Samenvatting Grondbeginselen van de fiscaliteit en fiscale procedure

Examen

 Schriftelijk
 Artikels mogen afgeprint worden




Wetten
 Belgielex is goeie website voor wetten
 Bijzondere financieringswet!




Grondbeginselen
van de fiscaliteit &
fiscale procedure
Studiemateriaal
 Wetboek: alle wetgevin die in HCs aan bod kwam
 Slides
 Nog zaken op Ufora
 Notities
 Boek (ik denk niet echt)




1

,ALGEMENE BEGINSELEN ----------------------------------------------------------------------- 3

Indeling van belastingen -------------------------------------------------------------------------------------------------4
Welke overheden zijn er allemaal in België die te maken hebben met belastingen? ---------------------4
Wijze van heffing ----------------------------------------------------------------------------------------------------------5
Onderscheid van belasting obv grondslag --------------------------------------------------------------------------6
Directe & indirecte belastingen ----------------------------------------------------------------------------------------7
Fiscale wetboeken --------------------------------------------------------------------------------------------------------9

Bevoegdheid om belasting te heffen ------------------------------------------------------------------------------- 10

Ter info: hiërarchie der rechtsnormen ----------------------------------------------------------------------------- 12

Beginselen in het fiscaal recht --------------------------------------------------------------------------------------- 13
Bescherming bij het tot stand komen van materiële belastingregels --------------------------------------- 13
Legaliteitsbeginsel ----------------------------------------------------------------------------------------- 13
Eenjarigheidsbeginsel ------------------------------------------------------------------------------------- 14
Gelijkheidsbeginsel (3e grondwettelijkheidsbeginsel) --------------------------------------------- 15
Niet-retroactiviteitsbeginsel ------------------------------------------------------------------------------ 15
Fiscale non bis in idem beginsel------------------------------------------------------------------------ 16
Rechtszekerheidsbeginsel ------------------------------------------------------------------------------- 18
Vertrouwensbeginsel -------------------------------------------------------------------------------------- 19
Wetstoepassing ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- 20
Bestrijden van misbruiken --------------------------------------------------------------------------------------------- 22

Verhouding met andere rechtstakken ------------------------------------------------------------------------------ 23


FISCALE PROCEDURE -------------------------------------------------------------------------- 24

Deel 1 – Inleiding ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- 24
Overzicht fiscale procedure ------------------------------------------------------------------------------------------- 24
Algemeen overzicht---------------------------------------------------------------------------------------- 24

Deel 2 – Algemene beginselen --------------------------------------------------------------------------------------- 26
Recht op privéleven----------------------------------------------------------------------------------------------------- 26
Recht op een gelijke behandeling ----------------------------------------------------------------------------------- 26
Recht op een eerlijk proces ------------------------------------------------------------------------------------------- 26
Recht op toegang tot bestuursdocumenten----------------------------------------------------------------------- 26
Recht op een doeltreffende voorziening in rechte--------------------------------------------------------------- 27
Non bis in idem ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- 28
Recht op eigendom ----------------------------------------------------------------------------------------------------- 28
Beginselen van administratief recht--------------------------------------------------------------------------------- 29
Verbod van machtsafwending (legaliteitsbeginsel) ------------------------------------------------ 29
Motiveringsplicht-------------------------------------------------------------------------------------------- 29
Rechtszekerheid – vertrouwensbeginsel ------------------------------------------------------------- 30
Het zorgvuldigheidsprincipe ----------------------------------------------------------------------------- 30
Het redelijkheidsbeginsel en verbod op willekeur -------------------------------------------------- 30

Deel 3 – Aangifte en rapportering ----------------------------------------------------------------------------------- 31
Waarom is er een aangifte? ------------------------------------------------------------------------------------------ 31
Juridische karakter van een aangifte ------------------------------------------------------------------------------- 31
De aangifteverplichting(en) in de inkomstenbelasting ---------------------------------------------------------- 32


2

, Algemene aangifte ----------------------------------------------------------------------------------------- 32
Bijzondere aangiftes --------------------------------------------------------------------------------------- 33
Vorm van de aangifte--------------------------------------------------------------------------------------------------- 34
Inhoud van de aangifte------------------------------------------------------------------------------------------------- 34
Termijn van de aangifte ------------------------------------------------------------------------------------------------ 36
Gevolgen van de niet-aangifte, laattijdige, onvolledige of onjuiste aangifte ------------------------------ 36
Ter vergelijking: de aangifteverplichting(en) in de btw --------------------------------------------------------- 37

Deel 4 – Controle ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- 37
Onderzoeksbevoegdheden in de inkomstenbelastingen ------------------------------------------------------ 39
Duur van het onderzoek ---------------------------------------------------------------------------------- 39
Onderzoeksbevoegdheden tav de belastingplichtige --------------------------------------------- 44
Onderzoeksbevoegdheden ten aanzien van derden (afdeling 2 WIB) ------------------------ 58
Derdenonderzoek in de publieke sector (afdeling 3 WIB) ---------------------------------------- 64

Deel 5 – Bewijs------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 66
Situering ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 66
Bewijslast ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 67
Bewijskracht -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 68
De fiscale bewijsmiddelen--------------------------------------------------------------------------------------------- 69
Vermoedensbewijs----------------------------------------------------------------------------------------- 70
Art. 344, §1 WIB -------------------------------------------------------------------------------------------- 72
Lot van het onrechtmatig verkregen bewijs ----------------------------------------------------------------------- 75

Deel 6 – Vestiging--------------------------------------------------------------------------------------------------------- 77
Situering ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 77
De aanslagprocedure in de Inkomstenbelastingen (H5 onder titel VII in WIB) --------------------------- 77
De procedure van wijziging van aangifte (art. 346 WIB)------------------------------------------ 78
De procedure van aanslag van ambtswege (art. 351 WIB) -------------------------------------- 81
De aanslagprocedure in de Inkomstenbelastingen ------------------------------------------------------------- 83
De gewone aanslagtermijn------------------------------------------------------------------------------- 84
De buitengewone aanslagtermijnen ------------------------------------------------------------------- 84
De bijzondere aanslagtermijnen ------------------------------------------------------------------------ 84
De uitzonderlijke aanslagtermijnen -------------------------------------------------------------------- 86
inkohiering, aanslagbiljet --------------------------------------------------------------------------------- 86

Deel 7 – Geschillen ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 88
Situering ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 88
Klassieke geschillenprocedure--------------------------------------------------------------------------------------- 88
Nationale geschillenprocedure --------------------------------------------------------------------------------------- 89
 Administratieve fase ----------------------------------------------------------------------------------- 90
 1. Bezwaarprocedure-------------------------------------------------------------------------------------------- 90
 wat na de beslissing op bezwaar? ----------------------------------------------------------------- 97
 Bij gebrek aan (tijdige) beslissing mbt rechtzetting--------------------------------------------- 98
 Class actions -------------------------------------------------------------------------------------------- 99
2. Procedure van ontheffing van ambtswege in de Inkomstenbelasting------------------------------ 101
Klassieke geschillenprocedure------------------------------------------------------------------------------------- 102
Nationale procedure -------------------------------------------------------------------------------------------------- 103




ALGEMENE BEGINSELEN
3

,  Gelijkheidsbeginsel, legaliteitsbeginsel, territorialiteitsbeginsel,…


INDELING VAN BELASTINGEN

 Belastingen is een ruim begrip
o Geen definitie in GW
o Eigenlijk is een belasting een vorm van dwangfinanciering. Je moet meebetalen aan de
voorzieningen van het openbaar nut. Tegen die verplichte financiering staat er geen
tegenprestatie. Dit is wat een belasting onderscheidt van een vergoedingsretributie. Hiervoor
krijg je wel een tegenprestatie. Vb. nummerplaat aanvragen, uittreksel voor een
bouwvergunning aanvragen bij de gemeente, …
o Belastingen dienen vooral om financiering te verkrijgen, maar het wordt steeds meer gebruikt
als een maatschappelijk sturend/regulerend middel
 Indeling van belastingen = met welk type belasting hebben we dan te maken




WELKE OVERHEDEN ZIJN ER ALLEMAAL IN BELGIË DIE TE MAKEN HEBBEN
MET BELASTINGEN?

 Federale overheid: Bart de Wever
o Rijksbelastingen
 Zoals personenbelasting, btw, vennootschapsbelasting (eig zijn de 4
inkomstenbelastingen federaal), douane & accijnzen, diverse rechten & taksen (bvb
taks op de effectenrekening,…), KI (opbrengsten voor gewesten),…
 Regionaal niveau
o Vlaamse, Waals, Brussels Gewest: zijn de 3 deelstaten, het zijn aparte entiteiten met toch een
ruime bevoegdheid
o Cultuur, onderwijs, ouderenzorg, sport,…
o Eigenlijke fiscale bevoegdheden (art. 170, §2 GW): drastisch ingeperkt door federale
wetgever
 Putten ze uit fiscale grondwettelijke autonomie
 Belangrijk voorbehoud = ze mogen de materie niet belasten die al bezet is door de
federale overheid
 Een gewest kan geen autonome inkomstenbelasting invoeren
 Bvb Turteltaks: taks voor energieheffing maar mocht niet want federale overheid had
het elektriciteitsverbruik al belast
o Oneigenlijke fiscale bevoegdheden (titel III BFW dd. 16/01/1989): oa. onroerende
voorheffing, schenkingsrechten, successierechten, verkeersbelasting, verkooprecht, belasting
op spelen en weddenschappen,…
 Waren initieel federaal maar de opbrengsten worden toegekend aan de Gewesten
 Bepaalde bevoegdheidsaspecten heeft men overgegeven aan de Gewesten
 Ze mogen de belasting niet opheffen of buiten materie van de belasting treden (ze
kunnen wel de belasting ‘opheffen’ door 0% te vragen)
o Fiscale autonomie PB (titel III/1 BFW)

4

,  Ze kunnen belastingverminderingen invoeren, belastingvermeerderingen,
opcentiemen (max 25%)
 Lokaal niveau
o Gemeenten & provincies
o 10 provincies en 300 gemeenten hebben ook allemaal bevoegdheden
 Bvb belasting op 2e verblijf, parkeerbelasting, hondenpoep belasting, zwembaden,
kantooroppervlak,…
 Mogen ook niet op federaal terrein treden
 Groot deel van de gemeentelijke inkomsten komt uit aanvullende gemeentelijke
belasting, geïnd door federale overheid maar doorgestort naar de gemeenten
 Ook aanvullende gemeentebelasting




WIJZE VAN HEFFING

 Tariefstructuur:
 Vaste belastingen
o = vast forfaitair bedrag dat je verschuldigd bent omdat je een feit verstrekt
o Bvb hebben van zwembad, stallen van uw wagen, registreren van akte die niet aan specifieke
bedragen is verbonden, huisvuil, parkeerplaats in openbare ruimte (die parkeertikketten),
kilometerheffing
 Evenredige belastingen
o = aan de hand van een vast percentage
o Bvb verkooprecht (als je een huis koopt dan is basistarief 12%, btw (basistarief van 21%)
 Progressieve belastingen
o =progressieve tariefstructuur, waar je verhoudingsgewijs meer belasting verschuldigd bent
naarmate je opklimt op de ladder
o Waarom?
 Naarmate je meer verdient, moet men proportioneel meer bijdragen
 Brede schouders dragen de zwaarste lasten
o Bvb personenbelasting (progressieve tariefstructuur), successierechten, schenkbelasting
(althans onroerende goederen, voor roerende goederen is dit evenredig), erfrecht




5

, ONDERSCHEID VAN BELASTING OBV GRONDSLAG

 Heel belangrijk verschil bij het bekijken van penetrariteitsbeginsel
 Zakelijke belastingen
o = Houdt rekening met de zaak/goed/dienst, louter het feit dat een transactie plaatsvindt,
transactie gelinkt aan bepaalde goed of dienst, VERBONDEN AAN ZAAK, los van kwalitatieve
kenmerken van persoon die transactie uitvoert.
o Ga je linken aan een zaak (niet aan een persoon)
o Bvb OV (belasting wordt berekend rekening houdend met het kadastraal inkomen en niet met
de persoon), BTW, Belasting niet inwoners? (Wat is dat dan? Belastingen op inkomsten die
verband houden met de Belgische bodem en verworven worden door mensen die gaan band
hebben met België. In intentie = zaakbelasting. Chinees met appartement in BE, zij zal
onderworpen worden aan BNI), het aantal vierkante meters wordt rekening mee gehouden bvb
 Persoonlijke belastingen
o = Men houdt rekening met de individueel persoon, gelinkt met een persoon
o Worden gegeven rekening houdend met de kenmerken eigen aan de persoon (bvb
personenbelasting, ze gaan voor elk individu apart het verdienvermogen kwantificeren per jaar)
 Personenbelasting: alle inkomsten, heel sterk gelinkt aan de persoon
 In principe is de vraag waar je de inkomsten hebt gekregen van geen belang
o Bvb. In functie van inkomsten/verdienvermogen, erfbelasting, personenbelasting
 => deze begrippen houden verband met het territorialiteitsbeginsel
o Verband met territorium: verband kan zakelijk zijn maar ook persoonlijk. Maar als er geen
persoonlijk band is dan enkel zakelijk voor aanknopingspunt op fiscaal vlak
o Dubbele belasting confrontatie
 Vb. Woon in België, maar appartement in FR
- Frankrijk beroept op inkomsten van huur. Maar BE int op alles, want persoon
heeft persoonlijke band met land.
- Er zijn 2 staten bevoegd, maar verdrag zal bepalen wie heffingsbevoegdheid
krijgt.
- In dit vb obv grond van bevoegdheid zal men kijken in welke staat OG
(onroerende goed) is gelegen.
- Inkomen OG in eerste instantie zal opnemen in belastbare grondslag, dan
progressieve grondslag en dan evenredige vermindering




6