Theorie toegepaste dierkunde
1. Inleiding
➔ De basis: begrippen omtrent de dierlijke cel
1.Celmembraan:
• Het celmembraan is essentieel voor de vorming
van cellen.
• Bestaat uit moleculen met een vetoplosbaar en
een wateroplosbaar deel.
• Vormt een dubbelmembraan dat een waterige
oplossing insluit binnen een waterig milieu
= dubbele laag fosfolipiden: scheidt een waterige
oplossing binnen de cel van de buitenomgeving.
• Hydrofiele koppen trekken water aan
• Hydrofobe staarten water afstoten.
= Dit zorgt voor een selectieve doorlaatbaarheid, gereguleerd door diffusie, osmose en
transporteiwitten.
2.Dierlijke cel vs. plantaardige cel:
= Dierlijke cellen bevatten specifieke organellen en verschillen van plantaardige cellen
Vb: door het ontbreken van celwanden en chloroplasten.
3.Prokaryoten vs. eukaryoten celmembraan
• Prokaryotische cellen:
o Geen kern (pro = zonder).
o DNA bevindt zich vrij in de cel.
• Eukaryotische cellen:
o Bezitten een kern (eu = met kern).
o DNA is opgeslagen in de kern.
1
,= Verschillen zie foto’s
Prokaryoten Eukaryoten
Organismen Bacteriën, cyanobacteriën Protisten, fungi, planten,
dieren
Afmeting cel 1 tot 10 μm 5 tot 100 μm
Metabolisme Aëroob : zuurstof nodig en Aëroob
anaëroob : zonder zuurstof
DNA Circulair in cytoplasma Lineair in kern
RNA en proteïne synthese In cytoplasma DNA -> RNA: kern RNA ->
proteïne: cytoplasma
Cytoplasma Geen cytoskelet Cytoskelet opgebouwd uit
proteïne filamenten
Organellen Weinig tot geen Kern, mitochondria,
4. Organellen in de dierlijke cel en plant
• Chloroplast:
= staat voor fotosynthese enkel bij plantencellen
=De dierlijke cel bevat de volgende belangrijke organellen, die niet voorkomen in
bacteriën (prokaryoten):
(2) Kern: Opslag van DNA, afgescheiden van het cytoplasma.
(1) Mitochondriën: ATP-productie (energie)
(4) Endoplasmatisch Reticulum (ER): Synthese en transport van eiwitten en lipiden.
(3) Golgi-apparaat: Verwerking, sortering en transport van eiwitten.
• Cytoplasma
= Bevat celorganellen en is de plaats waar metabolische reacties (afbraak- en
opbouwprocessen) plaatsvinden.
= DNA bevindt zich in de kern en wordt gescheiden van de rest van de celinhoud
(1): Mitochondriën
• Functie: ATP-productie (energie), energieproductie in de vorm
van ATP via zuurstof en voedingsstoffen
• Structuur: Omringd door dubbel membraan (verschilt
kernmembraan); afmeting vergelijkbaar met bacteriën
• Oorsprong: Symbiose-theorie door andere cel (oorsprong uit
opgenomen bacterie)
2
,(2): Kern
• Inhoud: Bevat DNA.
• Structuur: Gescheiden van cytoplasma door dubbel membraan (kernenvelop)
(3): Golgi-apparaat:
• Functie: Modificatie, transport en secretie van
macromoleculen
(4): Endoplasmatisch Reticulum (ER)
-> verzameling membraanstructuren
• Soorten:
o Ruw ER: Bezet met ribosomen, synthese van
membraaneiwitten.
o Glad ER: Geen ribosomen, betrokken bij lipidesynthese.
• Structuur(verschil): Uitloper van het kernmembraan.
5.Verschil dierlijke cel en plantaardige cel
Dierlijke cel Plantaardige cel
Cellulose-wand afwezig Cellulose-wand aanwezig
Centrosoom aanwezig Centrosoom afwezig
Plastiden (= korrels )afwezig Plastiden aanwezig
Bv. Chloroplasten(= bladkorrels) ,
chromoplasten (=gekleurde korrels)
➔ Kerndeling
1.Kerndeling/celdeling
= Bij celdeling worden organellen willekeurig verdeeld over twee dochtercellen, maar het
kernmateriaal wordt precies verdeeld via kerndeling
• Mitose: In gewone lichaamscellen; creëert exacte kopieën met hetzelfde aantal
chromosomen.
• Meiose: In geslachtscellen; halveert het aantal chromosomen voor bevruchting
• Bevruchting: Herstelt het normaal aantal chromosomen door versmelting van
kernmateriaal.
3
, • Er zijn twee types kerndeling:
1. Mitose: In lichaamscellen, waarbij een exacte kopie van de cel wordt gemaakt.
2. Meiose: In geslachtscellen, waarbij het aantal chromosomen wordt gehalveerd. Dit is
belangrijk voor de bevruchting, omdat het aantal chromosomen bij samensmelting weer
verdubbelt.
Mitose
= Tijdens de mitose begint de voorbereiding van de kerndeling met de deling van het
centrosoom, een structuur in het midden van de cel. Deze twee centrosomen
verplaatsen zich naar de celmembraan en produceren een netwerk van draden (de
spoelfiguur) waaraan de chromosomen zich zullen hechten en verplaatst worden.
In de profase:
=Het kernmembraan verdwijnt.
Chromosomen beginnen zich te vormen.
• Chromosomen zijn alleen zichtbaar tijdens de celdeling; anders zijn ze in de vorm
van chromatine (niet-gecondenseerd DNA).
• Een chromosoom bestaat uit sterk opgerolde DNA-strengen, samengehouden
door eiwitten (histonen). Het chromosoom is opgebouwd uit twee identieke
chromatiden, die verbonden zijn door een centromeer.
Na de profase volgt de metafase, waarin alle chromosomen op het equatorvlak van de
cel liggen. In de anafase splitsen de centromeren en worden de chromatiden naar de
uiteinden van de cel getrokken. Tijdens de telofase verdwijnen de spoeldraden en wordt
het kernmembraan opnieuw gevormd rond de dochterkernen, waarmee de celdeling
bijna voltooid is.
4
1. Inleiding
➔ De basis: begrippen omtrent de dierlijke cel
1.Celmembraan:
• Het celmembraan is essentieel voor de vorming
van cellen.
• Bestaat uit moleculen met een vetoplosbaar en
een wateroplosbaar deel.
• Vormt een dubbelmembraan dat een waterige
oplossing insluit binnen een waterig milieu
= dubbele laag fosfolipiden: scheidt een waterige
oplossing binnen de cel van de buitenomgeving.
• Hydrofiele koppen trekken water aan
• Hydrofobe staarten water afstoten.
= Dit zorgt voor een selectieve doorlaatbaarheid, gereguleerd door diffusie, osmose en
transporteiwitten.
2.Dierlijke cel vs. plantaardige cel:
= Dierlijke cellen bevatten specifieke organellen en verschillen van plantaardige cellen
Vb: door het ontbreken van celwanden en chloroplasten.
3.Prokaryoten vs. eukaryoten celmembraan
• Prokaryotische cellen:
o Geen kern (pro = zonder).
o DNA bevindt zich vrij in de cel.
• Eukaryotische cellen:
o Bezitten een kern (eu = met kern).
o DNA is opgeslagen in de kern.
1
,= Verschillen zie foto’s
Prokaryoten Eukaryoten
Organismen Bacteriën, cyanobacteriën Protisten, fungi, planten,
dieren
Afmeting cel 1 tot 10 μm 5 tot 100 μm
Metabolisme Aëroob : zuurstof nodig en Aëroob
anaëroob : zonder zuurstof
DNA Circulair in cytoplasma Lineair in kern
RNA en proteïne synthese In cytoplasma DNA -> RNA: kern RNA ->
proteïne: cytoplasma
Cytoplasma Geen cytoskelet Cytoskelet opgebouwd uit
proteïne filamenten
Organellen Weinig tot geen Kern, mitochondria,
4. Organellen in de dierlijke cel en plant
• Chloroplast:
= staat voor fotosynthese enkel bij plantencellen
=De dierlijke cel bevat de volgende belangrijke organellen, die niet voorkomen in
bacteriën (prokaryoten):
(2) Kern: Opslag van DNA, afgescheiden van het cytoplasma.
(1) Mitochondriën: ATP-productie (energie)
(4) Endoplasmatisch Reticulum (ER): Synthese en transport van eiwitten en lipiden.
(3) Golgi-apparaat: Verwerking, sortering en transport van eiwitten.
• Cytoplasma
= Bevat celorganellen en is de plaats waar metabolische reacties (afbraak- en
opbouwprocessen) plaatsvinden.
= DNA bevindt zich in de kern en wordt gescheiden van de rest van de celinhoud
(1): Mitochondriën
• Functie: ATP-productie (energie), energieproductie in de vorm
van ATP via zuurstof en voedingsstoffen
• Structuur: Omringd door dubbel membraan (verschilt
kernmembraan); afmeting vergelijkbaar met bacteriën
• Oorsprong: Symbiose-theorie door andere cel (oorsprong uit
opgenomen bacterie)
2
,(2): Kern
• Inhoud: Bevat DNA.
• Structuur: Gescheiden van cytoplasma door dubbel membraan (kernenvelop)
(3): Golgi-apparaat:
• Functie: Modificatie, transport en secretie van
macromoleculen
(4): Endoplasmatisch Reticulum (ER)
-> verzameling membraanstructuren
• Soorten:
o Ruw ER: Bezet met ribosomen, synthese van
membraaneiwitten.
o Glad ER: Geen ribosomen, betrokken bij lipidesynthese.
• Structuur(verschil): Uitloper van het kernmembraan.
5.Verschil dierlijke cel en plantaardige cel
Dierlijke cel Plantaardige cel
Cellulose-wand afwezig Cellulose-wand aanwezig
Centrosoom aanwezig Centrosoom afwezig
Plastiden (= korrels )afwezig Plastiden aanwezig
Bv. Chloroplasten(= bladkorrels) ,
chromoplasten (=gekleurde korrels)
➔ Kerndeling
1.Kerndeling/celdeling
= Bij celdeling worden organellen willekeurig verdeeld over twee dochtercellen, maar het
kernmateriaal wordt precies verdeeld via kerndeling
• Mitose: In gewone lichaamscellen; creëert exacte kopieën met hetzelfde aantal
chromosomen.
• Meiose: In geslachtscellen; halveert het aantal chromosomen voor bevruchting
• Bevruchting: Herstelt het normaal aantal chromosomen door versmelting van
kernmateriaal.
3
, • Er zijn twee types kerndeling:
1. Mitose: In lichaamscellen, waarbij een exacte kopie van de cel wordt gemaakt.
2. Meiose: In geslachtscellen, waarbij het aantal chromosomen wordt gehalveerd. Dit is
belangrijk voor de bevruchting, omdat het aantal chromosomen bij samensmelting weer
verdubbelt.
Mitose
= Tijdens de mitose begint de voorbereiding van de kerndeling met de deling van het
centrosoom, een structuur in het midden van de cel. Deze twee centrosomen
verplaatsen zich naar de celmembraan en produceren een netwerk van draden (de
spoelfiguur) waaraan de chromosomen zich zullen hechten en verplaatst worden.
In de profase:
=Het kernmembraan verdwijnt.
Chromosomen beginnen zich te vormen.
• Chromosomen zijn alleen zichtbaar tijdens de celdeling; anders zijn ze in de vorm
van chromatine (niet-gecondenseerd DNA).
• Een chromosoom bestaat uit sterk opgerolde DNA-strengen, samengehouden
door eiwitten (histonen). Het chromosoom is opgebouwd uit twee identieke
chromatiden, die verbonden zijn door een centromeer.
Na de profase volgt de metafase, waarin alle chromosomen op het equatorvlak van de
cel liggen. In de anafase splitsen de centromeren en worden de chromatiden naar de
uiteinden van de cel getrokken. Tijdens de telofase verdwijnen de spoeldraden en wordt
het kernmembraan opnieuw gevormd rond de dochterkernen, waarmee de celdeling
bijna voltooid is.
4
