Samenvatting - Grondslagen

Examen november 2024:
Grondslagen van het Sociaal
Werk
0| Inleiding
Radicalisering: een moeilijk debat
WAT IS RADICALISERING ?

Zaait veel verwarring in vele Westerse landen, zowel het wetenschappelijk
als het maatschappelijk debat

Waarom?

 Er zijn verschillende moeilijkheden

Moeilijkheid 1: de complexiteit van het fenomeen

 Het heeft allemaal te maken met angstepisodes.

VOOR de angstperiodes

2011

Begin de Arabische lente en burgeroorlogen in Syrië

 Syriër strijders vertrekken naar Westen en andere delen naar de
wereld
o De eerste Syriërstrijders vertrokken naar het Westen (en ook
andere delen van de wereld)
o Er ontstaan groeperingen die gaan vechten tegen de
burgeroorlogen

2012

Eén van die groeperingen is IS

o Hadden een efficiënt propaganda middel
o Ze mobiliseren duizenden foreign terrorist fighters uit
verschillende westerse landen

Zomer 2014

Piek aantal vertrekkers

Reden?


1

,  Oprichting van het Kalifaat door IS
Kalifaat: Islamitisch imperium, waar staat en religie verweven zijn
met elkaar
o IS beloofd een land waar iedereen vrij mag zijn
o Er gebeuren onthoofdingen
 IS verspreid zich terug


TIJDENS de angstperiode

15/11/2015

Aanslagen Parijs

22/03/2016

Aanslagen België

NA de angstepisode

Na aanslagen 2016

 Preventie
 De-radicaliseringsprogramma’s



 IS spat uit elkaar
o Belofte kalifaat is niet waargemaakt
o Jongeren vertrekken niet meer

Gevolg:

Jongeren met een migratie achtergrond worden gezien als een risico

EINDE angstepisode

2019

Feiten namen een nieuwe wending

 Aanslag op een moskee in Nieuw- Zeeland
 Een man verspreide online zijn rechtste ideeën

Kantelpunt:

 Omdat de aanslagen nu omgeslagen waren

Vanaf 2019

Een ander discours

 Niet over radicalisering, maar polarisering


2

, o Polarisering over debatten, migratie…



Conclusie

 Het donkere pad naar terreurgeweld neemt veel verschillende
gedaantes en valt erg moeilijk te capteren
o Soms is het verweven met internationale conflicten,
geopolitieke belangen, ideologische bewegingen…

Moeilijkheid 2: Het begrip is ook naar fenomenen bereikt die niet zo
verontrustend zijn

 Radicale ideeën kunnen bijzonder creatief zijn
 Ze kunnen de motor zijn van een wenselijke sociale verandering

Moeilijkheid 3: Het begrip wordt sterk vereenzelvigd met wat radicale
islam wordt genoemd

 Zorgt voor enorme discussies
o Mensen van de Islam voelen zich hierdoor geviseerd,
gecontroleerd en gestigmatiseerd
o Er komt opgang van recht-extremisme dat drijft tot islamhaat
en xenofobie

Meervoudige insteek
In het boek zetten we een notie rond het woord “Radicalisering”

Waarom?

 We beklemtonen het probleemkarakter van het begrip en het
gebruik ervan

We onderzoeken “radicalisering” via een actieonderzoek

ACTIEONDERZOEK

Het verschil tussen een klassiek wetenschappelijk onderzoek en
actieonderzoek

Klassiek wetenschappelijk onderzoek

Bij dit onderzoek is er een kenner

 Kenner:
o Bestudeert de sociale realiteit
o kennis producent + neutrale beschrijving
o Gaat observeren
o Hij doet een kennisobject studie

3

,  Doelgroepen is een bron van kennis

Probleem?

 Er is een afstand tussen de kenner en de sociale realiteit


Wat wringt er aan dit onderzoek?

 De onderzoeker is een buitenstaander
o Gaat vooroordelen hebben
o Is intimiderend
o Doelgroep voelt zich een studie object
o Er zijn ethische bezwaren en ethische weerstand
 Want er is een afstand tussen de onderzoeker en de
betrokkene

Participatief actieonderzoek

Verhouding tussen onderzoeker en betrokkene liggen anders

 Kenner ziet de betrokkene als mede-onderzoeker
= coöperatief onderzoek
o Mensen doen actief mee aan het onderzoek
o Mede-onderzoeker is ook drager van kennis

Gevolg:

De deelnemers worden betrokken in het onderzoek waardoor het
participatief actieonderzoek wordt

Nog kenmerken:

 kennis is niet meer neutraal, neemt een maatschappelijk
engagement
o Wetenschapper is ook gericht op verandering
 Hij onderzoekt niet alleen dingen, maar hij gaat interveniëren
o met oog op sociale verandering

Bijv. vaststelling: leefloongerechtigden gaan gebukt onder administratief
belasting. Ze hebben geen kennis/ energie voor allemaal verschillende
formulieren voor te leggen. Ook de maatschappelijk werker van het OCMW
gaat gebukt onder administratief belasting, want het zijn teveel
formuleren. Nu gaan ze acties ondernemen en voorstellingen te doen om
meer administratieve eenvoud te realiseren. Samen met MW en
gerechtigden aan tafel zitten (actief)

DRIE BRILLEN OM NAAR RADICALISERING TE KIJKEN




4