PERSONEN-, FAMILIE- EN RELATIEVERMOGENSRECHT
TITEL III. BESCHERMINGSSTATUTEN VOOR MINDERJARIGEN................................................4
HOOFDSTUK I. INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND.......4
HOOFDSTUK II. HANDELINGS(ON)BEKWAAMHEID VAN DE MINDERJARIGE...................6
AFDELING 1. PRINCIPIËLE HANDELINGSONBEKWAAMHEID...................................6
§1 Materiële rechtshandelingen.........................................................................6
§2 Proceshandelingen........................................................................................ 6
AFDELING 2. UITZONDERLIJKE HANDELINGSBEKWAAMHEID.................................7
§1 Rechtshandelingen die de minderjarige alleen mag verrichten....................7
§2 Rechtshandelingen die de minderjarige mag stellen behoudens verzet.......7
§3 Rechtshandelingen waarvoor de minderjarige toestemming of machtiging
nodig heeft......................................................................................................... 8
§4 Rechtshandelingen waarvoor de minderjarige bijstand nodig heeft..............8
HOOFDSTUK III. OUDERLIJK GEZAG, VERBLIJF EN RECHT OP CONTACT......................9
AFDELING 1. ALGEMENE BESCHOUWINGEN IN VERBAND MET OUDERLIJK GEZAG
.............................................................................................................................. 9
§1 Definitie en verantwoording..........................................................................9
§2 Bestanddelen................................................................................................ 9
§3 Toepassingsgebied........................................................................................ 9
AFDELING 2. GEZAG OVER DE PERSOON VAN DE MINDERJARIGE.......................10
§1 Samenlevende ouders.................................................................................10
§2 Niet-samenlevende ouders..........................................................................11
AFDELING 3. RECHTEN OMTRENT HET VERMOGEN VAN DE MINDERJARIGE........14
§1 Ouderlijk goederenbeheer...........................................................................14
§2 Ouderlijk vruchtgebruik...............................................................................15
AFDELING 4. RECHT OP PERSOONLIJK CONTACT.................................................15
§1 Algemeen.................................................................................................... 15
§2 Titularissen van het recht op persoonlijk contact........................................15
§3 Modaliteiten................................................................................................. 17
AFDELING 5. HOREN VAN MINDERJARIGEN.........................................................19
§1 Doel van het horen...................................................................................... 19
§2 Toepassingsgebied ratione materiae..........................................................19
§3 Toepassingsgebied ratione personae..........................................................19
§4 Modaliteiten van het horen.........................................................................21
§5 Gevolgen van het horen.............................................................................. 24
HOOFDSTUK IV. PLEEGZORG.............................................................................................24
AFDELING 1. TOEPASSINGSGEBIED.....................................................................24
AFDELING 2. RECHTEN VAN PLEEGZORGERS EN OUDERS..................................24
1
, §1 Verblijfsrecht en dagdagelijkse beslissingen versus belangrijke beslissingen
......................................................................................................................... 25
§2 Delegatie van de ouderlijke rechten en bevoegdheden aan pleegzorgers. .25
§3 Recht op toezicht op de opvoeding.............................................................26
§4 Recht op persoonlijk contact met het pleegkind.........................................27
AFDELING 3. BEVOEGDHEID VAN DE FAMILIERECHTBANK EN DE
JEUGDRECHTBANK.............................................................................................. 27
§1 Samenhang van maatregelen inzake ouderlijk gezag +
jeugdbeschermingsmaatregelen......................................................................27
AFDELING 4. AANSPRAKELIJKHEID VOOR ONRECHTMATIGE DAAD VAN HET
PLEEGKIND.......................................................................................................... 29
§1 Aansprakelijkheid van het minderjarige pleegkind......................................29
§2 Aansprakelijkheid van de ouders en pleegzorgers......................................29
AFDELING 5. EINDE............................................................................................. 30
HOOFDSTUK V. RECHT VAN BROERS EN ZUSSEN OM NIET VAN ELKAAR TE WORDEN
GESCHEIDEN........................................................................................................................ 31
AFDELING 1. PERSONEEL TOEPASSINGSGEBIED.................................................31
§1 Juridisch verwante broers en zussen...........................................................31
§2 Met broers en zussen gelijkgestelde personen............................................31
AFDELING 2. VERWEZENLIJKING VAN HET RECHT...............................................31
HOOFDSTUK VI. VOOGDIJ OVER MINDERJARIGEN..........................................................32
AFDELING 1. ONTSTAAN VAN DE VOOGDIJ..........................................................32
AFDELING 2. ORGANISATIE VAN DE VOOGDIJ......................................................32
§1 Bevoegde vrederechter...............................................................................32
§2 Dringende maatregelen...............................................................................32
§3 Aanwijzing van de voogd.............................................................................32
§4 Redenen van ontlasting, onbekwaamheid, uitsluiting en ontzetting...........34
AFDELING 3. WERKING VAN DE VOOGDIJ............................................................34
§1 Algemeen.................................................................................................... 34
§2 Taken van de voogd en vrederechter bij aanvang van de voogdij..............34
§3 Goederenbeheer door de voogd..................................................................35
AFDELING 4. EINDE VAN DE VOOGDIJ EN DEFINITIEVE VOOGDIJREKENING.........35
§1 Gevallen van beëindiging van de voogdij....................................................35
§2 Definitieve voogdijrekening.........................................................................36
HOOFDSTUK VII. PLEEGVOOGDIJ.......................................................................................36
AFDELING 1. OMSCHRIJVING EN PRAKTISCH NUT................................................36
AFDELING 2. GRONDVEREISTEN..........................................................................36
AFDELING 3. VORMVEREISTEN............................................................................ 36
AFDELING 4. GEVOLGEN..................................................................................... 36
AFDELING 5. EINDE VAN DE PLEEGVOOGDIJ.......................................................37
2
, HOOFDSTUK VIII. ONTVOOGDING......................................................................................38
AFDELING 1. OMSCHRIJVING EN NUT..................................................................38
AFDELING 2. VORMEN......................................................................................... 38
§1 Wettelijke ontvoogding................................................................................38
§2 Gerechtelijke ontvoogding..........................................................................38
AFDELING 3. RECHTSSTATUUT VAN DE ONTVOOGDE MINDERJARIGE.................38
§1 Aangaande zijn persoon..............................................................................38
§2 Aangaande zijn goederen............................................................................39
AFDELING 4. EINDE VAN DE ONTVOOGDING.......................................................39
AFDELING 5. SANCTIES ALS GEVOLG VAN DE ONBEKWAAMHEID VAN DE
ONTVOOGDE MINDERJARIGE...............................................................................39
§1 Nietigverklaring van de rechtshandeling.....................................................39
§2 Vermindering van de verbintenissen van de ontvoogde.............................39
§3 Aansprakelijkheid van de curator................................................................40
TITEL IV. BESCHERMDE MEERDERJARIGEN............................................................................40
HOOFDSTUK I. PUBLIEKRECHTELIJKE MAATREGELEN VRIJHEIDSBEROVING.............40
AFDELING 1. MENSENRECHTELIJK KADER...........................................................40
AFDELING 2. DE WET INZAKE DE BESCHERMING OPGELEGD AAN EEN PERSOON
MET EEN PSYCHIATRISCHE AANDOENING...........................................................42
§1 Historiek en terminologie............................................................................42
§2 Vrijheidsbeperking van personen met een psychiatrische aandoening.......42
§3 Drie beschermingsmaatregelen..................................................................42
§4 Twee procedures......................................................................................... 43
§5 Modaliteiten van de beschermende observatiemaatregel...........................44
§6 Duur van de beschermingsmaatregelen.....................................................44
§7 Wijziging van de beschermingsmaatregelen...............................................44
AFDELING 3. INTERNERING VAN PERSONEN MET EEN GEESTESSTOORNIS.........45
§1 Voorwaarden voor internering (toepassingsgebied)....................................45
§2 Geen directe gevolgen voor de bekwaamheid van de geïnterneerde.........45
HOOFDSTUK II. PRIVAATRECHTELIJKE BESCHERMING..................................................47
AFDELING 1. VERVANGING VAN DE VROEGERE BESCHERMINGSSTATUTEN EN
OVERGANG NAAR HET ACTUELE STATUUT..........................................................47
§1 Krachtlijnen van het huidige statuut...........................................................47
§2 Structuur..................................................................................................... 47
AFDELING 2. TOEPASSINGSGEBIED VAN DE BESCHERMINGSREGELING..............48
§1 Meerderjarigen............................................................................................ 48
§2 Gezondheidstoestand die de zelfstandige behoorlijke belangenwaarneming
verhindert........................................................................................................ 48
§3 Verkwisters (art 488/2 OBW).......................................................................48
AFDELING 3. BUITENGERECHTELIJKE BESCHERMING..........................................49
3
, §1 Bescherming via een bijzonder geregelde lastgeving.................................49
§2 Techniek en draagwijdte............................................................................. 49
§3 Registratie................................................................................................... 49
§4 Uitvoering van de lastgeving.......................................................................49
§5 Einde........................................................................................................... 50
§6 Overgangsrecht........................................................................................... 50
AFDELING 4. RECHTERLIJKE BESCHERMING........................................................51
§1 Bescherming via onbekwaamheid...............................................................51
§2 Bewind......................................................................................................... 56
§3 Bijstand....................................................................................................... 59
§4 Vertegenwoordiging en beheer...................................................................61
§5 Procedurele aspecten.................................................................................. 62
TITEL III. BESCHERMINGSSTATUTEN VOOR MINDERJARIGEN
De minderjarige is de natuurlijke persoon die de volle leeftijd van 18 jaar nog niet
heeft bereikt (art. 388 OBW). Een persoon wordt meerderjarig op de dag van zijn
achttiende verjaardag (art. 488 OBW) op het uur waarop hij geboren werd, dit uur
staat vermeld in de geboorteakte (art. 44, 1° OBW)
- Op elke minderjarige is het Internationaal Verdrag inzake de rechten van het
Kind van toepassing
Waar in de regel iedere persoon titularis is van subjectieve rechten
(genotsbekwaamheid), is niet iedere persoon bekwaam om deze rechten zelfstandig
uit te oefenen (handelingsbekwaamheid)
- De handelingsbekwaamheid is een juridische techniek tot belemmering van
enerzijds minderjarigen, gelet op hun onervarenheid, en anderzijds personen
met een psychiatrische aandoening of geesteszwakken, gelet op hun
onvolwaardige wilsvorming
De bescherming van handelingsonbekwamenen vertoont twee aspecten:
Positief wordt de bescherming gerealiseerd doordat een derde in naam en voor
rekening van de handelingsonbekwame (vertegenwoordiging) of samen met
hem (bijstand) diens rechten uitoefent
Negatief wordt die bescherming gerealiseerd doordat het zelfstandig optreden
van de handelingsonbekwame met nietigheid wordt gesanctioneerd
HOOFDSTUK I. INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN
VAN HET KIND
Het Universeel Verdrag inzake de Rechten van het Kind van 20 november 1989, een
nagenoeg universeel verdrag, is voor België in werking getreden op 15 januari 1992.
- Van toepassing op elke minderjarige
- Omschreven in artikel 1 IVRK : “ieder kind jonger dan 18 jaar, tenzij de
minderjarigheid eerder wordt bereikt”
Het verdrag kent een hele reeks fundamentele rechten toe aan minderjarigen:
Recht op leven (art. 6 IVRK)
Recht op identiteit (art. 7-9 IVRK)
4
TITEL III. BESCHERMINGSSTATUTEN VOOR MINDERJARIGEN................................................4
HOOFDSTUK I. INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND.......4
HOOFDSTUK II. HANDELINGS(ON)BEKWAAMHEID VAN DE MINDERJARIGE...................6
AFDELING 1. PRINCIPIËLE HANDELINGSONBEKWAAMHEID...................................6
§1 Materiële rechtshandelingen.........................................................................6
§2 Proceshandelingen........................................................................................ 6
AFDELING 2. UITZONDERLIJKE HANDELINGSBEKWAAMHEID.................................7
§1 Rechtshandelingen die de minderjarige alleen mag verrichten....................7
§2 Rechtshandelingen die de minderjarige mag stellen behoudens verzet.......7
§3 Rechtshandelingen waarvoor de minderjarige toestemming of machtiging
nodig heeft......................................................................................................... 8
§4 Rechtshandelingen waarvoor de minderjarige bijstand nodig heeft..............8
HOOFDSTUK III. OUDERLIJK GEZAG, VERBLIJF EN RECHT OP CONTACT......................9
AFDELING 1. ALGEMENE BESCHOUWINGEN IN VERBAND MET OUDERLIJK GEZAG
.............................................................................................................................. 9
§1 Definitie en verantwoording..........................................................................9
§2 Bestanddelen................................................................................................ 9
§3 Toepassingsgebied........................................................................................ 9
AFDELING 2. GEZAG OVER DE PERSOON VAN DE MINDERJARIGE.......................10
§1 Samenlevende ouders.................................................................................10
§2 Niet-samenlevende ouders..........................................................................11
AFDELING 3. RECHTEN OMTRENT HET VERMOGEN VAN DE MINDERJARIGE........14
§1 Ouderlijk goederenbeheer...........................................................................14
§2 Ouderlijk vruchtgebruik...............................................................................15
AFDELING 4. RECHT OP PERSOONLIJK CONTACT.................................................15
§1 Algemeen.................................................................................................... 15
§2 Titularissen van het recht op persoonlijk contact........................................15
§3 Modaliteiten................................................................................................. 17
AFDELING 5. HOREN VAN MINDERJARIGEN.........................................................19
§1 Doel van het horen...................................................................................... 19
§2 Toepassingsgebied ratione materiae..........................................................19
§3 Toepassingsgebied ratione personae..........................................................19
§4 Modaliteiten van het horen.........................................................................21
§5 Gevolgen van het horen.............................................................................. 24
HOOFDSTUK IV. PLEEGZORG.............................................................................................24
AFDELING 1. TOEPASSINGSGEBIED.....................................................................24
AFDELING 2. RECHTEN VAN PLEEGZORGERS EN OUDERS..................................24
1
, §1 Verblijfsrecht en dagdagelijkse beslissingen versus belangrijke beslissingen
......................................................................................................................... 25
§2 Delegatie van de ouderlijke rechten en bevoegdheden aan pleegzorgers. .25
§3 Recht op toezicht op de opvoeding.............................................................26
§4 Recht op persoonlijk contact met het pleegkind.........................................27
AFDELING 3. BEVOEGDHEID VAN DE FAMILIERECHTBANK EN DE
JEUGDRECHTBANK.............................................................................................. 27
§1 Samenhang van maatregelen inzake ouderlijk gezag +
jeugdbeschermingsmaatregelen......................................................................27
AFDELING 4. AANSPRAKELIJKHEID VOOR ONRECHTMATIGE DAAD VAN HET
PLEEGKIND.......................................................................................................... 29
§1 Aansprakelijkheid van het minderjarige pleegkind......................................29
§2 Aansprakelijkheid van de ouders en pleegzorgers......................................29
AFDELING 5. EINDE............................................................................................. 30
HOOFDSTUK V. RECHT VAN BROERS EN ZUSSEN OM NIET VAN ELKAAR TE WORDEN
GESCHEIDEN........................................................................................................................ 31
AFDELING 1. PERSONEEL TOEPASSINGSGEBIED.................................................31
§1 Juridisch verwante broers en zussen...........................................................31
§2 Met broers en zussen gelijkgestelde personen............................................31
AFDELING 2. VERWEZENLIJKING VAN HET RECHT...............................................31
HOOFDSTUK VI. VOOGDIJ OVER MINDERJARIGEN..........................................................32
AFDELING 1. ONTSTAAN VAN DE VOOGDIJ..........................................................32
AFDELING 2. ORGANISATIE VAN DE VOOGDIJ......................................................32
§1 Bevoegde vrederechter...............................................................................32
§2 Dringende maatregelen...............................................................................32
§3 Aanwijzing van de voogd.............................................................................32
§4 Redenen van ontlasting, onbekwaamheid, uitsluiting en ontzetting...........34
AFDELING 3. WERKING VAN DE VOOGDIJ............................................................34
§1 Algemeen.................................................................................................... 34
§2 Taken van de voogd en vrederechter bij aanvang van de voogdij..............34
§3 Goederenbeheer door de voogd..................................................................35
AFDELING 4. EINDE VAN DE VOOGDIJ EN DEFINITIEVE VOOGDIJREKENING.........35
§1 Gevallen van beëindiging van de voogdij....................................................35
§2 Definitieve voogdijrekening.........................................................................36
HOOFDSTUK VII. PLEEGVOOGDIJ.......................................................................................36
AFDELING 1. OMSCHRIJVING EN PRAKTISCH NUT................................................36
AFDELING 2. GRONDVEREISTEN..........................................................................36
AFDELING 3. VORMVEREISTEN............................................................................ 36
AFDELING 4. GEVOLGEN..................................................................................... 36
AFDELING 5. EINDE VAN DE PLEEGVOOGDIJ.......................................................37
2
, HOOFDSTUK VIII. ONTVOOGDING......................................................................................38
AFDELING 1. OMSCHRIJVING EN NUT..................................................................38
AFDELING 2. VORMEN......................................................................................... 38
§1 Wettelijke ontvoogding................................................................................38
§2 Gerechtelijke ontvoogding..........................................................................38
AFDELING 3. RECHTSSTATUUT VAN DE ONTVOOGDE MINDERJARIGE.................38
§1 Aangaande zijn persoon..............................................................................38
§2 Aangaande zijn goederen............................................................................39
AFDELING 4. EINDE VAN DE ONTVOOGDING.......................................................39
AFDELING 5. SANCTIES ALS GEVOLG VAN DE ONBEKWAAMHEID VAN DE
ONTVOOGDE MINDERJARIGE...............................................................................39
§1 Nietigverklaring van de rechtshandeling.....................................................39
§2 Vermindering van de verbintenissen van de ontvoogde.............................39
§3 Aansprakelijkheid van de curator................................................................40
TITEL IV. BESCHERMDE MEERDERJARIGEN............................................................................40
HOOFDSTUK I. PUBLIEKRECHTELIJKE MAATREGELEN VRIJHEIDSBEROVING.............40
AFDELING 1. MENSENRECHTELIJK KADER...........................................................40
AFDELING 2. DE WET INZAKE DE BESCHERMING OPGELEGD AAN EEN PERSOON
MET EEN PSYCHIATRISCHE AANDOENING...........................................................42
§1 Historiek en terminologie............................................................................42
§2 Vrijheidsbeperking van personen met een psychiatrische aandoening.......42
§3 Drie beschermingsmaatregelen..................................................................42
§4 Twee procedures......................................................................................... 43
§5 Modaliteiten van de beschermende observatiemaatregel...........................44
§6 Duur van de beschermingsmaatregelen.....................................................44
§7 Wijziging van de beschermingsmaatregelen...............................................44
AFDELING 3. INTERNERING VAN PERSONEN MET EEN GEESTESSTOORNIS.........45
§1 Voorwaarden voor internering (toepassingsgebied)....................................45
§2 Geen directe gevolgen voor de bekwaamheid van de geïnterneerde.........45
HOOFDSTUK II. PRIVAATRECHTELIJKE BESCHERMING..................................................47
AFDELING 1. VERVANGING VAN DE VROEGERE BESCHERMINGSSTATUTEN EN
OVERGANG NAAR HET ACTUELE STATUUT..........................................................47
§1 Krachtlijnen van het huidige statuut...........................................................47
§2 Structuur..................................................................................................... 47
AFDELING 2. TOEPASSINGSGEBIED VAN DE BESCHERMINGSREGELING..............48
§1 Meerderjarigen............................................................................................ 48
§2 Gezondheidstoestand die de zelfstandige behoorlijke belangenwaarneming
verhindert........................................................................................................ 48
§3 Verkwisters (art 488/2 OBW).......................................................................48
AFDELING 3. BUITENGERECHTELIJKE BESCHERMING..........................................49
3
, §1 Bescherming via een bijzonder geregelde lastgeving.................................49
§2 Techniek en draagwijdte............................................................................. 49
§3 Registratie................................................................................................... 49
§4 Uitvoering van de lastgeving.......................................................................49
§5 Einde........................................................................................................... 50
§6 Overgangsrecht........................................................................................... 50
AFDELING 4. RECHTERLIJKE BESCHERMING........................................................51
§1 Bescherming via onbekwaamheid...............................................................51
§2 Bewind......................................................................................................... 56
§3 Bijstand....................................................................................................... 59
§4 Vertegenwoordiging en beheer...................................................................61
§5 Procedurele aspecten.................................................................................. 62
TITEL III. BESCHERMINGSSTATUTEN VOOR MINDERJARIGEN
De minderjarige is de natuurlijke persoon die de volle leeftijd van 18 jaar nog niet
heeft bereikt (art. 388 OBW). Een persoon wordt meerderjarig op de dag van zijn
achttiende verjaardag (art. 488 OBW) op het uur waarop hij geboren werd, dit uur
staat vermeld in de geboorteakte (art. 44, 1° OBW)
- Op elke minderjarige is het Internationaal Verdrag inzake de rechten van het
Kind van toepassing
Waar in de regel iedere persoon titularis is van subjectieve rechten
(genotsbekwaamheid), is niet iedere persoon bekwaam om deze rechten zelfstandig
uit te oefenen (handelingsbekwaamheid)
- De handelingsbekwaamheid is een juridische techniek tot belemmering van
enerzijds minderjarigen, gelet op hun onervarenheid, en anderzijds personen
met een psychiatrische aandoening of geesteszwakken, gelet op hun
onvolwaardige wilsvorming
De bescherming van handelingsonbekwamenen vertoont twee aspecten:
Positief wordt de bescherming gerealiseerd doordat een derde in naam en voor
rekening van de handelingsonbekwame (vertegenwoordiging) of samen met
hem (bijstand) diens rechten uitoefent
Negatief wordt die bescherming gerealiseerd doordat het zelfstandig optreden
van de handelingsonbekwame met nietigheid wordt gesanctioneerd
HOOFDSTUK I. INTERNATIONAAL VERDRAG INZAKE DE RECHTEN
VAN HET KIND
Het Universeel Verdrag inzake de Rechten van het Kind van 20 november 1989, een
nagenoeg universeel verdrag, is voor België in werking getreden op 15 januari 1992.
- Van toepassing op elke minderjarige
- Omschreven in artikel 1 IVRK : “ieder kind jonger dan 18 jaar, tenzij de
minderjarigheid eerder wordt bereikt”
Het verdrag kent een hele reeks fundamentele rechten toe aan minderjarigen:
Recht op leven (art. 6 IVRK)
Recht op identiteit (art. 7-9 IVRK)
4
