Juridische context van de
vastgoedmarkt samenvatting
1. Inleiding tot het staatsrecht.................................................................................................7
1.1 Wat is recht.................................................................................................................. 7
1.1.1 Definitie................................................................................................................ 7
1.1.1.1 Een geheel van gedragsregels.....................................................................7
1.1.1.2 Rechtsregels worden opgelegd door het gezag van de gemeenschap.........8
1.1.1.3 Doel is ordening van de maatschappij..........................................................8
1.1.1.4 De rechtsregels worden gehandhaafd door het maatschappelijk gezag.......8
1.1.2 Onderscheiden rechtstakken................................................................................8
1.1.2.1 privaatrecht...................................................................................................8
1.1.2.2 Publiekrecht..................................................................................................8
1.1.3 De bronnen van het Belgisch recht.......................................................................8
1.1.3.1 Internationale verdragen...............................................................................9
1.1.3.2 Europees recht..............................................................................................9
1.1.3.3 De grondwet.................................................................................................9
1.1.3.4 De wetten, decreten en ordonnanties...........................................................9
1.1.3.5 Uitvoeringsbesluiten......................................................................................9
1.1.3.6 Rechtspraak..................................................................................................9
1.1.3.7 Rechtsleer.....................................................................................................9
1.1.3.8 Gewoonten en gebruiken............................................................................10
1.1.4 Draagwijdte van de rechtsbronnen.....................................................................10
1.1.4.1 De gebiedende rechtsregels.......................................................................10
1.1.4.1.1 Regels van openbare orde..................................................................10
1.1.4.1.1 Regels van dwingend recht.................................................................10
1.1.4.2 De aanvullende rechtsregels.......................................................................10
1.2 Historische schets......................................................................................................10
1.2.1 Rechtsstaat........................................................................................................ 10
1.2.2 Democratie......................................................................................................... 11
1.2.3 Monarchie........................................................................................................... 11
1.2.4 Federale staat....................................................................................................11
1.3 Beleidsniveaus en bevoegdheidsverdeling................................................................11
1.3.1 Inleiding.............................................................................................................. 11
1.3.2 Het supranationaal beleidsniveau.......................................................................11
1.3.3 Nevengeschikte beleidsniveaus.........................................................................11
1.3.4 Ondergeschikt beleidsniveau..............................................................................12
1.3.4.1 Provinciaal niveau.......................................................................................12
1.3.4.2 Gemeentelijk niveau...................................................................................12
1.4 Scheiding der machten..............................................................................................12
1.4.1 Het begrip scheiding der machten......................................................................12
1.4.2 Scheiding der machten op federaal niveau.........................................................12
1.4.3 Scheiding der machten op niveau van gemeenschappen en gewesten.............13
1.4.3.1 De Vlaamse Gemeenschap........................................................................13
1.4.3.2 De Franse Gemeenschap...........................................................................13
1.4.3.3 De Duitstalige Gemeenschap.....................................................................13
1
, 1.4.3.4 Het Vlaamse Gewest..................................................................................13
1.4.3.5 Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest...........................................................13
1.4.3.6 het Waalse gewest......................................................................................13
1.5 De federale wetgevende macht..................................................................................14
1.5.1 Drie takken van de nationale wetgevende macht...............................................14
1.5.2 De kamer van volksvertegenwoordigers.............................................................14
1.5.3 De senaat........................................................................................................... 14
1.5.4 De koning........................................................................................................... 14
1.5.5 De totstandkoming van een wet.........................................................................14
1.6 De federale uitvoerende macht..................................................................................15
1.6.1 De koning........................................................................................................... 15
1.6.2 De ministers en staatssecretarissen...................................................................15
1.7 De rechterlijke macht.................................................................................................15
1.7.1 Algemene begrippen - terminologie....................................................................15
1.7.2 De rechtbanken en hoven..................................................................................16
1.7.2.1 Vrederechter...............................................................................................16
1.7.2.2 Politierechter...............................................................................................16
1.7.2.3 Rechtbank eerste aanleg............................................................................16
1.7.2.4 Ondernemingsrechtbank.............................................................................16
1.7.2.5 Arbeidsrechtbank........................................................................................17
1.7.2.6 Hof van beroep...........................................................................................17
1.7.2.7 Hof van Assisen..........................................................................................17
1.7.2.8 Hof van Cassatie.........................................................................................17
1.7.2.9 Arrondissementsrechtbank.........................................................................17
1.7.3 Bijzondere rechtscolleges...................................................................................18
1.7.3.1 Raad van State...........................................................................................18
1.7.3.2 Grondwettelijk hof.......................................................................................18
1.7.3.3 Europees Hof van Justitie (Luxemburg)......................................................18
1.7.3.4 Europees Hof van Rechten van de Mens....................................................18
1.7.4 Procedure voor de burgerlijke rechtbank............................................................18
1.7.4.1 Inleiding van de zaak voor de rechter.........................................................18
1.7.4.2 Eigenlijke behandeling voor de rechter: de rechtsdag.................................19
1.7.4.3 Berechten van de zaak...............................................................................19
1.7.4.4 Uitvoering of tenuitvoerlegging van het vonnis............................................19
1.7.5 Procedure voor de strafrechtbanken..................................................................19
1.7.5.1 Wat is strafrecht..........................................................................................19
1.7.5.2 3 soorten misdrijven....................................................................................19
1.7.5.3 Strafvordering en burgerlijke vordering.......................................................20
1.7.5.4 Het Openbaar Ministerie.............................................................................20
1.7.5.5 Schuldig bevonden.....................................................................................20
1.7.5.6 Eens het misdrijf is gepleegd......................................................................20
2. Personen- en familierecht.................................................................................................20
2.1 Definities.................................................................................................................... 20
2.1.1 Personenrecht....................................................................................................20
2.1.2 Familierecht........................................................................................................20
2.1.3 Familiaal vermogensrecht..................................................................................21
2.1.4 Plaats in het burgerlijk wetboek..........................................................................21
2.2 Personenrecht............................................................................................................ 21
2
, 2.2.1 De persoon.........................................................................................................21
2.2.1.1 De natuurlijke persoon................................................................................21
2.2.1.2 De rechtspersoon........................................................................................21
2.2.2 De staat van de persoon....................................................................................21
2.2.2.1 Definitie.......................................................................................................21
2.2.2.2 De staat in de maatschappij........................................................................21
2.2.2.3 De staat in de familie: de afstamming.........................................................21
2.2.2.4 Verkrijging van de staat...............................................................................22
2.2.2.5 Kenmerken van de staat.............................................................................22
2.2.3 De bekwaamheid................................................................................................22
2.2.3.1 Begrip......................................................................................................... 22
2.2.3.2 Minderjarigen..............................................................................................22
2.3 Familierecht: Het huwelijk..........................................................................................23
2.3.1 Wat is het huwelijk?............................................................................................23
2.3.2 Het burgerlijk en het kerkelijk huwelijk................................................................23
2.3.3 De grondvereisten voor het sluiten van een huwelijk..........................................23
2.3.3.1 Huwbare leeftijd..........................................................................................23
2.3.3.2 Toestemming van de verloofden/echtgenoten............................................23
2.3.3.3 Geen huwelijksbeletsels..............................................................................23
2.3.3.4 Sancties......................................................................................................23
2.3.4 Vormvereisten van de huwelijkssluiting..............................................................23
2.3.4.1 De huwelijksaangifte...................................................................................23
2.3.4.2 De voltrekking.............................................................................................23
2.3.5 Primair huwelijkstelsel........................................................................................24
2.3.5.1 Huwelijksplichten........................................................................................24
2.3.5.2 Bescherming van de gezinswoning.............................................................24
2.3.5.3 Uitoefening van beroep...............................................................................24
2.3.5.4 Depositorekening........................................................................................24
2.3.5.5 Hoofdelijkheid voor huishoudelijke schulden...............................................24
2.3.5.6 Dringende en voorlopige maatregelen........................................................24
2.3.6 De echtscheiding................................................................................................24
2.3.6.1 Dringende en voorlopige maatregelen........................................................24
2.3.6.2 Feitelijke scheiding......................................................................................24
2.3.6.3 De echtscheiding........................................................................................25
2.3.7 Het huwelijksvermogenrecht...............................................................................25
2.3.7.1 Keuze: huwelijkscontract of wettelijk stelsel................................................25
2.3.7.2 Het wettelijk stelsel.....................................................................................25
2.3.7.3 Het huwelijkscontract..................................................................................27
2.3.7.3.1 Scheiding van goederen......................................................................27
2.3.7.3.2 Gemeenschap van goederen..............................................................27
2.3.7.3.3 Tussenoplossing.................................................................................27
2.3.7.4 Ontbinding van de vermogens....................................................................27
2.4 Familierecht: de wettelijke samenwoning...................................................................28
2.4.1 Wie..................................................................................................................... 28
2.4.2 Hoe officieel maken?..........................................................................................28
2.4.3 Rechten en plichten............................................................................................28
2.4.4 Verdeling van de goederen.................................................................................28
2.4.5 Einde van het wettelijk samenwonen..................................................................28
3
, 2.4.6 Nog bestaande nadelen?...................................................................................28
3. Het erfrecht....................................................................................................................... 28
3.1 Algemene begrippen van erfrecht..............................................................................28
3.1.1 Erfrecht en successierechten.............................................................................28
3.1.2 Begrippen........................................................................................................... 29
3.1.3 De nalatenschap aanvaarden of verwerpen.......................................................29
3.1.3.1 zuiver aanvaarden......................................................................................29
3.1.3.2 Verwerpen..................................................................................................29
3.1.3.3 Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving..................................29
3.2 Technieken van het intestaat erfrecht........................................................................29
3.2.1 Zonder langstlevende echtgenoot/partner..........................................................29
3.2.1.1 De lijn.......................................................................................................... 29
3.2.1.2 De graad.....................................................................................................30
3.2.1.3 De orde.......................................................................................................30
3.2.1.3.1 Eerste orde..........................................................................................30
3.2.1.3.2 Tweede orde.......................................................................................30
3.2.1.3.3 Derde orde..........................................................................................31
3.2.1.3.4 Vierde orde..........................................................................................31
3.2.1.4 plaatsvervulling...........................................................................................31
3.2.2 De langstlevende echtgenoot.............................................................................31
3.2.2.1 De langstlevende echtgenoot samen met afstammelingen.........................31
3.2.2.2 De langstlevende echtgenoot samen met broers en zussen of ascendenten
van de overledene..................................................................................................31
3.2.2.3 De langstlevende echtgenoot is enige erfgenaam of LLE komt in samenloop
met erfgenaam 4de orde.........................................................................................32
3.2.3 Beperkt erfrecht voor de wettelijk samenwonenden...........................................32
3.2.4 Waardering VG - NE...........................................................................................32
4. Verbintenissen uit overeenkomsten contractrechten........................................................32
4.1 Begrippen en definities...............................................................................................32
4.2 Soorten overeenkomsten...........................................................................................33
4.2.1 Consensuele, vormelijke en zakelijke contracten...............................................33
4.2.2 Wederkerige en eenzijdige contracten................................................................33
4.2.3 Contracten onder bezwarende titel en ten kosteloze titel....................................33
4.2.4 Vergeldende en kanscontracten.........................................................................33
4.2.5 Benoemde en onbenoemde contracten..............................................................33
4.2.6 Hoofd- en bijkomende contracten.......................................................................33
4.2.7 Raamcontract.....................................................................................................34
4.2.8 Toetredingscontract............................................................................................34
4.2.9 Contract met een consument..............................................................................34
4.2.10 Middelen- en resultaatsverbintenis...................................................................34
4.2.11 Verbintenis intuïtu personae en andere............................................................34
4.2.12 Hoofdelijke en niet-hoofdelijke verbintenissen..................................................34
4.3 Grondbeginselen van het contractrecht......................................................................35
4.3.1 Contractvrijheid..................................................................................................35
4.3.2 Het contract is wet: de bindende kracht..............................................................35
4.3.3 Consensualisme.................................................................................................35
4.4 Vier geldigheidsvoorwaarden.....................................................................................35
4.4.1 Toestemming......................................................................................................35
4
vastgoedmarkt samenvatting
1. Inleiding tot het staatsrecht.................................................................................................7
1.1 Wat is recht.................................................................................................................. 7
1.1.1 Definitie................................................................................................................ 7
1.1.1.1 Een geheel van gedragsregels.....................................................................7
1.1.1.2 Rechtsregels worden opgelegd door het gezag van de gemeenschap.........8
1.1.1.3 Doel is ordening van de maatschappij..........................................................8
1.1.1.4 De rechtsregels worden gehandhaafd door het maatschappelijk gezag.......8
1.1.2 Onderscheiden rechtstakken................................................................................8
1.1.2.1 privaatrecht...................................................................................................8
1.1.2.2 Publiekrecht..................................................................................................8
1.1.3 De bronnen van het Belgisch recht.......................................................................8
1.1.3.1 Internationale verdragen...............................................................................9
1.1.3.2 Europees recht..............................................................................................9
1.1.3.3 De grondwet.................................................................................................9
1.1.3.4 De wetten, decreten en ordonnanties...........................................................9
1.1.3.5 Uitvoeringsbesluiten......................................................................................9
1.1.3.6 Rechtspraak..................................................................................................9
1.1.3.7 Rechtsleer.....................................................................................................9
1.1.3.8 Gewoonten en gebruiken............................................................................10
1.1.4 Draagwijdte van de rechtsbronnen.....................................................................10
1.1.4.1 De gebiedende rechtsregels.......................................................................10
1.1.4.1.1 Regels van openbare orde..................................................................10
1.1.4.1.1 Regels van dwingend recht.................................................................10
1.1.4.2 De aanvullende rechtsregels.......................................................................10
1.2 Historische schets......................................................................................................10
1.2.1 Rechtsstaat........................................................................................................ 10
1.2.2 Democratie......................................................................................................... 11
1.2.3 Monarchie........................................................................................................... 11
1.2.4 Federale staat....................................................................................................11
1.3 Beleidsniveaus en bevoegdheidsverdeling................................................................11
1.3.1 Inleiding.............................................................................................................. 11
1.3.2 Het supranationaal beleidsniveau.......................................................................11
1.3.3 Nevengeschikte beleidsniveaus.........................................................................11
1.3.4 Ondergeschikt beleidsniveau..............................................................................12
1.3.4.1 Provinciaal niveau.......................................................................................12
1.3.4.2 Gemeentelijk niveau...................................................................................12
1.4 Scheiding der machten..............................................................................................12
1.4.1 Het begrip scheiding der machten......................................................................12
1.4.2 Scheiding der machten op federaal niveau.........................................................12
1.4.3 Scheiding der machten op niveau van gemeenschappen en gewesten.............13
1.4.3.1 De Vlaamse Gemeenschap........................................................................13
1.4.3.2 De Franse Gemeenschap...........................................................................13
1.4.3.3 De Duitstalige Gemeenschap.....................................................................13
1
, 1.4.3.4 Het Vlaamse Gewest..................................................................................13
1.4.3.5 Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest...........................................................13
1.4.3.6 het Waalse gewest......................................................................................13
1.5 De federale wetgevende macht..................................................................................14
1.5.1 Drie takken van de nationale wetgevende macht...............................................14
1.5.2 De kamer van volksvertegenwoordigers.............................................................14
1.5.3 De senaat........................................................................................................... 14
1.5.4 De koning........................................................................................................... 14
1.5.5 De totstandkoming van een wet.........................................................................14
1.6 De federale uitvoerende macht..................................................................................15
1.6.1 De koning........................................................................................................... 15
1.6.2 De ministers en staatssecretarissen...................................................................15
1.7 De rechterlijke macht.................................................................................................15
1.7.1 Algemene begrippen - terminologie....................................................................15
1.7.2 De rechtbanken en hoven..................................................................................16
1.7.2.1 Vrederechter...............................................................................................16
1.7.2.2 Politierechter...............................................................................................16
1.7.2.3 Rechtbank eerste aanleg............................................................................16
1.7.2.4 Ondernemingsrechtbank.............................................................................16
1.7.2.5 Arbeidsrechtbank........................................................................................17
1.7.2.6 Hof van beroep...........................................................................................17
1.7.2.7 Hof van Assisen..........................................................................................17
1.7.2.8 Hof van Cassatie.........................................................................................17
1.7.2.9 Arrondissementsrechtbank.........................................................................17
1.7.3 Bijzondere rechtscolleges...................................................................................18
1.7.3.1 Raad van State...........................................................................................18
1.7.3.2 Grondwettelijk hof.......................................................................................18
1.7.3.3 Europees Hof van Justitie (Luxemburg)......................................................18
1.7.3.4 Europees Hof van Rechten van de Mens....................................................18
1.7.4 Procedure voor de burgerlijke rechtbank............................................................18
1.7.4.1 Inleiding van de zaak voor de rechter.........................................................18
1.7.4.2 Eigenlijke behandeling voor de rechter: de rechtsdag.................................19
1.7.4.3 Berechten van de zaak...............................................................................19
1.7.4.4 Uitvoering of tenuitvoerlegging van het vonnis............................................19
1.7.5 Procedure voor de strafrechtbanken..................................................................19
1.7.5.1 Wat is strafrecht..........................................................................................19
1.7.5.2 3 soorten misdrijven....................................................................................19
1.7.5.3 Strafvordering en burgerlijke vordering.......................................................20
1.7.5.4 Het Openbaar Ministerie.............................................................................20
1.7.5.5 Schuldig bevonden.....................................................................................20
1.7.5.6 Eens het misdrijf is gepleegd......................................................................20
2. Personen- en familierecht.................................................................................................20
2.1 Definities.................................................................................................................... 20
2.1.1 Personenrecht....................................................................................................20
2.1.2 Familierecht........................................................................................................20
2.1.3 Familiaal vermogensrecht..................................................................................21
2.1.4 Plaats in het burgerlijk wetboek..........................................................................21
2.2 Personenrecht............................................................................................................ 21
2
, 2.2.1 De persoon.........................................................................................................21
2.2.1.1 De natuurlijke persoon................................................................................21
2.2.1.2 De rechtspersoon........................................................................................21
2.2.2 De staat van de persoon....................................................................................21
2.2.2.1 Definitie.......................................................................................................21
2.2.2.2 De staat in de maatschappij........................................................................21
2.2.2.3 De staat in de familie: de afstamming.........................................................21
2.2.2.4 Verkrijging van de staat...............................................................................22
2.2.2.5 Kenmerken van de staat.............................................................................22
2.2.3 De bekwaamheid................................................................................................22
2.2.3.1 Begrip......................................................................................................... 22
2.2.3.2 Minderjarigen..............................................................................................22
2.3 Familierecht: Het huwelijk..........................................................................................23
2.3.1 Wat is het huwelijk?............................................................................................23
2.3.2 Het burgerlijk en het kerkelijk huwelijk................................................................23
2.3.3 De grondvereisten voor het sluiten van een huwelijk..........................................23
2.3.3.1 Huwbare leeftijd..........................................................................................23
2.3.3.2 Toestemming van de verloofden/echtgenoten............................................23
2.3.3.3 Geen huwelijksbeletsels..............................................................................23
2.3.3.4 Sancties......................................................................................................23
2.3.4 Vormvereisten van de huwelijkssluiting..............................................................23
2.3.4.1 De huwelijksaangifte...................................................................................23
2.3.4.2 De voltrekking.............................................................................................23
2.3.5 Primair huwelijkstelsel........................................................................................24
2.3.5.1 Huwelijksplichten........................................................................................24
2.3.5.2 Bescherming van de gezinswoning.............................................................24
2.3.5.3 Uitoefening van beroep...............................................................................24
2.3.5.4 Depositorekening........................................................................................24
2.3.5.5 Hoofdelijkheid voor huishoudelijke schulden...............................................24
2.3.5.6 Dringende en voorlopige maatregelen........................................................24
2.3.6 De echtscheiding................................................................................................24
2.3.6.1 Dringende en voorlopige maatregelen........................................................24
2.3.6.2 Feitelijke scheiding......................................................................................24
2.3.6.3 De echtscheiding........................................................................................25
2.3.7 Het huwelijksvermogenrecht...............................................................................25
2.3.7.1 Keuze: huwelijkscontract of wettelijk stelsel................................................25
2.3.7.2 Het wettelijk stelsel.....................................................................................25
2.3.7.3 Het huwelijkscontract..................................................................................27
2.3.7.3.1 Scheiding van goederen......................................................................27
2.3.7.3.2 Gemeenschap van goederen..............................................................27
2.3.7.3.3 Tussenoplossing.................................................................................27
2.3.7.4 Ontbinding van de vermogens....................................................................27
2.4 Familierecht: de wettelijke samenwoning...................................................................28
2.4.1 Wie..................................................................................................................... 28
2.4.2 Hoe officieel maken?..........................................................................................28
2.4.3 Rechten en plichten............................................................................................28
2.4.4 Verdeling van de goederen.................................................................................28
2.4.5 Einde van het wettelijk samenwonen..................................................................28
3
, 2.4.6 Nog bestaande nadelen?...................................................................................28
3. Het erfrecht....................................................................................................................... 28
3.1 Algemene begrippen van erfrecht..............................................................................28
3.1.1 Erfrecht en successierechten.............................................................................28
3.1.2 Begrippen........................................................................................................... 29
3.1.3 De nalatenschap aanvaarden of verwerpen.......................................................29
3.1.3.1 zuiver aanvaarden......................................................................................29
3.1.3.2 Verwerpen..................................................................................................29
3.1.3.3 Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving..................................29
3.2 Technieken van het intestaat erfrecht........................................................................29
3.2.1 Zonder langstlevende echtgenoot/partner..........................................................29
3.2.1.1 De lijn.......................................................................................................... 29
3.2.1.2 De graad.....................................................................................................30
3.2.1.3 De orde.......................................................................................................30
3.2.1.3.1 Eerste orde..........................................................................................30
3.2.1.3.2 Tweede orde.......................................................................................30
3.2.1.3.3 Derde orde..........................................................................................31
3.2.1.3.4 Vierde orde..........................................................................................31
3.2.1.4 plaatsvervulling...........................................................................................31
3.2.2 De langstlevende echtgenoot.............................................................................31
3.2.2.1 De langstlevende echtgenoot samen met afstammelingen.........................31
3.2.2.2 De langstlevende echtgenoot samen met broers en zussen of ascendenten
van de overledene..................................................................................................31
3.2.2.3 De langstlevende echtgenoot is enige erfgenaam of LLE komt in samenloop
met erfgenaam 4de orde.........................................................................................32
3.2.3 Beperkt erfrecht voor de wettelijk samenwonenden...........................................32
3.2.4 Waardering VG - NE...........................................................................................32
4. Verbintenissen uit overeenkomsten contractrechten........................................................32
4.1 Begrippen en definities...............................................................................................32
4.2 Soorten overeenkomsten...........................................................................................33
4.2.1 Consensuele, vormelijke en zakelijke contracten...............................................33
4.2.2 Wederkerige en eenzijdige contracten................................................................33
4.2.3 Contracten onder bezwarende titel en ten kosteloze titel....................................33
4.2.4 Vergeldende en kanscontracten.........................................................................33
4.2.5 Benoemde en onbenoemde contracten..............................................................33
4.2.6 Hoofd- en bijkomende contracten.......................................................................33
4.2.7 Raamcontract.....................................................................................................34
4.2.8 Toetredingscontract............................................................................................34
4.2.9 Contract met een consument..............................................................................34
4.2.10 Middelen- en resultaatsverbintenis...................................................................34
4.2.11 Verbintenis intuïtu personae en andere............................................................34
4.2.12 Hoofdelijke en niet-hoofdelijke verbintenissen..................................................34
4.3 Grondbeginselen van het contractrecht......................................................................35
4.3.1 Contractvrijheid..................................................................................................35
4.3.2 Het contract is wet: de bindende kracht..............................................................35
4.3.3 Consensualisme.................................................................................................35
4.4 Vier geldigheidsvoorwaarden.....................................................................................35
4.4.1 Toestemming......................................................................................................35
4