Samenvatting wetgeving & deontologie

WETGEVING EN DEONTOLOGIE

DEEL 1: INLEIDENDE BEGRIPPEN VAN HET RECHT

WAT IS RECHT?
 Gerechtigheid = rechtvaardigheid; het recht handhaven
 Groep van bij de wet vastgestelde regels
 Rechtsgeleerdheid: recht studeren
 Rechtspraak: wraak nemen
 Wettelijke of morele bevoegdheid
 Heffing, belasting: invoerrechten

RECHT IS OVERAL
 Sommige regels leggen een verplichting op
vb: je mag niet rijden zonder rijbewijs
 Sommige regels leggen een verbod op
vb: je mag niet door het rood licht rijden

-> niet naleven: sanctie

KENMERKEN VAN EEN RECHTSREGEL
 Steeds een regel waarvan de naleving kan afgedwongen worden
 Niet gelijk aan andere soort gedragsregels of religieuze normen

DOEL VAN HET RECHT (!)
 Regelt de manier waarop wij samenleven
 De spelregels van de maatschappij

WAT IS RECHTSSUBJECT?
 Iedere drager van juridische verplichtingen:
o Natuurlijke persoon: elk mens
o Rechtspersoon: vennootschappen en verenigingen met rechtspersoonlijkheid

OBJECTIEF VS. SUBJECTIEF RECHT
 Objectief recht: het systeem van rechtsregels
vb: wet van 16 maart 1971 op de arbeidsovereenkomsten
 Subjectief recht: hangt vast aan de persoon
vb: in geval van onterecht ontslag

,INDELING VAN HET OBJECTIEF RECHT
PUBLIEK RECHT
GRONDWETTELIJK RECHT
 De grondwet is de basistekst van België
 Regelt hoe België werkt
 Bepaalt welke basisrechten elke Belg heeft
 Speciale procedure om de grondwet te wijzigen


ADMINISTRATIEF R ECHT
 Regelt hoe de administratie (overheid) werkt
 Verspreid in verschillende wetten, koninklijke besluiten, decreten…
vb: milieurecht ambtenarij, stedenbouw
 Verschillende administratieve instanties:
o Gegevensbeschermingsautoriteit
o Gemeentes (GAS-boetes)
 Doel: willekeur van de overheid te vermijden


FISCAAL RECHT
 Regelt hoe de overheid haar inkomsten moet genereren
 Bepaalt ook de bevoegdheid van de fiscus
 Geen belasting zonder wet
 Belasting = verplichte bijdrage van de burger zonder een rechtstreeks aanwijsbare
tegenprestatie
≠ retributie
 Verschillende soorten belastingen:
o Inkomstenbelasting
o Btw
o Registratierechten


SOCIALEZEKERHEIDSRECHT
 Ontstaan in de tweede helft van 19e eeuw
 Steunt op solidariteit
 3 stelsels:
o Ambtenaren
o Zelfstandigen
o Werknemers
 Regelt wat op sociaal vlak verzekerd kan en moet worden
vb.: pensioen, arbeidsongevallen…

,STRAFRECHT
 Regelt welke handelingen strafbaar zijn
 Bepaalt welke straffen er kunnen opgelegd worden
 Geen straf zonder wet

 Verschillende soorten misdrijven:
o Overtreding
o Wanbedrijf
o Misdaad
 Voortdurende misdrijven vs. aflopende misdrijven

vb: diefstal: “hij die een zaak die hem niet toebehoort, bedrieglijk wegneemt, is schuldig aan
diefstal.”


STRAFPROCESRECHT
 Regelt de manier waarop een strafprocedure gevoerd moet worden
 Bepaalt regels waaraan de overheid zich moet houden wanneer zij onderzoek voert naar
strafrechtelijke feiten

 In het kader van het onderzoek:
vb: huiszoeking of telefoontap zonder goedkeuring van de onderzoeksrechter
o Sanctie: bewijs kan niet meer gebruikt worden (Antigoonregel)
 In het kader van de voorlopige hechtenis
vb.: verdachte wordt niet binnen de 48u voor een onderzoeksrechter geleid
o Sanctie: verdachte moet vrijgelaten worden



MEDIARECHT
 Ruim begrip
o Audiovisuele media
o Muziek
o Journalistiek
 Combinatie van verschillende rechtsbronnen:
o Grondwet
o Europese richtlijnen
o Mediadecreet
o Richtlijnen in de sector

, PRIVAAT RECHT
BURGERLIJK RECHT
 Regelt alles omtrent de staat van personen en de verhoudingen tussen personen onderling
 Voornaamste bron: burgerlijk wetboek
-> wordt momenteel grondig hervormd
 Bekwaamheid van personen:
o Minderjarigen vs. meerderjarigen
 Huwelijk en de scheiding:
o Verplichtingen van echtgenoten ten aanzien van elkaar
o Huwelijksvermogensstelsel
 Verhouding tussen ouders en kinderen
vb.: draagwijdte zorgplicht
 Statuut van goederen
vb.: eigendom vs. vruchtgebruik
 Erfenissen en de verdelingen van vermogens
vb.: niemand kan gedwongen worden om in onverdeeldheid te blijven
o Schenkingen vs. erfenissen
 Het sluiten en gevolgen van de overeenkomst
 Burgerlijk bewijsrecht
vb.: schriftelijk bewijs nodig voor handelingen van boven 375 euro
 Huur van goederen
 Aanneming



HANDELS-EN ECONOMISCH RECHT
 Regelt hoe ondernemingen zich moeten gedragen ten aanzien van elkaar en ten aanzien van
de andere marktdeelnemers (zoals consumenten)
 Heeft betrekking op oneerlijke marktpraktijken, oneerlijke mededinging, misbruik van
machtspositie…
 Belangrijkste bron: wetboek economisch recht

 WER bestaat uit een aantal boeken:
o Boek VI: Marktpraktijken en Consumentenbescherming
o Boek XI: Intellectuele eigendom en Bedrijfsgeheimen
o Boek XII: Recht van de Elektronische Economie
o Boek XV: Rechtshandhaving