderen
2
DOELGROEP SENIOREN
, Les 3 30/11
Voor de ouder zelf: verbondenheid met een nieuwe partner + een schuldgevoel ten
opzichte van de overleden partner (belangrijk dat ze bij iemand terecht kunnen).
Sommige ouderen kiezen er bewust voor om geen nieuwe liefdesrelatie meer aan te
gaan. Dit is geen synoniem voor eenzaamheid.
3. Nieuwe relatie = aanpassing
• Verleden van de nieuwe partner dient gerespecteerd te worden
• Dankbare aanvaarding van ‘een nieuwe kans’
• Flexibiliteit, geduld, verdraagzaamheid en goede communicatievaardigheden
4. Flexibiliteit neemt echter vaak af binnen het verouderingsproces, dit kan dus ook
belangrijke belemmering zijn voor de relatie.
= vaker de keuze voor LAT relatie (Living Apart Together)
5. Ouderen die al langer alleen zijn
• Kwetsbaarder om zich eenzaam te voelen
• Minder sociale en familiale relaties
• ‘gewoon’ zijn om alleen te leven : grote stap om terug relatie aan te gaan
• Verhuis naar WZC kan terug verruiming van contacten betekenen.
• Binnen het WZC : mogelijkheden om elkaar te ontmoeten als belangrijk
aandachtspunt
• Je kamer = jouw plek, jouw privacy
• In kaart brengen wat de mogelijkheden zijn om nieuwe mensen te ontmoeten
1.3 Seksualiteit en intimiteit
Intimiteit
= ‘in het meeste innerlijke zijn’ van onze gedachten, onze zorgen, vreugde, ervaringen,…
alles wat ons tot mens maakt
Temporeel aspect
• = een gezamenlijke geschiedenis, heden en toekomst
• Focus vooral op het heden
Ruimtelijk aspect
• = het delen van een woonst, ‘tafel en bed’
• wat bij verhuis naar een andere woonvorm van 1 van de partners?
3
DOELGROEP SENIOREN
1. Psychosociaal welbevinden (deel 2)
A) Partnerrelatie
Hoe we als koppel de transformatie maken naar een nieuwe levensfase.
1.1 Partnerrelatie 2.0
Bij het uithuis-gaan van de kinderen, het zogenoemde ‘lege nest’ is er een proces van
loslaten, een rouwproces
Dit is opnieuw een zeer individueel proces -> iedereen gaat er anders mee om.
Als deze periode niet genoeg tijd/ruimte krijgt kan dit heel lang aanslepen.
1.1.1 Engagement
Dit individuele proces is onder andere afhankelijk van
1. de relatie met de kinderen (heterogeniteit tussen de kinderen)
2. Het gezamenlijk project “zorgen voor de kinderen” valt weg
3. Hoe meer het koppel gericht was op de kinderen, hoe moeilijker
4. “het zorgen voor de kinderen’ als zingevend engagement valt weg
Het kan helpend zijn om een nieuw zingevend engagement te starten. Dit lukt meestal
vrij vlot. Dit proces kan ook worden gezien bij koppels zonder kinderen!
1.1.2 Territorialiteit en conflict
Kinderen uit huis, pensionering,… = mogelijkheid om nu nieuwe coalities aan te gaan
als koppel
1. Tijd van ont-moeting
= relatie vrij van conflict.
Kwetsbare periode waarbij oude conflicten terug meer ruimte kunnen krijgen of innemen.
De ander verwacht niet dat ik me anders voordoe, er moet niks.
Belangrijk thema: territoriale conflicten. Bv conflict om wie kookt/de was doet
Zie powerpoint dia 9 en 10
2. Respect voor het anders-zijn binnen de relatie.
3. manier waarop er (niet) met een conflict wordt omgegaan
4. Vaardigheid overleggen en te onderhandelen
1
DOELGROEP SENIOREN
,Les 3 30/11
1.1.3 Individuele ontplooiing
• In de loop der jaren zijn partners meer en meer met elkaar verweven .
• Onderscheidenheid en samen-zijn
• Relatie moet bijdragen aan persoonlijke groei
1.1.4 Intimiteit
• Vertrouwdheid
• Veiligheid
• Voorspelbaarheid
• Nabijheid
• Wederkerigheid
Nabijheid en wederkerigheid : alle verdedigingen kunnen opgegeven worden.
Men kan in respect voor elkaars eigenheid rustig zichzelf zijn én toch samen zijn.
Kernthema’s bij ‘partnerrelaties versie 2.0’ : nieuwe elementen op oudere
fundamenten
Nieuw engagement
Nieuwe territoriale herverdeling
Nieuwe oproep tot persoonlijke groei
Nieuwe beleving van intimiteit
1.2 De single senior
…het aantal oudere alleenwonenden is afgelopen jaren sterk toegenomen in absolute
cijfers. Mensen leven langer, dus het aantal oudere mensen neemt toe. "Hoe ouder de
leeftijd, hoe meer alleenstaanden", bevestigt professor Deboosere. "Bij de 90-plussers is
bijna de helft (44 procent) alleenstaand. Bij de tachtigers is dat 39 procent, maar dat was
twintig jaar geleden in die leeftijdscategorie 45 procent, dus daar is relatief gezien
eigenlijk een daling. We zien dat koppels dankzij de hogere levensverwachting langer
intact blijven…“
1. Meer en meer ouderen zijn single
2. Nieuwe relatie op oudere leeftijd
Hoe beleven kinderen dit? Aanvaardingsproces
• Financiële belangen
• Loyaliteitsgevoelens tov de andere ouder (na scheiding, overlijden)
• Thema van seksualiteit confronterend voor de kinderen
2
DOELGROEP SENIOREN
, Les 3 30/11
Voor de ouder zelf: verbondenheid met een nieuwe partner + een schuldgevoel ten
opzichte van de overleden partner (belangrijk dat ze bij iemand terecht kunnen).
Sommige ouderen kiezen er bewust voor om geen nieuwe liefdesrelatie meer aan te
gaan. Dit is geen synoniem voor eenzaamheid.
3. Nieuwe relatie = aanpassing
• Verleden van de nieuwe partner dient gerespecteerd te worden
• Dankbare aanvaarding van ‘een nieuwe kans’
• Flexibiliteit, geduld, verdraagzaamheid en goede communicatievaardigheden
4. Flexibiliteit neemt echter vaak af binnen het verouderingsproces, dit kan dus ook
belangrijke belemmering zijn voor de relatie.
= vaker de keuze voor LAT relatie (Living Apart Together)
5. Ouderen die al langer alleen zijn
• Kwetsbaarder om zich eenzaam te voelen
• Minder sociale en familiale relaties
• ‘gewoon’ zijn om alleen te leven : grote stap om terug relatie aan te gaan
• Verhuis naar WZC kan terug verruiming van contacten betekenen.
• Binnen het WZC : mogelijkheden om elkaar te ontmoeten als belangrijk
aandachtspunt
• Je kamer = jouw plek, jouw privacy
• In kaart brengen wat de mogelijkheden zijn om nieuwe mensen te ontmoeten
1.3 Seksualiteit en intimiteit
Intimiteit
= ‘in het meeste innerlijke zijn’ van onze gedachten, onze zorgen, vreugde, ervaringen,…
alles wat ons tot mens maakt
Temporeel aspect
• = een gezamenlijke geschiedenis, heden en toekomst
• Focus vooral op het heden
Ruimtelijk aspect
• = het delen van een woonst, ‘tafel en bed’
• wat bij verhuis naar een andere woonvorm van 1 van de partners?
3
DOELGROEP SENIOREN
