Rania Nagels Procesmanagement 2024-2025
Procesmanagement
Werklastmeting in de gezondheidszorg
Instrumenten, conceptueel model
wat is de verpleegkundige werklast-werkdruk?
Objectieve werklast:
• = Het werk dat een werknemer moet uitvoeren, beïnvloed door de hoeveelheid, de
moeilijkheidsgraad, de kwaliteitsnormen en de snelheid van uitvoeren
Subjectieve werklast (= werkdruk):
• = Treedt op als een werknemer moeite heeft om te voldoen aan een aantal verwachtingen
(kwantitatief/kwalitatief) binnen de beschikbare tijd, zonder voldoende mogelijkheden om de
onderliggende oorzaken op te lossen
Invloed van hoge werklast op de verpleegkundige:
• Hogere job-ontevredenheid
• Hoger absenteïsme en burn-out
• Hoger aantal verpleegkundigen die de job verlaten
• Zorgt voor negatieve spiraal, hoe meer menen de job verlaten, hoe meer mensen de werklast
moeten verdragen
• ➔ ondanks hoge werkdruk & onderbezetting vinden verpleegkundigen hun werk uitdagend
Demografische gegevens
Variabele Categorie % (N = Variabele Categorie % (N =
2822) 2822)
Taal Nederlands 65,4 Geslacht Vrouw 77,8
Leeftijdscategorieën 20 – 25 jaar 6,7
Duits 1,8
26 – 35 jaar 26,4
Frans 32,7
36 – 45 jaar 24,7
Regio Vlaams Gewest 63,7
46 – 55 jaar 26,2
Brussels Hoofd. 9,2
Gewest 56 – 65 jaar 15,9
> 65 jaar 0,2
Waals Gewest 27,1
Opleidingsniveau HBO5 20,7
Geografische Stedelijk 76,5
plaats Bachelor 67,9
Landelijk 23,5
Master 11,4
Tewerkstellingspl Algemeen ziekenhuis 68,8
aats PhD 0,1
Universitair 10,7
ziekenhuis Bijzondere Bij meerdere 28,6
beroepstitel niveaus
Geestelijke 7,8
Bijzondere Bij meerdere 10,0
gezondheidszorg bekwaamheid niveaus
Gegevens over het werk, de werkdruk en de werklast
Variabele Categorie % (N =
2822)
Variabele Categorie % (N = Laatste jaar ander Helemaal niet 37,2
2822) werk overwogen
Ja,enkel 49,5
Tevreden met werksituatie 61,1 overwogen
Uitdagend werk Extreem 8,6
Ja,BINNEN sector 9,8
Erg 50,9
Gemiddeld 35,3 Ja,BUITEN sector 3,5
Weinig 4,3
Helemaal niet 0,8 Laatste jaar toename werkdruk 88,8
Ervaart onderbezetting 82,1 Werkdruk negatieve invloed op 78,7
functioneren
Ervaren werkdruk Te laag 0,2
‘Op zijn’ op het einde van de dag 76,0
Laag 1,0
Niet hoog – niet 15,9
Toekomstige Ik stel me de vraag 4,1
laag
beroepssituatie als niet
Hoog 58,5 verpleegkundige
Zeer negatief 5,5
Te hoog 24,4
Negatief 19,4
Niet positief of 39,7
negatief 1
Positief 28,6
Zeer positief 2,6
,Rania Nagels Procesmanagement 2024-2025
Negatieve invloed van werksituatie door ervaren werklast en werkdruk op…
Gerapporteerde psychische klachten en problemen ervaren door de gepercipieerde werklast
en werkdruk
Gerapporteerde fysieke klachten en problemen ervaren door de gepercipieerde werklast en
werkdruk
Invloed hoge werklast op de patiënt
• Hoger aantal:
o Ziekenhuisgerelateerde pneumonieën
o Urineweginfecties
o Valaccidenten met verwondingen
o Verlengde ligduur
• Niet enkel medewerker die last ervaart, ook patiënt ervaart de
werklast (bv mortaliteit)
Patiënt to Nurse Ratio
2
,Rania Nagels Procesmanagement 2024-2025
RN4CAST 2019
Enkele opvallende evoluties:
• We hebben een hogere capaciteit aan ziekenhuisbedden en opnames dan in andere landen
• Verouderende patiëntenpopulatie
o → aantal opnames kan dalen als we voldoende alternatieven voorzien (bv thuiszorg)
• Dalende ligduur in ziekenhuizen
• Substitutie naar daghospitalisatie (door betere operatietechnieken)
• De verpleegkundige zorgzwaarte voor de patiënten die wél nog opgenomen zijn, neemt toe
(werkbelasting neemt toe)
• Grote hervorming van de ziekenhuissector staat in de startblokken dit jaar
• Het ziekenhuisbudget is onvoldoende om alle reële kosten voor verpleegkundige bestaffing te
dekken:
o Normen zijn in lange tijd niet aangepast en bovendien dekt het bedrag in het BFM niet de
volledige loonkost voor een verpleegkundige
• Het aantal verpleegkundigen dat ingezet wordt aan bed (patiënt/nurse ratio) is laag als we
vergelijken met de Europese context.
• Niet alleen de P/N ratio ligt in België hoger dan in andere Europese landen, er is ook een grote
variatie in het aantal bachelor verpleegkundigen (A1) dat ingezet wordt in vergelijking met het
aantal gegradueerde verpleegkundigen (A2). (hoe beter opgeleid, hoe betere resultaten, hoe
minder mortaliteit)
• In deze studie is de P/N ratio een gemiddelde dat gemeten wordt over 24u omdat er geen data
beschikbaar zijn per shift.
• Enkel de uren van de verpleegkundigen die in de zorg staan worden meegeteld (niet uren van
afdelingshoofd).
• De berekening gebeurt door het gemiddeld aantal aanwezige patiënten over 24u te delen door het
totaal aantal vpk uren in directe zorg over 24u.
• Hoewel hiervoor geen evidentie is, wordt aangenomen dat een workload van meer dan 8 patiënten
per verpleegkundige als onveilig gezien wordt.
• Dat betekent niet dat een optimale P/N ratio gelijk is aan 8 – dit betekent wel dat men, wanneer
men boven die 8 gaat, een ‘onveilige zorgomgeving’ creëert.
• Deze ratio is van toepassing op alle afdelingen C – D – G – E – revalidatie.
Percentage vpk die rapporteren ‘soms/vaak’
xx niet-verpleegkundige taken uit te voeren
(op niveau ziekenhuis per regio – 2019)
Hoeveel spreiding over de ziekenhuizen.
Nationaal gemiddelde ligt boven de 1/8 patient nurse ratio
Meer waalse ziekenhuizen boven de 1/8 Link naar lean thinking
Niet verpleegkundige taken maximaal door niet verpleegkundigen te laten doen
Overzicht per zh
Meer en meer
bachelorvpk
3
, Rania Nagels Procesmanagement 2024-2025
Hoe de verpleegkundigen zelf de zorg beoordelen:
• 65% beoordeelt de zorg als ‘goed’ of ‘excellent’
o → echter 35% van de verpleegkundigen beoordeelt de kwaliteit van zorg op hun eigen
afdeling als ‘slecht’.
• 54% geeft aan dat er een gebrekkige veiligheidscultuur is.
• 68% geeft aan dat de kwaliteit van zorg verbeterd is op hun afdeling de voorbije jaren.
• 83% van de verpleegkundigen geeft aan er weinig vertrouwen in te hebben dat ‘het management’
de nodige acties doet om problemen die er zijn in patiëntenzorg aan te pakken.
• 66% van de verpleegkundigen geeft aan er geen vertrouwen in te hebben dat de patiënt klaar is
voor ontslag en thuis zijn zorg zelf zal kunnen opnemen…
Benchmark Magnet4Europe studie
• Magnet: als er op een aantal van die elementen
• 64 deelnemende ziekenhuizen,
goed wordt ingezet, is dat positief voor waarvan 13 in België
medewerkers, werkt zoals een magneet. Gaan meer • Vragenlijst najaar 2022
volk kunnen aantrekken en laten blijven. Patient In vroege shift, in
belgie meer patien
nurse ratio dan
outcome is ook beter europese
gemiddelde
•
In belgie
Zijn die principes letterlijk over te nemen in belgie? meer
bachelorvpk
Probleem: covid dan
europese
gemiddelde
• Empirische uitkomsten:
o Structureel empowerment
o Transformationeel leiderschap
o Exemplary professional practice
o Nieuwe kennis, inovaties en improvements
Burnout items scores
25% werknemersgeven aan zh te verlaten.
Niet alleen over mensen die zh willen verlaten, maar van die is er ong 50% van die
mensen die een heel andere job willen doen
Patient/ nurse ratio
• Veel slechter dan andere
europese zh
4
Procesmanagement
Werklastmeting in de gezondheidszorg
Instrumenten, conceptueel model
wat is de verpleegkundige werklast-werkdruk?
Objectieve werklast:
• = Het werk dat een werknemer moet uitvoeren, beïnvloed door de hoeveelheid, de
moeilijkheidsgraad, de kwaliteitsnormen en de snelheid van uitvoeren
Subjectieve werklast (= werkdruk):
• = Treedt op als een werknemer moeite heeft om te voldoen aan een aantal verwachtingen
(kwantitatief/kwalitatief) binnen de beschikbare tijd, zonder voldoende mogelijkheden om de
onderliggende oorzaken op te lossen
Invloed van hoge werklast op de verpleegkundige:
• Hogere job-ontevredenheid
• Hoger absenteïsme en burn-out
• Hoger aantal verpleegkundigen die de job verlaten
• Zorgt voor negatieve spiraal, hoe meer menen de job verlaten, hoe meer mensen de werklast
moeten verdragen
• ➔ ondanks hoge werkdruk & onderbezetting vinden verpleegkundigen hun werk uitdagend
Demografische gegevens
Variabele Categorie % (N = Variabele Categorie % (N =
2822) 2822)
Taal Nederlands 65,4 Geslacht Vrouw 77,8
Leeftijdscategorieën 20 – 25 jaar 6,7
Duits 1,8
26 – 35 jaar 26,4
Frans 32,7
36 – 45 jaar 24,7
Regio Vlaams Gewest 63,7
46 – 55 jaar 26,2
Brussels Hoofd. 9,2
Gewest 56 – 65 jaar 15,9
> 65 jaar 0,2
Waals Gewest 27,1
Opleidingsniveau HBO5 20,7
Geografische Stedelijk 76,5
plaats Bachelor 67,9
Landelijk 23,5
Master 11,4
Tewerkstellingspl Algemeen ziekenhuis 68,8
aats PhD 0,1
Universitair 10,7
ziekenhuis Bijzondere Bij meerdere 28,6
beroepstitel niveaus
Geestelijke 7,8
Bijzondere Bij meerdere 10,0
gezondheidszorg bekwaamheid niveaus
Gegevens over het werk, de werkdruk en de werklast
Variabele Categorie % (N =
2822)
Variabele Categorie % (N = Laatste jaar ander Helemaal niet 37,2
2822) werk overwogen
Ja,enkel 49,5
Tevreden met werksituatie 61,1 overwogen
Uitdagend werk Extreem 8,6
Ja,BINNEN sector 9,8
Erg 50,9
Gemiddeld 35,3 Ja,BUITEN sector 3,5
Weinig 4,3
Helemaal niet 0,8 Laatste jaar toename werkdruk 88,8
Ervaart onderbezetting 82,1 Werkdruk negatieve invloed op 78,7
functioneren
Ervaren werkdruk Te laag 0,2
‘Op zijn’ op het einde van de dag 76,0
Laag 1,0
Niet hoog – niet 15,9
Toekomstige Ik stel me de vraag 4,1
laag
beroepssituatie als niet
Hoog 58,5 verpleegkundige
Zeer negatief 5,5
Te hoog 24,4
Negatief 19,4
Niet positief of 39,7
negatief 1
Positief 28,6
Zeer positief 2,6
,Rania Nagels Procesmanagement 2024-2025
Negatieve invloed van werksituatie door ervaren werklast en werkdruk op…
Gerapporteerde psychische klachten en problemen ervaren door de gepercipieerde werklast
en werkdruk
Gerapporteerde fysieke klachten en problemen ervaren door de gepercipieerde werklast en
werkdruk
Invloed hoge werklast op de patiënt
• Hoger aantal:
o Ziekenhuisgerelateerde pneumonieën
o Urineweginfecties
o Valaccidenten met verwondingen
o Verlengde ligduur
• Niet enkel medewerker die last ervaart, ook patiënt ervaart de
werklast (bv mortaliteit)
Patiënt to Nurse Ratio
2
,Rania Nagels Procesmanagement 2024-2025
RN4CAST 2019
Enkele opvallende evoluties:
• We hebben een hogere capaciteit aan ziekenhuisbedden en opnames dan in andere landen
• Verouderende patiëntenpopulatie
o → aantal opnames kan dalen als we voldoende alternatieven voorzien (bv thuiszorg)
• Dalende ligduur in ziekenhuizen
• Substitutie naar daghospitalisatie (door betere operatietechnieken)
• De verpleegkundige zorgzwaarte voor de patiënten die wél nog opgenomen zijn, neemt toe
(werkbelasting neemt toe)
• Grote hervorming van de ziekenhuissector staat in de startblokken dit jaar
• Het ziekenhuisbudget is onvoldoende om alle reële kosten voor verpleegkundige bestaffing te
dekken:
o Normen zijn in lange tijd niet aangepast en bovendien dekt het bedrag in het BFM niet de
volledige loonkost voor een verpleegkundige
• Het aantal verpleegkundigen dat ingezet wordt aan bed (patiënt/nurse ratio) is laag als we
vergelijken met de Europese context.
• Niet alleen de P/N ratio ligt in België hoger dan in andere Europese landen, er is ook een grote
variatie in het aantal bachelor verpleegkundigen (A1) dat ingezet wordt in vergelijking met het
aantal gegradueerde verpleegkundigen (A2). (hoe beter opgeleid, hoe betere resultaten, hoe
minder mortaliteit)
• In deze studie is de P/N ratio een gemiddelde dat gemeten wordt over 24u omdat er geen data
beschikbaar zijn per shift.
• Enkel de uren van de verpleegkundigen die in de zorg staan worden meegeteld (niet uren van
afdelingshoofd).
• De berekening gebeurt door het gemiddeld aantal aanwezige patiënten over 24u te delen door het
totaal aantal vpk uren in directe zorg over 24u.
• Hoewel hiervoor geen evidentie is, wordt aangenomen dat een workload van meer dan 8 patiënten
per verpleegkundige als onveilig gezien wordt.
• Dat betekent niet dat een optimale P/N ratio gelijk is aan 8 – dit betekent wel dat men, wanneer
men boven die 8 gaat, een ‘onveilige zorgomgeving’ creëert.
• Deze ratio is van toepassing op alle afdelingen C – D – G – E – revalidatie.
Percentage vpk die rapporteren ‘soms/vaak’
xx niet-verpleegkundige taken uit te voeren
(op niveau ziekenhuis per regio – 2019)
Hoeveel spreiding over de ziekenhuizen.
Nationaal gemiddelde ligt boven de 1/8 patient nurse ratio
Meer waalse ziekenhuizen boven de 1/8 Link naar lean thinking
Niet verpleegkundige taken maximaal door niet verpleegkundigen te laten doen
Overzicht per zh
Meer en meer
bachelorvpk
3
, Rania Nagels Procesmanagement 2024-2025
Hoe de verpleegkundigen zelf de zorg beoordelen:
• 65% beoordeelt de zorg als ‘goed’ of ‘excellent’
o → echter 35% van de verpleegkundigen beoordeelt de kwaliteit van zorg op hun eigen
afdeling als ‘slecht’.
• 54% geeft aan dat er een gebrekkige veiligheidscultuur is.
• 68% geeft aan dat de kwaliteit van zorg verbeterd is op hun afdeling de voorbije jaren.
• 83% van de verpleegkundigen geeft aan er weinig vertrouwen in te hebben dat ‘het management’
de nodige acties doet om problemen die er zijn in patiëntenzorg aan te pakken.
• 66% van de verpleegkundigen geeft aan er geen vertrouwen in te hebben dat de patiënt klaar is
voor ontslag en thuis zijn zorg zelf zal kunnen opnemen…
Benchmark Magnet4Europe studie
• Magnet: als er op een aantal van die elementen
• 64 deelnemende ziekenhuizen,
goed wordt ingezet, is dat positief voor waarvan 13 in België
medewerkers, werkt zoals een magneet. Gaan meer • Vragenlijst najaar 2022
volk kunnen aantrekken en laten blijven. Patient In vroege shift, in
belgie meer patien
nurse ratio dan
outcome is ook beter europese
gemiddelde
•
In belgie
Zijn die principes letterlijk over te nemen in belgie? meer
bachelorvpk
Probleem: covid dan
europese
gemiddelde
• Empirische uitkomsten:
o Structureel empowerment
o Transformationeel leiderschap
o Exemplary professional practice
o Nieuwe kennis, inovaties en improvements
Burnout items scores
25% werknemersgeven aan zh te verlaten.
Niet alleen over mensen die zh willen verlaten, maar van die is er ong 50% van die
mensen die een heel andere job willen doen
Patient/ nurse ratio
• Veel slechter dan andere
europese zh
4
