Les 2 25/11
1. Psychosociaal welbevinden
Dromen als essentieel onderdeel van het mens-zijn. Verlangen naar mooie dingen blijft
belangrijk.
Levensfase = elke levensfase vertoont specifieke kenmerken. Dit kan kwantitatief of
kwalitatief zijn.
kwalitatief: manier van denken, voelen en handelen
Kwantitatief: kennis en vaardigheden waarover je beschikt, lichamelijke ontwikkeling
Deze 3 maatschappelijke tendensen bepalen ook onze visie op ‘ouderen’ en manier van
‘hulpverlenen’ :
Ouder worden is een continu proces
Dit proces is zeer individueel, want de ‘levensloop-breuken’ vallen niet voor iedereen
op hetzelfde moment of op dezelfde wijze.
Pluriformiteit:
Elk individu maakt keuzes voor zichzelf en dit is voor iedereen anders. Hierdoor is de
pluriformiteit (= verschil tussen de mensen) toegenomen in onze maatschappij
(levensvisie, visie op ouder worden, visie op woonst,…). De hulpverlening is in volle
ontwikkeling om zich hierop aan te passen.
Autonomie
Het recht op zelfbeschikking, patiëntenrechten,… ook voor de oudere patiënt. De
regie blijft in de handen van de oudere zelf…
Montaigne “we kunnen veelwetend zijn door andermans kennis, maar we kunnen niet
wijs zijn door andermans wijsheid” (Rudy Van Renterghem)
DUS: net zoals elk van ons zijn of haar leven moet leven, doorloopt ieder van ons ook dus
zijn of haar verouderingsproces op unieke wijze, niemand kan dat van een ander ‘zomaar’
overnemen, het is een proces van door-leven, het is een be-leven op een unieke manier.
1.1 Levensfase: ouderdom als appart gegeven?
Voorbeelden om het levensproces te kaderen (Cammaer, 1990)
1. Trapmodellen, zoals de levenstrap en model van Bühler.
2. Gelaagde model, zoals de ontwikkelingspscyhologie van Freud
3. Lijnmodellen : focus op het continu proces. De ontwikkeling dus als een continu
proces van veranderingen, zonder sprongen of bruuske overgangen
1
DOELGROEP SENIOREN
, Les 2 25/11
1.1.1 Levenstrap
= “de levensloop is een opeenvolging van fasen die eerst naar een top leiden en
vervolgens afdalen tot aan de dood” vanuit de Gestalltpsychologie.
Weerspiegeling van ‘populaire’ visie op het verouderingsproces : vanuit
gerontopsychologie hier zeer kritisch rond.
• Elke levensfase is een zinvol onderdeel van een groter geheel (cfr. ‘geheel is meer
dan de som van de delen’)
• ‘treden’ van een trap = delen van een grotere structuur, op zichzelf zijn het enkel
‘plankjes’
• Opeenvolging van de levensfases = geordend en doelgericht proces
De trap des ouderdoms; gepubliceerd door Glenisson en Zonen (circa 1856-1900)
Tussen 1901- 2016 is de levensverwachting met 32 jaar gestegen.
De huidige levenstrap is dus niet meer zo gelijkmatig als op de oude afbeeldingen is
te zien omdat de sterftetijden zo dramatisch zijn veranderd.
Factoren als hongersnood, ziektes als pest, difterie, TBC en kraamvrouwenkoorts zijn nl.
verdwenen en daarvoor zijn thans de belangrijkste doodsoorzaken de ischemische
hartziekten, longkanker en verkeersongevallen in de plaats gekomen.
Oefening: Wat is de symboliek van de ‘trap naar beneden’, klopt dit wel?
2
DOELGROEP SENIOREN
1. Psychosociaal welbevinden
Dromen als essentieel onderdeel van het mens-zijn. Verlangen naar mooie dingen blijft
belangrijk.
Levensfase = elke levensfase vertoont specifieke kenmerken. Dit kan kwantitatief of
kwalitatief zijn.
kwalitatief: manier van denken, voelen en handelen
Kwantitatief: kennis en vaardigheden waarover je beschikt, lichamelijke ontwikkeling
Deze 3 maatschappelijke tendensen bepalen ook onze visie op ‘ouderen’ en manier van
‘hulpverlenen’ :
Ouder worden is een continu proces
Dit proces is zeer individueel, want de ‘levensloop-breuken’ vallen niet voor iedereen
op hetzelfde moment of op dezelfde wijze.
Pluriformiteit:
Elk individu maakt keuzes voor zichzelf en dit is voor iedereen anders. Hierdoor is de
pluriformiteit (= verschil tussen de mensen) toegenomen in onze maatschappij
(levensvisie, visie op ouder worden, visie op woonst,…). De hulpverlening is in volle
ontwikkeling om zich hierop aan te passen.
Autonomie
Het recht op zelfbeschikking, patiëntenrechten,… ook voor de oudere patiënt. De
regie blijft in de handen van de oudere zelf…
Montaigne “we kunnen veelwetend zijn door andermans kennis, maar we kunnen niet
wijs zijn door andermans wijsheid” (Rudy Van Renterghem)
DUS: net zoals elk van ons zijn of haar leven moet leven, doorloopt ieder van ons ook dus
zijn of haar verouderingsproces op unieke wijze, niemand kan dat van een ander ‘zomaar’
overnemen, het is een proces van door-leven, het is een be-leven op een unieke manier.
1.1 Levensfase: ouderdom als appart gegeven?
Voorbeelden om het levensproces te kaderen (Cammaer, 1990)
1. Trapmodellen, zoals de levenstrap en model van Bühler.
2. Gelaagde model, zoals de ontwikkelingspscyhologie van Freud
3. Lijnmodellen : focus op het continu proces. De ontwikkeling dus als een continu
proces van veranderingen, zonder sprongen of bruuske overgangen
1
DOELGROEP SENIOREN
, Les 2 25/11
1.1.1 Levenstrap
= “de levensloop is een opeenvolging van fasen die eerst naar een top leiden en
vervolgens afdalen tot aan de dood” vanuit de Gestalltpsychologie.
Weerspiegeling van ‘populaire’ visie op het verouderingsproces : vanuit
gerontopsychologie hier zeer kritisch rond.
• Elke levensfase is een zinvol onderdeel van een groter geheel (cfr. ‘geheel is meer
dan de som van de delen’)
• ‘treden’ van een trap = delen van een grotere structuur, op zichzelf zijn het enkel
‘plankjes’
• Opeenvolging van de levensfases = geordend en doelgericht proces
De trap des ouderdoms; gepubliceerd door Glenisson en Zonen (circa 1856-1900)
Tussen 1901- 2016 is de levensverwachting met 32 jaar gestegen.
De huidige levenstrap is dus niet meer zo gelijkmatig als op de oude afbeeldingen is
te zien omdat de sterftetijden zo dramatisch zijn veranderd.
Factoren als hongersnood, ziektes als pest, difterie, TBC en kraamvrouwenkoorts zijn nl.
verdwenen en daarvoor zijn thans de belangrijkste doodsoorzaken de ischemische
hartziekten, longkanker en verkeersongevallen in de plaats gekomen.
Oefening: Wat is de symboliek van de ‘trap naar beneden’, klopt dit wel?
2
DOELGROEP SENIOREN
