Accent op leerzorg
1 Inleiding: zorg op school
Kwaliteitsvol tegemoet komen aan de verschillen tussen leerlingen kan maar als we
openstaan voor de verschillen tussen leerlingen en we diversiteit als een meerwaarde zien.
Er wordt van de leerkracht een basishouding verwacht waarbij men opkomt voor gelijke
onderwijskansen en groeimogelijkheden van elk kind ongeacht zijn fysieke of cognitieve
beperkingen, socio-economische of culturele achtergrond.
Leerstoornissen :
- Dyslexie, dys(ortho)grafie, (+STOS)
- Dyscalculie
Ontwikkelingsstoornissen:
- DCD (=dyspraxie)
- ADHD
- Autisme Spectrum Stoornis (ASS)
,2 Beleidsontwikkelingen en visie op zorg
Superdiversiteit:
Leerlingen verschillen van elkaar in taal, cultuur, religie, geslacht, sociaaleconomische situatie,
leerstijl, tempo, interesses en ondersteuningsnoden. → extreme verscheidenheid
Kruispuntdenken:
Identiteitskenmerken staan niet los van elkaar, maar ze beïnvloeden elkaar en zorgen samen
voor unieke ervaringen van discriminatie of privilege. Vb. zie pg 11
Wat is het doel van inclusie?
Een omgeving creëren waarin iedereen volwaardig kan
deelnemen.
Wat is inclusief onderwijs?
Onderwijssysteem waarin scholen hun didactische methoden,
infrastructuur, lesmateriaal en personeelsbeleid afstemmen op
álle leerlingen.
Het systeem vertrekt vanuit de behoeften van de lln. en past zich
daaraan aan, i.p.v. andersom
→zorgt ervoor dat iedere lln. zich welkom voelt
Wat is de sleutel tot inclusief onderwijs?
Differentiatie → niet elke lln. heeft dezelfde ondersteuning nodig om hetzelfde leerdoel te bereiken
De invloed van de maatschappij op inclusie – veranderende kijk op beperkingen:
Verschuiving van het medisch model naar het sociaal model, waarin het stelt dat niet die
beperking zelf, maar de samenleving barrières opwerpt die de deelname van mensen met een
beperking bemoeilijken.
Voordelen van inclusief onderwijs:
Voor de leerlingen
• Leren omgaan met diversiteit, voorbereiding op de maatschappij
• Persoonlijke ontwikkeling van alle leerlingen
• Cognitieve voordelen voor lln. met specifieke noden
• …
Voor de leerkracht
• Collectie van onderwijsstrategieën vergroot
• Samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid
• …
EVOLUTIE NAAR INCLUSIEF ONDERWIJS
Verdrag voor de Rechten van het Kind (door de Verenigde Naties, 1989):
Kinderen met een handicap hebben recht op speciale zorg, onderwijs en begeleiding gericht op
de grootst mogelijke zelfstandigheid. (artikel 23)
GON (door het decreet basisonderwijs, 1997):
Geïntegreerd onderwijs
Voor leerlingen met een lichamelijke, visuele of auditieve beperking
,GOK-decreet (2002):
Gelijke Onderwijskansen-decreet
Met specifieke focus op sociale, culturele of economische factoren
Proeftuinproject ION (door de Vlaamse regering, december 2003):
Inclusief onderwijs
Voor leerlingen met een matige of ernstige mentale handicap in het lager en secundair
onderwijs.
VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (2006):
Benadrukt dat alle personen met een handicap volwaardig moeten kunnen genieten van alle
mensenrechten. → een recht!
M-decreet (2015):
Lln. met specifieke onderwijsbehoeften zoveel mogelijk in het gewone onderwijs laten
instromen d.m.v. redelijke aanpassingen
Principe: “Gewoon onderwijs als het kan, buitengewoon als het nodig is”
Elk kind heeft recht op inschrijving in een gewone school.
- Redelijke aanpassingen (optimale begeleiding)
→ Remediërende, differentiërende, compenserende, dispenserende maatregelen
(remediëren=aangepaste uitleg; differentiëren=kleine aanpassingen;
compenseren=hulpmiddelen; dispenseren=oefeningen weglaten)
- Extra ondersteuning als de redelijke aanpassingen niet voldoende zijn = leersteun
Integratie: Lln. met bepaalde
zorgnoden mogen ook in regulier
onderwijs, maar moeten zich
aanpassen en zelf de drempels
wegkrijgen.
((samen, maar apart indien gewenst))
Het decreet leerlingenbegeleiding (2018):
Samenwerking tussen scholen, CLB en ouders
Lln. hebben recht op ondersteuning op vier domeinen:
• Psychisch en sociaal functioneren
• Preventieve gezondheidszorg
• Onderwijsloopbaanbegeleiding
• Leren en studeren
Leersteundecreet (09/2023):
Vervanging M-decreet
Het doel van het leersteundecreet is tweedelig (doelstellingen):
, - Maximale leerwinst voor elke leerling realiseren (zowel in regulier als buitengewoon
onderwijs)
- Competenties van leraren en teams versterken
Het decreet omvat 3 maatregelen:
- Versterking van brede basiszorg en verhoogde zorg in het gewoon onderwijs
- De uitbouw van een duurzaam leersteunmodel voor gewoon onderwijs.
- Versterking van de kwaliteit en samenwerking tussen gewoon en buitengewoon onderwijs.
Verklaar:
1. Het M-decreet (2015)
Doel: meer inclusie → leerlingen met specifieke
onderwijsbehoeften zoveel mogelijk in het gewoon onderwijs
houden.
Gevolg: daling aantal leerlingen in het buitengewoon
onderwijs.
Probleem: scholen voelden zich vaak onvoldoende
ondersteund, leerkrachten ervaarden het als “te zwaar”.
2. Beleidswijziging: het Leersteundecreet (vanaf 2023, maar
voorbereid vanaf 2019)
Het M-decreet werd stap voor stap afgebouwd.
Er kwam meer ruimte om leerlingen opnieuw naar het
buitengewoon onderwijs te verwijzen wanneer dat beter
aansluit bij hun noden.
Tegelijk werd een nieuw systeem van leersteuncentra
uitgewerkt (vanaf 2023 officieel): deze ondersteunen gewone
scholen bij het omgaan met leerlingen met specifieke
onderwijsbehoeften.
1 Inleiding: zorg op school
Kwaliteitsvol tegemoet komen aan de verschillen tussen leerlingen kan maar als we
openstaan voor de verschillen tussen leerlingen en we diversiteit als een meerwaarde zien.
Er wordt van de leerkracht een basishouding verwacht waarbij men opkomt voor gelijke
onderwijskansen en groeimogelijkheden van elk kind ongeacht zijn fysieke of cognitieve
beperkingen, socio-economische of culturele achtergrond.
Leerstoornissen :
- Dyslexie, dys(ortho)grafie, (+STOS)
- Dyscalculie
Ontwikkelingsstoornissen:
- DCD (=dyspraxie)
- ADHD
- Autisme Spectrum Stoornis (ASS)
,2 Beleidsontwikkelingen en visie op zorg
Superdiversiteit:
Leerlingen verschillen van elkaar in taal, cultuur, religie, geslacht, sociaaleconomische situatie,
leerstijl, tempo, interesses en ondersteuningsnoden. → extreme verscheidenheid
Kruispuntdenken:
Identiteitskenmerken staan niet los van elkaar, maar ze beïnvloeden elkaar en zorgen samen
voor unieke ervaringen van discriminatie of privilege. Vb. zie pg 11
Wat is het doel van inclusie?
Een omgeving creëren waarin iedereen volwaardig kan
deelnemen.
Wat is inclusief onderwijs?
Onderwijssysteem waarin scholen hun didactische methoden,
infrastructuur, lesmateriaal en personeelsbeleid afstemmen op
álle leerlingen.
Het systeem vertrekt vanuit de behoeften van de lln. en past zich
daaraan aan, i.p.v. andersom
→zorgt ervoor dat iedere lln. zich welkom voelt
Wat is de sleutel tot inclusief onderwijs?
Differentiatie → niet elke lln. heeft dezelfde ondersteuning nodig om hetzelfde leerdoel te bereiken
De invloed van de maatschappij op inclusie – veranderende kijk op beperkingen:
Verschuiving van het medisch model naar het sociaal model, waarin het stelt dat niet die
beperking zelf, maar de samenleving barrières opwerpt die de deelname van mensen met een
beperking bemoeilijken.
Voordelen van inclusief onderwijs:
Voor de leerlingen
• Leren omgaan met diversiteit, voorbereiding op de maatschappij
• Persoonlijke ontwikkeling van alle leerlingen
• Cognitieve voordelen voor lln. met specifieke noden
• …
Voor de leerkracht
• Collectie van onderwijsstrategieën vergroot
• Samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid
• …
EVOLUTIE NAAR INCLUSIEF ONDERWIJS
Verdrag voor de Rechten van het Kind (door de Verenigde Naties, 1989):
Kinderen met een handicap hebben recht op speciale zorg, onderwijs en begeleiding gericht op
de grootst mogelijke zelfstandigheid. (artikel 23)
GON (door het decreet basisonderwijs, 1997):
Geïntegreerd onderwijs
Voor leerlingen met een lichamelijke, visuele of auditieve beperking
,GOK-decreet (2002):
Gelijke Onderwijskansen-decreet
Met specifieke focus op sociale, culturele of economische factoren
Proeftuinproject ION (door de Vlaamse regering, december 2003):
Inclusief onderwijs
Voor leerlingen met een matige of ernstige mentale handicap in het lager en secundair
onderwijs.
VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (2006):
Benadrukt dat alle personen met een handicap volwaardig moeten kunnen genieten van alle
mensenrechten. → een recht!
M-decreet (2015):
Lln. met specifieke onderwijsbehoeften zoveel mogelijk in het gewone onderwijs laten
instromen d.m.v. redelijke aanpassingen
Principe: “Gewoon onderwijs als het kan, buitengewoon als het nodig is”
Elk kind heeft recht op inschrijving in een gewone school.
- Redelijke aanpassingen (optimale begeleiding)
→ Remediërende, differentiërende, compenserende, dispenserende maatregelen
(remediëren=aangepaste uitleg; differentiëren=kleine aanpassingen;
compenseren=hulpmiddelen; dispenseren=oefeningen weglaten)
- Extra ondersteuning als de redelijke aanpassingen niet voldoende zijn = leersteun
Integratie: Lln. met bepaalde
zorgnoden mogen ook in regulier
onderwijs, maar moeten zich
aanpassen en zelf de drempels
wegkrijgen.
((samen, maar apart indien gewenst))
Het decreet leerlingenbegeleiding (2018):
Samenwerking tussen scholen, CLB en ouders
Lln. hebben recht op ondersteuning op vier domeinen:
• Psychisch en sociaal functioneren
• Preventieve gezondheidszorg
• Onderwijsloopbaanbegeleiding
• Leren en studeren
Leersteundecreet (09/2023):
Vervanging M-decreet
Het doel van het leersteundecreet is tweedelig (doelstellingen):
, - Maximale leerwinst voor elke leerling realiseren (zowel in regulier als buitengewoon
onderwijs)
- Competenties van leraren en teams versterken
Het decreet omvat 3 maatregelen:
- Versterking van brede basiszorg en verhoogde zorg in het gewoon onderwijs
- De uitbouw van een duurzaam leersteunmodel voor gewoon onderwijs.
- Versterking van de kwaliteit en samenwerking tussen gewoon en buitengewoon onderwijs.
Verklaar:
1. Het M-decreet (2015)
Doel: meer inclusie → leerlingen met specifieke
onderwijsbehoeften zoveel mogelijk in het gewoon onderwijs
houden.
Gevolg: daling aantal leerlingen in het buitengewoon
onderwijs.
Probleem: scholen voelden zich vaak onvoldoende
ondersteund, leerkrachten ervaarden het als “te zwaar”.
2. Beleidswijziging: het Leersteundecreet (vanaf 2023, maar
voorbereid vanaf 2019)
Het M-decreet werd stap voor stap afgebouwd.
Er kwam meer ruimte om leerlingen opnieuw naar het
buitengewoon onderwijs te verwijzen wanneer dat beter
aansluit bij hun noden.
Tegelijk werd een nieuw systeem van leersteuncentra
uitgewerkt (vanaf 2023 officieel): deze ondersteunen gewone
scholen bij het omgaan met leerlingen met specifieke
onderwijsbehoeften.
