Louise Marie Van hoeck 2025-2026 1
,LES 1: INTRODUCTIE
1. DE ONLINE W ERELD
- De online wereld heeft unieke eigenschappen:
1. Anonimiteit
2. Controle
3. Gelijkgestemden
4. Toegankelijkheid
5. Bereik
1.1. ANONIMITEIT
- Positieve aspecten van anonimiteit
o Offline vs. Online: offline is er vaak duidelijkheid over bv. Ras of sociale expressie, online kan iemand “onzichtbaar” zijn.
o Zelfonderzoek: mensen kunnen hun eigen identiteit verkennen en nieuwe eigenschappen uittesten.
o Bescherming voor gestigmatiseerde groepen: zoals LGBTI+, die anoniem vrijer kunnen participeren.
o Welzijn en zelfvertrouwen: anonimiteit kan psychologische voordelen opleveren.
- Negatieve aspecten en risico’s
o Gebrek aan non-verbale cues: waardoor communicatie misverstanden kan veroorzaken.
o Valse identiteiten (catfishing): mensen kunnen doen alsof ze iemand anders zijn.
o Cybercriminaliteit: anonimiteit maakt het makkelijker voor kwaadwillenden om misbruik te plegen.
o Non-normatief gedrag: zoals cyberpesten.
1.2. CONTROLE
- Positieve kanten van controle
o Over het fysieke uiterlijk
§ Impression management: mensen kunnen hun zelfbeeld sturen.
§ Voorbeeld: selfies (in grote aantallen gedeeld).
o Over interactie
§ Geen nood om meteen te reageren: communicatie kan asynchroon verlopen.
§ Vrijheid om niet te antwoorden of een online omgeving te verlaten.
§ Interactie is locatie-onafhankelijk: je kunt overal ter wereld deelnemen.
- Negatieve kanten en risico’s
o Sociale vergelijking: mensen spiegelen zich aan anderen, wat onzekerheid kan versterken.
o Ontwikkelen van obsesieve preoccupatie met het online uiterlijk, vaak gedreven door likes en feedback.
o Interactiekwaliteit
§ Asynchrone communicatie werkt goed voor eenvoudige taken.
§ Synchrone communicatie (live, direct) is beter voor complexe taken en persoonlijke interacties.
1.3. GELIJKGESTEMDEN
- Positieve aspecten
o Maslow’s behoeften: online contact kan helpen bij de basisbehoefte van erbij horen en waardering krijgen.
o Offline beperkingen: in het echte leven zijn gelijkenissen niet altijd zichtbaar of makkelijk te herkennen.
o Online mogelijkheden:
§ Nieuwe mensen leren kennen.
§ Offline contacten versterken en uitbreiden.
§ Meer validatie en zelfvertrouwen opbouwen.
- Risico’s en negatieve kanten
o Ook groepen buiten de norm vinden elkaar online:
§ Crimineel gedrag kan hierdoor makkelijker ontstaan.
§ Het internet kan dienen voor het uitbouwen van criminele organisaties (zoals IS).
Louise Marie Van hoeck 2025-2026 2
,1.4. TOEGANKELIJKHEID
- Positieve aspecten
o Altijd en overal beschikbaar: de online wereld is bijna constant toegankelijk voor bijna iedereen → dit
bevordert gelijkheid (equality).
o Brede functies van smartphones: mensen gebruiken hun toestel voor leren, werk, sociale contacten en plezier.
o Voortdurende nabijheid van:
§ Digitale anderen (vrienden, communities)
§ Digitale hulpbronnen (informatie, tools)
§ Ontspanning
§ Afleiding
- Negatieve kanten en risico’s
o Multitaskingdruk: de neiging om alles tegelijk te doen → dit schaadt de aandachtsspanne en de prestaties.
o FOMO (Fear of Missing Out) en nomofobie (angst om zonder smartphone te zijn).
o Tijdverlies in de offline wereld:
§ Phubbing (anderen negeren omdat je op je telefoon zit).
§ Risico op verslaving.
1.5. BEREIK
- Positieve aspecten
o Offline vs. Online
§ Offline: je publiek is beperkt tot de fysieke ruimte waarin je je bevindt.
§ Online: er zijn nauwelijks grenzen aan bereik.
o Groter of specifieker publiek
§ Mensen kunnen eenvoudig een groter publiek of juist een niche-doelgroep aanspreken en beïnvloeden.
o Potentieel voordeel
§ Verschillende (ook onderdrukte) perspectieven kunnen gehoord worden.
§ Mogelijkheid tot algemene preventie (bijv. Gezondheidsinformatie, sociale bewustwording).
- Negatieve kanten en risico’s
o Misbruik van bereik
§ Fake news, politiek en bedrijven liften mee op de kracht van online verspreiding.
o Parasociale relaties
§ Eenzijdige relaties waarbij volgers zich verbonden voelen met een beroemdheid of influencer, terwijl dit niet
wederzijds is.
o Algoritmes
§ Het belang (en gevaar) van sociale media-algoritmes die bepalen wat mensen wel of niet te zien krijgen.
1.6. ONLINE IS ANDERS
- Deze 5 eigenschappen (en andere) maken dat de online wereld anders is dan de werkelijke wereld.
o Dit biedt mogelijkheden en uitdagingen voor welzijn en sociale relaties.
- Maar hoe gaan we hier mee om en hoe gebruiken we dit op een constructieve manier?
1.7. IS TECHNOLOGIE ALOMTEGENWOORDIG? KLOPT HET DAT W E HET ALTIJD EN OVERAL BIJ ONS HEBBEN?
- Grote studie over gebruik van technologie in Vlaanderen.
Louise Marie Van hoeck 2025-2026 3
, 1.7.1. SCHERMTIJD 2024
1.7.2. GEZONDHEID 2023
1.7.3. ATTITUDES 2024
1.7.4. GEVAREN 2024
Louise Marie Van hoeck 2025-2026 4
,LES 1: INTRODUCTIE
1. DE ONLINE W ERELD
- De online wereld heeft unieke eigenschappen:
1. Anonimiteit
2. Controle
3. Gelijkgestemden
4. Toegankelijkheid
5. Bereik
1.1. ANONIMITEIT
- Positieve aspecten van anonimiteit
o Offline vs. Online: offline is er vaak duidelijkheid over bv. Ras of sociale expressie, online kan iemand “onzichtbaar” zijn.
o Zelfonderzoek: mensen kunnen hun eigen identiteit verkennen en nieuwe eigenschappen uittesten.
o Bescherming voor gestigmatiseerde groepen: zoals LGBTI+, die anoniem vrijer kunnen participeren.
o Welzijn en zelfvertrouwen: anonimiteit kan psychologische voordelen opleveren.
- Negatieve aspecten en risico’s
o Gebrek aan non-verbale cues: waardoor communicatie misverstanden kan veroorzaken.
o Valse identiteiten (catfishing): mensen kunnen doen alsof ze iemand anders zijn.
o Cybercriminaliteit: anonimiteit maakt het makkelijker voor kwaadwillenden om misbruik te plegen.
o Non-normatief gedrag: zoals cyberpesten.
1.2. CONTROLE
- Positieve kanten van controle
o Over het fysieke uiterlijk
§ Impression management: mensen kunnen hun zelfbeeld sturen.
§ Voorbeeld: selfies (in grote aantallen gedeeld).
o Over interactie
§ Geen nood om meteen te reageren: communicatie kan asynchroon verlopen.
§ Vrijheid om niet te antwoorden of een online omgeving te verlaten.
§ Interactie is locatie-onafhankelijk: je kunt overal ter wereld deelnemen.
- Negatieve kanten en risico’s
o Sociale vergelijking: mensen spiegelen zich aan anderen, wat onzekerheid kan versterken.
o Ontwikkelen van obsesieve preoccupatie met het online uiterlijk, vaak gedreven door likes en feedback.
o Interactiekwaliteit
§ Asynchrone communicatie werkt goed voor eenvoudige taken.
§ Synchrone communicatie (live, direct) is beter voor complexe taken en persoonlijke interacties.
1.3. GELIJKGESTEMDEN
- Positieve aspecten
o Maslow’s behoeften: online contact kan helpen bij de basisbehoefte van erbij horen en waardering krijgen.
o Offline beperkingen: in het echte leven zijn gelijkenissen niet altijd zichtbaar of makkelijk te herkennen.
o Online mogelijkheden:
§ Nieuwe mensen leren kennen.
§ Offline contacten versterken en uitbreiden.
§ Meer validatie en zelfvertrouwen opbouwen.
- Risico’s en negatieve kanten
o Ook groepen buiten de norm vinden elkaar online:
§ Crimineel gedrag kan hierdoor makkelijker ontstaan.
§ Het internet kan dienen voor het uitbouwen van criminele organisaties (zoals IS).
Louise Marie Van hoeck 2025-2026 2
,1.4. TOEGANKELIJKHEID
- Positieve aspecten
o Altijd en overal beschikbaar: de online wereld is bijna constant toegankelijk voor bijna iedereen → dit
bevordert gelijkheid (equality).
o Brede functies van smartphones: mensen gebruiken hun toestel voor leren, werk, sociale contacten en plezier.
o Voortdurende nabijheid van:
§ Digitale anderen (vrienden, communities)
§ Digitale hulpbronnen (informatie, tools)
§ Ontspanning
§ Afleiding
- Negatieve kanten en risico’s
o Multitaskingdruk: de neiging om alles tegelijk te doen → dit schaadt de aandachtsspanne en de prestaties.
o FOMO (Fear of Missing Out) en nomofobie (angst om zonder smartphone te zijn).
o Tijdverlies in de offline wereld:
§ Phubbing (anderen negeren omdat je op je telefoon zit).
§ Risico op verslaving.
1.5. BEREIK
- Positieve aspecten
o Offline vs. Online
§ Offline: je publiek is beperkt tot de fysieke ruimte waarin je je bevindt.
§ Online: er zijn nauwelijks grenzen aan bereik.
o Groter of specifieker publiek
§ Mensen kunnen eenvoudig een groter publiek of juist een niche-doelgroep aanspreken en beïnvloeden.
o Potentieel voordeel
§ Verschillende (ook onderdrukte) perspectieven kunnen gehoord worden.
§ Mogelijkheid tot algemene preventie (bijv. Gezondheidsinformatie, sociale bewustwording).
- Negatieve kanten en risico’s
o Misbruik van bereik
§ Fake news, politiek en bedrijven liften mee op de kracht van online verspreiding.
o Parasociale relaties
§ Eenzijdige relaties waarbij volgers zich verbonden voelen met een beroemdheid of influencer, terwijl dit niet
wederzijds is.
o Algoritmes
§ Het belang (en gevaar) van sociale media-algoritmes die bepalen wat mensen wel of niet te zien krijgen.
1.6. ONLINE IS ANDERS
- Deze 5 eigenschappen (en andere) maken dat de online wereld anders is dan de werkelijke wereld.
o Dit biedt mogelijkheden en uitdagingen voor welzijn en sociale relaties.
- Maar hoe gaan we hier mee om en hoe gebruiken we dit op een constructieve manier?
1.7. IS TECHNOLOGIE ALOMTEGENWOORDIG? KLOPT HET DAT W E HET ALTIJD EN OVERAL BIJ ONS HEBBEN?
- Grote studie over gebruik van technologie in Vlaanderen.
Louise Marie Van hoeck 2025-2026 3
, 1.7.1. SCHERMTIJD 2024
1.7.2. GEZONDHEID 2023
1.7.3. ATTITUDES 2024
1.7.4. GEVAREN 2024
Louise Marie Van hoeck 2025-2026 4
