Samenvatting ethologie leerpad (dierenzorg)

Leerpad ethologie: examen leerstof

4 vormen van leren:
1. Niet-associatief leren
 Habituatie
 Sensitisatie
2. Associatief leren
 Pavloviaanse/ klassieke conditionering
 Operante conditionering)
3. Exploratorisch leren
4. Sociaal leren

1. Niet-associatief leren/ one-event learning
 De reactie op een stimulus verandert omdat het dier deze stimulus
eerder heeft meegemaakt.
 Er is geen associatie met een andere gebeurtenis (zoals beloning of
straf).
 Twee vormen:
o Habituatie: afname van reactie.
o Sensitisatie: toename van reactie


1) Habituatie
 het proces waarbij een dier steeds minder reageert op een
herhaalde, onbelangrijke stimulus.
 Doel: onnodige prikkels filteren om tijd, energie en aandacht te
besparen.
 Laat dieren/mensen toe om irrelevante signalen te negeren en
zich te focussen op belangrijke stimuli.
 Treedt op wanneer een stimulus herhaald wordt zonder dat er
iets betekenisvols volgt.
= Voorbeelden
 Paard & ruisende bladeren: reageert eerst angstig, maar stopt
daarmee wanneer blijkt dat er geen gevaar volgt.
 Alarmkreten bij dieren: dieren stoppen alarmen te geven
wanneer ze gewend raken aan soorten die géén predatoren zijn (bv.
prairiehonden bij wandelaars).
 Geluid van straatverkeer: iemand die verhuist hoort in het begin
elk voertuig, maar raakt eraan gewend.
 Onderzoekers in het veld: dieren zoals
chimpansees moeten wennen aan de
aanwezigheid van onderzoekers (zoals bij
Jane Goodall).

, 2) Sensitisatie
 Sensitisatie is het omgekeerde van habituatie.
 Het dier gaat steeds sterker reageren op een herhaalde stimulus
of na een intense/irriterende gebeurtenis.
 Ook een kleine verandering in een stimulus kan sensitisatie
uitlokken, zelfs als het dier eerder gehabitueerd was.
 Individuele verschillen spelen een rol: sommige dieren wennen aan
prikkels, andere worden juist gevoeliger.
= Voorbeelden
 Zeeslang & elektrische schok: na een schok trekt de slang zijn
kieuw veel sterker terug bij een lichte aanraking.
 Pup & stofzuiger: een pup die gewend was aan een normale
stofzuiger kan gesensitiseerd raken als het
apparaat plots een luid, abnormaal geluid
maakt.
 Boswandeling: je bent gewend aan de
bosgeluiden, maar bij het plots breken van
een tak word je meteen alert.




2. Associatief leren
 Bij associatief leren leert een dier een stimulus/gebeurtenis te
koppelen aan een andere.
o Klassieke (Pavloviaanse) conditionering: associatie
tussen twee stimuli.
o Instrumentele/operante conditionering: associatie tussen
gedrag en de gevolgen ervan (beloning of straf).

1) Klassiek (Pavloviaanse) conditionering
 Genoemd naar Ivan Pavlov, die ontdekte dat honden niet alleen
speekselen bij voedsel, maar ook bij voorafgaande signalen.
 Klassieke conditionering berust op een aangeboren verband tussen:
o Onvoorwaardelijke stimulus (OS) → Iets dat vanzelf een
rectie uitlokt
Onvoorwaardelijke respons (OR) → automatische reactie
 Wanneer een neutrale stimulus herhaaldelijk samen met de OS
wordt aangeboden:
o Wordt de neutrale stimulus een voorwaardelijke stimulus
(VS).
o Roept deze na verloop van tijd een voorwaardelijke respons
(VR) op.