Practica bijzondere weefselleer van de huisdieren II
Practicum 1: integument
1) D2/12 voetzool - humaan - trichroom (anilineblauw)
Voor onbehaarde huid (bv voetzool) geldt dat hij bestaat uit:
• Epidermis
• Verhoornd meerlagig plaveiselepitheel en bestaat voornamelijk uit keratinocyten die georganiseerd zijn
in een laagjes structuur (van buiten → binnen)
1. Stratum disjunctivum
o Afschilvering
2. Stratum corneum
o Laag van dode cellen
3. Stratum lucidum
o Soms als onderdeel beschouwd van stratum corneum; niet goed zichtbaar
4. Stratum granulosum
o Cellen bevatten:
▪ Oatlandbodies: bevatten een vetachtige substantie die tussen stratum granulosum en stratum
corneum → voedingsstoffen etc niet meer passeren (dus lagen hierboven zullen afsterven;
geen kernen meer)
▪ Keratohyalienekorrels
o Keratohyalienekorrels zijn te zien in LM
5. Stratum spinosum
- Zijn met elkaar verbonden via desmosomen → ladderachtige structuur
6. Stratum basale
- Epitheelcellen rusten op basaal membraan, vast via hemidesmosomen (soms te zien als
‘wortelvoetjes’)
Opvallend aan de epidermis: meer naar buitenste laag wordt cytoplasma steeds donkerder
Dit is opstapeling van keratinefilamenten
• Dermis
• Bestaat voornamelijk uit bindweefsel
- Onregelmatig, dicht, collageen bindweefsel
- Bundels collageen liggen door elkaar → bindweefsel moet mee kunnen bewegen met alle mogelijke
richtingen waarin wordt bewogen
• Lichaampje van Meissner
o In de dermpapil met daarrond BW-kapsel
o Er in: gemodificeerde cellen van Schwann rond zenuwvezel
o Langzame vibraties en snelle bewegingen over de huid
1.
Stratum papillare
- T.h.v. de bindweefselpapillen (= dermpapillen)
- Ook epidermiskammen terug te vinden (in het epidermisgedeelte)
- Zorgen voor stevige vasthechting aan elkaar (trekvast geheel)
2. Stratum reticulare
- Overig bindweefseldeel dat veel bloedvaten en zenuwbundels bevat
Tussen dermis en hypodermis: secretoire deeltjes zweetkliertjes terug te vinden
• Enkelvoudig, tubulair, gewonden (dus verschillende doorsneden) merocrien (kliercel blijft intact) en
sereus secreet (LET OP, dit is HUMAAN!)
• Secretoire deeltjes: eenlagig klierepitheel met hierrond niet-continue-laag myoepitheelcellen
- Kern hiervan binnen het basaalmembraan
• Afvoergangen loodrecht door de dermis: tweelagig kubisch epitheel
• Ter hoogte van epidermis doorkruisen ze de verschillende lagen (kronkelend)
• Hypodermis
• Bestaat voornamelijk uit vetweefsel met hiertussen bindweefsel (dus ook bloedvaten en zenuwbundels)
• Lichaampje van Vater-Pacini
, - In de hypodermis
- ‘Ui’ vorm
- Concentrisch gerangschikte gliacellen rondom zenuwvezel
- Snelle vibraties
2) D2/11 Cutis (onbehaarde huid; voetzool) - hond -
HE
Zie algemene opbouw van de onbehaarde huid (vorige
pagina)
Bruinachtige korrels in epidermis? → Melaninekorrels in
keratinocyten geven pigment
• Vangen UV-stralen op om huid te beschermen
3) D2/2 Cutis (onbehaarde huid) - humaan - HE
Zie algemene opbouw van de onbehaarde huid (vorige pagina)
Stratum lucidum terug te vinden!
Bruinachtige korrels in epidermis? → Melaninekorrels in keratinocyten geven pigment
,• Vangen UV-stralen op om huid te beschermen
4) D4/2 Zwoerd (licht behaarde huid) - varken - AZAN
Opvallend: verhouding epidermis - dermis (papillen en kammen) beperkt, hele talrijke hypodermis
Epidermis (zie onbehaarde huid)
Stratum disjunctivum, stratum corneum, stratum lucidum,
stratum granulosum, stratum spinosum, stratum basale
Afwijkend:
• Stratum granulosum: keratohyaliene korrels afwezig, wel
verhoorning door vetten uit de oatlandbodies
• Stratum disjunctivum is wel uitgebreid
Dermis (zie onbehaarde huid)
Afwijkend:
Grote zweetklieren: apocrien (vaakst bij huisdieren)
• Groot, open lumen met rond lumen het eenlagig
klierepitheel
Doorsneden van haartjes terug te vinden
(zie D3/1,2)
, 5) D3/1,2,7 Integument commune (behaarde huid) - humaan - AZAN
Opbouw epidermis, dermis, hypodermis volgens onbehaarde huid (zie eerste
pagina)
• Stratum granulosum: weinig keratohyaliene korrels, wel verhoorning door
vetten uit de oatlandbodies
• Melanine in keratinocyten
Aansnijdingen van haartjes terug te vinden (niet altijd goede aansnijding!)
Haar = epidermaal derivaat
• Binnenste wortelschede
- Volledig verhoornd
- Kleine uitstekende stukjes naar haartje = cuticula
o Cuticula haken in haartje zodat deze goed blijft zitten
- Buitenste wortelschede niet constant aanwezig;
verdwijnt naarmate verhoorning haartje
o Laag van Henle en Huxley → volledig verhoornde
binnenste wortelschede
• Buitenste wortelschede
- Omgeplooide regio: stratum basale + stratum spinosum
plooien om naar binnen toe, die het haartje gaan
omlijnen (dus bestaat uit levende cellen)
- Rust op het basaalmembraan (= glasmembraan)
• Glasmembraan = basaalmembraan
- Rust op bindweefselschede
Dus van binnen naar buiten
Haarwortel (merg + cortex + cuticula) - binnenste wortelschede
(cuticula + Huxley + Henle) - buitenste wortelschede -
glasmembraan - BW-schede
De haarwortel
• BW-papil
- Aanvoer voedingsstoffen
• Bulbus ligt rond BW-papil
- Verdikt stukje van het haarpijltje
- Ongedifferentieerde cellen in 1e laag tegen BW-papil aan
→ epidermaal derivaat dus ongedifferentiërde
keratinocyten
- Ook melanocyten (met melaninekorrels) die kleur geven
aan het haar
• Steeds meer naar oppervlak → minder celkernen
- Keratocyten enkel met hoornstof
- Maakt knippen/scheren zonder pijn mogelijk (i.t.t. haar eruit
trekken → zenuwvezels in BW-papil)
Talgklieren
• Holocriene klier (volledige uitstorting = cel + secreet)
• Basaalmembraan met levende cellen → delen
• Talg om haartjes beter naar buiten te laten glijden
Zweetklieren
• Enkelvoudig, tubulair, gewonden (dus verschillende
doorsneden) merocrien (kliercel blijft intact) en sereus secreet (LET OP, dit is HUMAAN!)
Practicum 1: integument
1) D2/12 voetzool - humaan - trichroom (anilineblauw)
Voor onbehaarde huid (bv voetzool) geldt dat hij bestaat uit:
• Epidermis
• Verhoornd meerlagig plaveiselepitheel en bestaat voornamelijk uit keratinocyten die georganiseerd zijn
in een laagjes structuur (van buiten → binnen)
1. Stratum disjunctivum
o Afschilvering
2. Stratum corneum
o Laag van dode cellen
3. Stratum lucidum
o Soms als onderdeel beschouwd van stratum corneum; niet goed zichtbaar
4. Stratum granulosum
o Cellen bevatten:
▪ Oatlandbodies: bevatten een vetachtige substantie die tussen stratum granulosum en stratum
corneum → voedingsstoffen etc niet meer passeren (dus lagen hierboven zullen afsterven;
geen kernen meer)
▪ Keratohyalienekorrels
o Keratohyalienekorrels zijn te zien in LM
5. Stratum spinosum
- Zijn met elkaar verbonden via desmosomen → ladderachtige structuur
6. Stratum basale
- Epitheelcellen rusten op basaal membraan, vast via hemidesmosomen (soms te zien als
‘wortelvoetjes’)
Opvallend aan de epidermis: meer naar buitenste laag wordt cytoplasma steeds donkerder
Dit is opstapeling van keratinefilamenten
• Dermis
• Bestaat voornamelijk uit bindweefsel
- Onregelmatig, dicht, collageen bindweefsel
- Bundels collageen liggen door elkaar → bindweefsel moet mee kunnen bewegen met alle mogelijke
richtingen waarin wordt bewogen
• Lichaampje van Meissner
o In de dermpapil met daarrond BW-kapsel
o Er in: gemodificeerde cellen van Schwann rond zenuwvezel
o Langzame vibraties en snelle bewegingen over de huid
1.
Stratum papillare
- T.h.v. de bindweefselpapillen (= dermpapillen)
- Ook epidermiskammen terug te vinden (in het epidermisgedeelte)
- Zorgen voor stevige vasthechting aan elkaar (trekvast geheel)
2. Stratum reticulare
- Overig bindweefseldeel dat veel bloedvaten en zenuwbundels bevat
Tussen dermis en hypodermis: secretoire deeltjes zweetkliertjes terug te vinden
• Enkelvoudig, tubulair, gewonden (dus verschillende doorsneden) merocrien (kliercel blijft intact) en
sereus secreet (LET OP, dit is HUMAAN!)
• Secretoire deeltjes: eenlagig klierepitheel met hierrond niet-continue-laag myoepitheelcellen
- Kern hiervan binnen het basaalmembraan
• Afvoergangen loodrecht door de dermis: tweelagig kubisch epitheel
• Ter hoogte van epidermis doorkruisen ze de verschillende lagen (kronkelend)
• Hypodermis
• Bestaat voornamelijk uit vetweefsel met hiertussen bindweefsel (dus ook bloedvaten en zenuwbundels)
• Lichaampje van Vater-Pacini
, - In de hypodermis
- ‘Ui’ vorm
- Concentrisch gerangschikte gliacellen rondom zenuwvezel
- Snelle vibraties
2) D2/11 Cutis (onbehaarde huid; voetzool) - hond -
HE
Zie algemene opbouw van de onbehaarde huid (vorige
pagina)
Bruinachtige korrels in epidermis? → Melaninekorrels in
keratinocyten geven pigment
• Vangen UV-stralen op om huid te beschermen
3) D2/2 Cutis (onbehaarde huid) - humaan - HE
Zie algemene opbouw van de onbehaarde huid (vorige pagina)
Stratum lucidum terug te vinden!
Bruinachtige korrels in epidermis? → Melaninekorrels in keratinocyten geven pigment
,• Vangen UV-stralen op om huid te beschermen
4) D4/2 Zwoerd (licht behaarde huid) - varken - AZAN
Opvallend: verhouding epidermis - dermis (papillen en kammen) beperkt, hele talrijke hypodermis
Epidermis (zie onbehaarde huid)
Stratum disjunctivum, stratum corneum, stratum lucidum,
stratum granulosum, stratum spinosum, stratum basale
Afwijkend:
• Stratum granulosum: keratohyaliene korrels afwezig, wel
verhoorning door vetten uit de oatlandbodies
• Stratum disjunctivum is wel uitgebreid
Dermis (zie onbehaarde huid)
Afwijkend:
Grote zweetklieren: apocrien (vaakst bij huisdieren)
• Groot, open lumen met rond lumen het eenlagig
klierepitheel
Doorsneden van haartjes terug te vinden
(zie D3/1,2)
, 5) D3/1,2,7 Integument commune (behaarde huid) - humaan - AZAN
Opbouw epidermis, dermis, hypodermis volgens onbehaarde huid (zie eerste
pagina)
• Stratum granulosum: weinig keratohyaliene korrels, wel verhoorning door
vetten uit de oatlandbodies
• Melanine in keratinocyten
Aansnijdingen van haartjes terug te vinden (niet altijd goede aansnijding!)
Haar = epidermaal derivaat
• Binnenste wortelschede
- Volledig verhoornd
- Kleine uitstekende stukjes naar haartje = cuticula
o Cuticula haken in haartje zodat deze goed blijft zitten
- Buitenste wortelschede niet constant aanwezig;
verdwijnt naarmate verhoorning haartje
o Laag van Henle en Huxley → volledig verhoornde
binnenste wortelschede
• Buitenste wortelschede
- Omgeplooide regio: stratum basale + stratum spinosum
plooien om naar binnen toe, die het haartje gaan
omlijnen (dus bestaat uit levende cellen)
- Rust op het basaalmembraan (= glasmembraan)
• Glasmembraan = basaalmembraan
- Rust op bindweefselschede
Dus van binnen naar buiten
Haarwortel (merg + cortex + cuticula) - binnenste wortelschede
(cuticula + Huxley + Henle) - buitenste wortelschede -
glasmembraan - BW-schede
De haarwortel
• BW-papil
- Aanvoer voedingsstoffen
• Bulbus ligt rond BW-papil
- Verdikt stukje van het haarpijltje
- Ongedifferentieerde cellen in 1e laag tegen BW-papil aan
→ epidermaal derivaat dus ongedifferentiërde
keratinocyten
- Ook melanocyten (met melaninekorrels) die kleur geven
aan het haar
• Steeds meer naar oppervlak → minder celkernen
- Keratocyten enkel met hoornstof
- Maakt knippen/scheren zonder pijn mogelijk (i.t.t. haar eruit
trekken → zenuwvezels in BW-papil)
Talgklieren
• Holocriene klier (volledige uitstorting = cel + secreet)
• Basaalmembraan met levende cellen → delen
• Talg om haartjes beter naar buiten te laten glijden
Zweetklieren
• Enkelvoudig, tubulair, gewonden (dus verschillende
doorsneden) merocrien (kliercel blijft intact) en sereus secreet (LET OP, dit is HUMAAN!)
