DEONTOLOGIE
2025-2026
S. Rutten
1
,EXAMEN
- 4 of 5 vragen met deelvragen
o Beoordeling: aanhalen belang relevante feiten > duidelijk toepassen op casus > bv.
Schending beroepsgeheim (werd de info beroepshalve vernomen? tot welke sfeer
behoort de info? speelt er een uitzondering? ..)
o Onthoudt het is niet omdat iets slechts bij een bepaalde catg. uitvoerig worden
besproken dit niet vtp is op een andere catg; bijv. valsheid in geschrifte geldt ook
bedrijfsjurist of soms antwoord te vinden in WER – anti wit was wetgeving
- 1ste (voorbeeld)vraag: 1 specifieke beroepsgroeT
o Advocaat Christian Van Buggenhout, zich beroepend op zijn beroepsgeheim, weigerde
zowel de eed af te leggen als te getuigen voor de parlementaire onderzoekscommissie
in de zaak Fortis over de contacten die hij had met magistraten die bij de zaak betroken
waren. Was deze dubbele weigering volgens u correct? Leg uit.
Advocaat = jurisprudentie geheimplichtige → in BE recht geen enkele bepaling
dat uitdrukkelijk stelt dat advocaat beroepsgeheim heeft, doch algemeen
aangenomen omdat er in art. 458 Sw. sprake is van een restcategorie → door
rechtspraak beschouwd als noodzakelijke vertrouwenspersoon die valt onder 458
Sw.
eerste antw: Vanuit strafrechtelijk oogpunt geen inbreuk op zijn
strafrechtelijk gesanctioneerd beroepsgeheim indien hij er toch voor
gekozen zou hebben om te spreken want uitdrukkelijke uitzondering in art.
458 Sw (art 352 nieuw SW) . →Mag beroepsgeheim doorbreken, maar
hoeft dit niet te doen (SW verplicht hem niet om te spreken laat hem toe
om te spreken; als het van AB mag je wel spreken; als je spreekt is dat
strafrechtelijk geen probleem)
tweede antw Deontologie van de advocaat (maximaal) is strenger dan
wat het strafrecht (minimaal) oplegt: de uitzondering ingeschreven in de
strafwet staat niet in de deontologie van de advocaat
De advocaat zou strafrechtelijk kunnen spreken, maar deontologisch
gezien niet aangezien deze hem verbied zijn beroepsgeheim te verbreken
(hij zou tuchtrechtelijk gesanctioneerd kunnen worden)
- 2de (voorbeeld)vraag: vergelijking tussen twee beroepsgroepen besproken tijdens de college
o Belangrijk: inhoud besproken bij een bepaalde beroepsgroep dat ook geldt voor andere
beroepsgroepen daar ook kunnen toepassen bijv. art. 458 Sw. (beroepsgeheim) (wordt
stapsgewijs besproken bijv. bij de magistraat, de notaris en de uitzonderingen zullen
aanbod komen (strafrechtelijke verschoningsgronden) bij de advocaat. Maar kunnen
overal eventueel worden ingeroepen
o Een gecertificeerd accountant en een advocaat willen een samenwerkingsverband
aangaan. Bespreek deze hypothese vanuit het oogpunt van de deontologie van beide
beroepsbeoefenaars.
Ze kunnen samenwerken, maar geen professionele vennootschap die het beroep
van accountant en beroep van advocaat uitoefent. Wat wel toegelaten is, samen
een vennootschap oprichten die enkel de middelen voor de beroepsuitoefening
van beide vrij beroepers ter beschikking stelt bijv. BV met 1 gezamenlijke
secretaresse, aankoop van computers of bibliotheek
- TIP: bij beantwoorden van de vragen het IRAC principe toepassen (zo wordt je ook gequoteerd)
o Issue: casus situeren (wat is het probleem?)
Voorbeeld 1ste vraag: dit is een vraag naar het beroepsgeheim van de advocaat
o Rule(s): en al haar relevante uitzonderingen (wettelijk kader)
Vb: heel het wettelijk en deontologisch kader schetsen (gelijkenissen en
verschillen aantonen)
2
, o Application: toepassen op de casus (standpunt innemen)
o Conclusion
Moet niet stap per stap worden opgeschreven, maar gewoon dat de elementen
terugkomen in het antwoord
o Andere tips
Bijv. essayvraag: enkel de argumenten die er zijn schetsen, eigen mening maakt
de prof niet uit.
Bijv. “deze feiten zou het strafrechtelijk ook een misdrijf uitmaken?” → bedoeling
is dan om ja of neen te zeggen + de constitutionele BS van het misdrijf te
overlopen. Hierbij belangrijk dat niet de wet letterlijk wordt overgenomen (maar
in eigen woorden) en dan wordt aangetoond dat aan de BS al dan niet voldaan is
Bijv. Misdrijf dat enkel alleen kan worden gepleegd door openbaar
ambtenaar; uitleggen waarom het een openbaar ambtenaar is (bijv.
gerechtsdeurwaarder, notaris in bepaalde aspecten van hun functies,
maar een advocaat niet)
o Stelselmatig opgebouwde kennis overal kunnen toepassen
o Gemeenschappelijke bepalingen in HFST XI. bijv. antiwitwaswetgeving, enkele
bepalingen in WER → dit in achterhoofd houden soms kan een vraag verwijzen naar de
specifieke wetgeving dat in het laatste hoofdstuk werd behandeld
3
, HOOFDSTUK 1: INLEIDING
AFDELING 1: DEONTOLOGIE EN TUCHTRECHT
§1 DEFINITIE
- Klassieke omschrijving = “Het geheel van gedragsregels, zowel geschreven als ongeschreven,
die de professionele verplichtingen uitmaken die rusten op diegenen die behoren tot een
bepaalde beroepsgroep en die zowel betrekking hebben op hun interne verhoudingen als
op hun verhouding met derden, in het licht van de finaliteit van het betrokken beroep”
o Of een deontologie geschreven of ongeschreven is hangt sterk af van beroep tt beroep
Codex deon v/d Vlaamse Balies = heel sterk uitgebreid codex met 250 artikelen.
Aan de andere kant heb je de magistratuur & GWH waar deontologie veelal
ongeschreven is
o Derden kunnen andere beroepsgroepen zijn, maar in de eerste plaats clienten v de
betrokken beroepsgroep
§2 KRITIEK OP DEZE DEFINITIE EN BEGRIPSAFBAKENING
- Volgens minister Koen Geen is de bovenstaande def te breed en kan de def worden
onderverdeelt in twee delen: de deontologie in de enge zin & de disciplinaire regelen
o Argument voor onderverdeling: niet elke regel is even belangrijk of draagt in dezelfde
mate bij tot de finaliteit van een beroep (disciplaire regelen zijn niet fundamenteel)
- 1) Deontologie in enge zin = zijn geschreven of ongeschreven regelen die erove waken dat de
jurist zijn functie op een maatschappelijk verantwoorde wijze vervult en die hoofdzakelijk
betrekking hebben op de verhouding tussen jurist en de rechtzoekende, rekening houdende
met algemeen belang (cfr. “professional responsibiliy”
o Het moet omdat het hoort
Deze regelen vindt men terug in verschillende rechstakken
bv: de plicht tot onafhankelijkheid en onpartijdigheid v/e magistraat,
verankert in de gids v magistraten maar ook in Ger.W. en art 6 EVRM
idem met beroepsgeheim van juristen: uitdrukkemijk in deontologische
codes (tuchtrechtelijk), maar ook in art 458 Sw. (strafrechtelijk)
bv: verbod voor advocaten, notarissen en magistraten om betwiste
schuldvorderingen te kopen i.h rechtsgebied waar zij actief zijn; verankerd
in oud BW (dergelijke verbintenissen zijn nietig)
het heeft te maken met het vervullen van je maatschappelijke rol naar behoren
het moet omdat het hoort
- 2) DISCIPLINAIRE REGELEN = regelen die ertoe strekken de interne cohesie of het aanzien
v/h beroep naar buiten toe te handhaven
o Het moet omdat het moet
o Bv; notarissen; het is niet toegelaten om clientel buiten de kantooruren en in het
weekend te ontvangen
dergelijke regel draagt er niet tot bij dat het notariaat beter zijn
maatschappelijk vernatwoorde functie vervult, want is eigenlijk handiger voor de
meeste clienten dat ze in de avond/weekend kunnen langskomen regel om
cohesie te versterken: elkaar niet concurreren door gunstigere uren
o NL-talige orde v/d Balie te brussel (alles wat niet geregeld is door de codex deontologie
Vlaamse Balies mogen provinciale balies zelg regelen): volgorde waarin de zaken op de
zitting worden behandeld
4
2025-2026
S. Rutten
1
,EXAMEN
- 4 of 5 vragen met deelvragen
o Beoordeling: aanhalen belang relevante feiten > duidelijk toepassen op casus > bv.
Schending beroepsgeheim (werd de info beroepshalve vernomen? tot welke sfeer
behoort de info? speelt er een uitzondering? ..)
o Onthoudt het is niet omdat iets slechts bij een bepaalde catg. uitvoerig worden
besproken dit niet vtp is op een andere catg; bijv. valsheid in geschrifte geldt ook
bedrijfsjurist of soms antwoord te vinden in WER – anti wit was wetgeving
- 1ste (voorbeeld)vraag: 1 specifieke beroepsgroeT
o Advocaat Christian Van Buggenhout, zich beroepend op zijn beroepsgeheim, weigerde
zowel de eed af te leggen als te getuigen voor de parlementaire onderzoekscommissie
in de zaak Fortis over de contacten die hij had met magistraten die bij de zaak betroken
waren. Was deze dubbele weigering volgens u correct? Leg uit.
Advocaat = jurisprudentie geheimplichtige → in BE recht geen enkele bepaling
dat uitdrukkelijk stelt dat advocaat beroepsgeheim heeft, doch algemeen
aangenomen omdat er in art. 458 Sw. sprake is van een restcategorie → door
rechtspraak beschouwd als noodzakelijke vertrouwenspersoon die valt onder 458
Sw.
eerste antw: Vanuit strafrechtelijk oogpunt geen inbreuk op zijn
strafrechtelijk gesanctioneerd beroepsgeheim indien hij er toch voor
gekozen zou hebben om te spreken want uitdrukkelijke uitzondering in art.
458 Sw (art 352 nieuw SW) . →Mag beroepsgeheim doorbreken, maar
hoeft dit niet te doen (SW verplicht hem niet om te spreken laat hem toe
om te spreken; als het van AB mag je wel spreken; als je spreekt is dat
strafrechtelijk geen probleem)
tweede antw Deontologie van de advocaat (maximaal) is strenger dan
wat het strafrecht (minimaal) oplegt: de uitzondering ingeschreven in de
strafwet staat niet in de deontologie van de advocaat
De advocaat zou strafrechtelijk kunnen spreken, maar deontologisch
gezien niet aangezien deze hem verbied zijn beroepsgeheim te verbreken
(hij zou tuchtrechtelijk gesanctioneerd kunnen worden)
- 2de (voorbeeld)vraag: vergelijking tussen twee beroepsgroepen besproken tijdens de college
o Belangrijk: inhoud besproken bij een bepaalde beroepsgroep dat ook geldt voor andere
beroepsgroepen daar ook kunnen toepassen bijv. art. 458 Sw. (beroepsgeheim) (wordt
stapsgewijs besproken bijv. bij de magistraat, de notaris en de uitzonderingen zullen
aanbod komen (strafrechtelijke verschoningsgronden) bij de advocaat. Maar kunnen
overal eventueel worden ingeroepen
o Een gecertificeerd accountant en een advocaat willen een samenwerkingsverband
aangaan. Bespreek deze hypothese vanuit het oogpunt van de deontologie van beide
beroepsbeoefenaars.
Ze kunnen samenwerken, maar geen professionele vennootschap die het beroep
van accountant en beroep van advocaat uitoefent. Wat wel toegelaten is, samen
een vennootschap oprichten die enkel de middelen voor de beroepsuitoefening
van beide vrij beroepers ter beschikking stelt bijv. BV met 1 gezamenlijke
secretaresse, aankoop van computers of bibliotheek
- TIP: bij beantwoorden van de vragen het IRAC principe toepassen (zo wordt je ook gequoteerd)
o Issue: casus situeren (wat is het probleem?)
Voorbeeld 1ste vraag: dit is een vraag naar het beroepsgeheim van de advocaat
o Rule(s): en al haar relevante uitzonderingen (wettelijk kader)
Vb: heel het wettelijk en deontologisch kader schetsen (gelijkenissen en
verschillen aantonen)
2
, o Application: toepassen op de casus (standpunt innemen)
o Conclusion
Moet niet stap per stap worden opgeschreven, maar gewoon dat de elementen
terugkomen in het antwoord
o Andere tips
Bijv. essayvraag: enkel de argumenten die er zijn schetsen, eigen mening maakt
de prof niet uit.
Bijv. “deze feiten zou het strafrechtelijk ook een misdrijf uitmaken?” → bedoeling
is dan om ja of neen te zeggen + de constitutionele BS van het misdrijf te
overlopen. Hierbij belangrijk dat niet de wet letterlijk wordt overgenomen (maar
in eigen woorden) en dan wordt aangetoond dat aan de BS al dan niet voldaan is
Bijv. Misdrijf dat enkel alleen kan worden gepleegd door openbaar
ambtenaar; uitleggen waarom het een openbaar ambtenaar is (bijv.
gerechtsdeurwaarder, notaris in bepaalde aspecten van hun functies,
maar een advocaat niet)
o Stelselmatig opgebouwde kennis overal kunnen toepassen
o Gemeenschappelijke bepalingen in HFST XI. bijv. antiwitwaswetgeving, enkele
bepalingen in WER → dit in achterhoofd houden soms kan een vraag verwijzen naar de
specifieke wetgeving dat in het laatste hoofdstuk werd behandeld
3
, HOOFDSTUK 1: INLEIDING
AFDELING 1: DEONTOLOGIE EN TUCHTRECHT
§1 DEFINITIE
- Klassieke omschrijving = “Het geheel van gedragsregels, zowel geschreven als ongeschreven,
die de professionele verplichtingen uitmaken die rusten op diegenen die behoren tot een
bepaalde beroepsgroep en die zowel betrekking hebben op hun interne verhoudingen als
op hun verhouding met derden, in het licht van de finaliteit van het betrokken beroep”
o Of een deontologie geschreven of ongeschreven is hangt sterk af van beroep tt beroep
Codex deon v/d Vlaamse Balies = heel sterk uitgebreid codex met 250 artikelen.
Aan de andere kant heb je de magistratuur & GWH waar deontologie veelal
ongeschreven is
o Derden kunnen andere beroepsgroepen zijn, maar in de eerste plaats clienten v de
betrokken beroepsgroep
§2 KRITIEK OP DEZE DEFINITIE EN BEGRIPSAFBAKENING
- Volgens minister Koen Geen is de bovenstaande def te breed en kan de def worden
onderverdeelt in twee delen: de deontologie in de enge zin & de disciplinaire regelen
o Argument voor onderverdeling: niet elke regel is even belangrijk of draagt in dezelfde
mate bij tot de finaliteit van een beroep (disciplaire regelen zijn niet fundamenteel)
- 1) Deontologie in enge zin = zijn geschreven of ongeschreven regelen die erove waken dat de
jurist zijn functie op een maatschappelijk verantwoorde wijze vervult en die hoofdzakelijk
betrekking hebben op de verhouding tussen jurist en de rechtzoekende, rekening houdende
met algemeen belang (cfr. “professional responsibiliy”
o Het moet omdat het hoort
Deze regelen vindt men terug in verschillende rechstakken
bv: de plicht tot onafhankelijkheid en onpartijdigheid v/e magistraat,
verankert in de gids v magistraten maar ook in Ger.W. en art 6 EVRM
idem met beroepsgeheim van juristen: uitdrukkemijk in deontologische
codes (tuchtrechtelijk), maar ook in art 458 Sw. (strafrechtelijk)
bv: verbod voor advocaten, notarissen en magistraten om betwiste
schuldvorderingen te kopen i.h rechtsgebied waar zij actief zijn; verankerd
in oud BW (dergelijke verbintenissen zijn nietig)
het heeft te maken met het vervullen van je maatschappelijke rol naar behoren
het moet omdat het hoort
- 2) DISCIPLINAIRE REGELEN = regelen die ertoe strekken de interne cohesie of het aanzien
v/h beroep naar buiten toe te handhaven
o Het moet omdat het moet
o Bv; notarissen; het is niet toegelaten om clientel buiten de kantooruren en in het
weekend te ontvangen
dergelijke regel draagt er niet tot bij dat het notariaat beter zijn
maatschappelijk vernatwoorde functie vervult, want is eigenlijk handiger voor de
meeste clienten dat ze in de avond/weekend kunnen langskomen regel om
cohesie te versterken: elkaar niet concurreren door gunstigere uren
o NL-talige orde v/d Balie te brussel (alles wat niet geregeld is door de codex deontologie
Vlaamse Balies mogen provinciale balies zelg regelen): volgorde waarin de zaken op de
zitting worden behandeld
4
