Medische kennis
Periode 2
Week 1
Gezondheid: het vermogen zich aan te passen en eigen regie te voeren.
Ziekte: een malfunctie van organen/orgaanstelsels door een gebrekkige homeostatische regulatie.
Draagkracht: wat je aan kunt.
Draaglast: wat je voor je kiezen krijgt.
Decompensatie: disbalans doordat draaglast groter is dan draagkracht.
Draagkracht wordt bepaald door:
- Aanleg
- Conditie
- Psychische en sociale factoren
Draaglast wordt bepaald door:
- Endogene draaglast: van binnenuit
- Exogene draaglast: van buitenaf
Endogene ziekteoorzaken
- Erfelijkheid
- Congenitaal (tijdens de ontwikkeling)
Exogene ziekteoorzaken
- Fysisch (mechanisch, straling, thermisch)
- Chemisch (alcohol, roken, geneesmiddelen, chemische middelen)
- Microbiologisch (virus, bacterie, schimmel)
- Immunologisch (eczeem, hooikoorts, allergie)
- Voeding (te veel, te weinig, ongebalanceerd)
- Psychosociaal
Multifactoriële aandoeningen: aandoeningen door verschillende factoren.
Palpatie: voelen (pols, temperatuur huid)
Auscultatie: luisteren (bloeddrukmeting)
Inspectie: bekijken
Percussie: kloppen op de hand (vulling urineblaas, hoogte baarmoeder na bevalling)
Röntgenfoto
Röntgenstralen passeren het lichaam (2D beeld). Lucht/vloeistoffen: zwart, weefsel: grijs, bot: wit
(radiopaak: ondoordringbaar door röntgenstraling).
Contrast intraveneus: om bloedvaten en uitscheidingsstelsel te kunnen zien.
Contrast drinken: om spijsverteringsstelsel en uitscheidingsstelsel te kunnen zien.
CT-scan
,Röntgenbron roteert rond het lichaam en schuift steeds een beetje op (beeld voor beeld) (3D beeld).
Meer röntgenstraling nodig, maar mooier beeld (weke delen duidelijker) dan röntgenfoto.
Contrast kan intraveneus of door het te drinken gebruikt worden.
MRI-scan
Het lichaam wordt omgeven met een magnetisch veld en er worden radiogolven door het lichaam
gezonden. Energie van radiogolven wordt geabsorbeerd en weer vrijgeven. De energie wordt
gebruikt om een beeld te creëren. Gedetailleerder beeld van zachte weefsels dan een CT-scan.
Echo
Geluidsgolven worden door inwendige structuren weerkaatst. De echo’s vormen een beeld. Een echo
heeft geen bijwerkingen.
PET-scan
Radioactieve stof wordt opgenomen door het lichaam. De manier waarop en waar de stof wordt
opgenomen zegt iets over de processen in het lichaam. Het chemische functioneren wordt zichtbaar.
Ziektebeloop: hoe een ziekte zich ontwikkelt in de tijd.
Subklinisch: je merkt het nog niet (maar is al wel in je lichaam).
Manifest: het is duidelijk (er treden symptomen op).
Prodroom: voortekenen.
Acuut ziektebeloop: in korte tijd nemen symptomen toe, symptomen verdwijnen ook snel (griep).
Self-limiting: het lichaam kan het zelf goed aan.
Complicatie: een symptoom dat erbij komt.
Recidief: in korte tijd weer treedt dezelfde ziekte op (verschijnselen zijn helemaal weggeweest).
Chronisch ziektebeloop: geen periode zonder symptomen, afwisseling van exacerbatie en remissie.
Exacerbatie: verergering van symptomen.
Remissie: vermindering van symptomen.
Progressief ziektebeloop: ziekte wordt steeds erger, komt nooit meer op het oude niveau.
Infauste prognose: leidt tot de dood.
Therapie (gunstig beïnvloeden van het ziektebeloop):
- Causale therapie: wegnemen van de oorzaak.
Symptomatische therapie: wegnemen van de verschijnselen.
- Curatieve therapie: bedoeld om te genezen.
Palliatieve therapie: verlichten van lijden, levensverlenging.
- Operatieve therapie: m.b.v. operatieve ingreep.
Conservatieve therapie: chirurgisch (zonder operatie).
4 eiwitten waarop farmaca kunnen aangrijpen:
, - Receptoren
- Ionkanalen
- Enzymen
- Transporteiwitten
Sleutel-slot-principe: chemische boodschappers binden aan receptoren, omdat de receptor de juiste
ruimtelijke structuur (specificiteit) heeft.
Agonist: geneesmiddelen die hetzelfde effect geven als de natuurlijke chemische boodschapper.
Antagonist: geneesmiddelen die receptoren blokkeren voor de natuurlijke boodschapper.
Toedieningswegen:
Lokaal: geneesmiddel rechtstreeks op plaats van het probleem (huid, inhalatie, oog, neus, vaginaal).
Enteraal: geneesmiddel wordt oraal of rectaal (anus) ingenomen en via het maag-darmkanaal
opgenomen in het bloed. Enteraal toegediende geneesmiddelen komen pas na het passeren van de
lever in de bloedbaan en moeten bestand zijn tegen maagzuur en spijsvertering enzymen.
Parenteraal: geneesmiddel wordt rechtstreeks in het lichaam ingebracht.
- Intracutaan (in de huid)
- Subcutaan (onder de huid (in bindweefsel))
- Intramusculair (in een spier)
- Intraveneus (in een ader)
- Sublinguaal (onder de tong)
Resorptiesnelheid: tijd die nodig is om bloedplasma te bereiken (afhankelijk van toedieningsweg).
Farmacokinetiek: wat het lichaam met het geneesmiddel doet (absorptie, verdeling, eliminatie).
Farmacodynamiek: wat het geneesmiddel met het lichaam doet (therapeutisch effect).
Fasen farmacokinetiek:
- Absorptie: opname
Vrijkomen van geneesmiddel uit de toedieningsvorm en opname in de bloedbaan.
- Distributie: verdeling
Geneesmiddel wordt via de bloedsomloop over het lichaam verspreid.
- Metabolisme: omzetting
Het lichaam zet geneesmiddelen om zodat ze makkelijker worden uitgescheiden.
Metabolisering door de lever (geneesmiddelen die via maag-darmkanaal worden
opgenomen, passeren de lever voor ze in de bloedsomloop komen). Geneesmiddelen
worden hydrofieler gemaakt.
First-pass-effect: concentratie van een geneesmiddel daalt, door afbraak door de lever.
Periode 2
Week 1
Gezondheid: het vermogen zich aan te passen en eigen regie te voeren.
Ziekte: een malfunctie van organen/orgaanstelsels door een gebrekkige homeostatische regulatie.
Draagkracht: wat je aan kunt.
Draaglast: wat je voor je kiezen krijgt.
Decompensatie: disbalans doordat draaglast groter is dan draagkracht.
Draagkracht wordt bepaald door:
- Aanleg
- Conditie
- Psychische en sociale factoren
Draaglast wordt bepaald door:
- Endogene draaglast: van binnenuit
- Exogene draaglast: van buitenaf
Endogene ziekteoorzaken
- Erfelijkheid
- Congenitaal (tijdens de ontwikkeling)
Exogene ziekteoorzaken
- Fysisch (mechanisch, straling, thermisch)
- Chemisch (alcohol, roken, geneesmiddelen, chemische middelen)
- Microbiologisch (virus, bacterie, schimmel)
- Immunologisch (eczeem, hooikoorts, allergie)
- Voeding (te veel, te weinig, ongebalanceerd)
- Psychosociaal
Multifactoriële aandoeningen: aandoeningen door verschillende factoren.
Palpatie: voelen (pols, temperatuur huid)
Auscultatie: luisteren (bloeddrukmeting)
Inspectie: bekijken
Percussie: kloppen op de hand (vulling urineblaas, hoogte baarmoeder na bevalling)
Röntgenfoto
Röntgenstralen passeren het lichaam (2D beeld). Lucht/vloeistoffen: zwart, weefsel: grijs, bot: wit
(radiopaak: ondoordringbaar door röntgenstraling).
Contrast intraveneus: om bloedvaten en uitscheidingsstelsel te kunnen zien.
Contrast drinken: om spijsverteringsstelsel en uitscheidingsstelsel te kunnen zien.
CT-scan
,Röntgenbron roteert rond het lichaam en schuift steeds een beetje op (beeld voor beeld) (3D beeld).
Meer röntgenstraling nodig, maar mooier beeld (weke delen duidelijker) dan röntgenfoto.
Contrast kan intraveneus of door het te drinken gebruikt worden.
MRI-scan
Het lichaam wordt omgeven met een magnetisch veld en er worden radiogolven door het lichaam
gezonden. Energie van radiogolven wordt geabsorbeerd en weer vrijgeven. De energie wordt
gebruikt om een beeld te creëren. Gedetailleerder beeld van zachte weefsels dan een CT-scan.
Echo
Geluidsgolven worden door inwendige structuren weerkaatst. De echo’s vormen een beeld. Een echo
heeft geen bijwerkingen.
PET-scan
Radioactieve stof wordt opgenomen door het lichaam. De manier waarop en waar de stof wordt
opgenomen zegt iets over de processen in het lichaam. Het chemische functioneren wordt zichtbaar.
Ziektebeloop: hoe een ziekte zich ontwikkelt in de tijd.
Subklinisch: je merkt het nog niet (maar is al wel in je lichaam).
Manifest: het is duidelijk (er treden symptomen op).
Prodroom: voortekenen.
Acuut ziektebeloop: in korte tijd nemen symptomen toe, symptomen verdwijnen ook snel (griep).
Self-limiting: het lichaam kan het zelf goed aan.
Complicatie: een symptoom dat erbij komt.
Recidief: in korte tijd weer treedt dezelfde ziekte op (verschijnselen zijn helemaal weggeweest).
Chronisch ziektebeloop: geen periode zonder symptomen, afwisseling van exacerbatie en remissie.
Exacerbatie: verergering van symptomen.
Remissie: vermindering van symptomen.
Progressief ziektebeloop: ziekte wordt steeds erger, komt nooit meer op het oude niveau.
Infauste prognose: leidt tot de dood.
Therapie (gunstig beïnvloeden van het ziektebeloop):
- Causale therapie: wegnemen van de oorzaak.
Symptomatische therapie: wegnemen van de verschijnselen.
- Curatieve therapie: bedoeld om te genezen.
Palliatieve therapie: verlichten van lijden, levensverlenging.
- Operatieve therapie: m.b.v. operatieve ingreep.
Conservatieve therapie: chirurgisch (zonder operatie).
4 eiwitten waarop farmaca kunnen aangrijpen:
, - Receptoren
- Ionkanalen
- Enzymen
- Transporteiwitten
Sleutel-slot-principe: chemische boodschappers binden aan receptoren, omdat de receptor de juiste
ruimtelijke structuur (specificiteit) heeft.
Agonist: geneesmiddelen die hetzelfde effect geven als de natuurlijke chemische boodschapper.
Antagonist: geneesmiddelen die receptoren blokkeren voor de natuurlijke boodschapper.
Toedieningswegen:
Lokaal: geneesmiddel rechtstreeks op plaats van het probleem (huid, inhalatie, oog, neus, vaginaal).
Enteraal: geneesmiddel wordt oraal of rectaal (anus) ingenomen en via het maag-darmkanaal
opgenomen in het bloed. Enteraal toegediende geneesmiddelen komen pas na het passeren van de
lever in de bloedbaan en moeten bestand zijn tegen maagzuur en spijsvertering enzymen.
Parenteraal: geneesmiddel wordt rechtstreeks in het lichaam ingebracht.
- Intracutaan (in de huid)
- Subcutaan (onder de huid (in bindweefsel))
- Intramusculair (in een spier)
- Intraveneus (in een ader)
- Sublinguaal (onder de tong)
Resorptiesnelheid: tijd die nodig is om bloedplasma te bereiken (afhankelijk van toedieningsweg).
Farmacokinetiek: wat het lichaam met het geneesmiddel doet (absorptie, verdeling, eliminatie).
Farmacodynamiek: wat het geneesmiddel met het lichaam doet (therapeutisch effect).
Fasen farmacokinetiek:
- Absorptie: opname
Vrijkomen van geneesmiddel uit de toedieningsvorm en opname in de bloedbaan.
- Distributie: verdeling
Geneesmiddel wordt via de bloedsomloop over het lichaam verspreid.
- Metabolisme: omzetting
Het lichaam zet geneesmiddelen om zodat ze makkelijker worden uitgescheiden.
Metabolisering door de lever (geneesmiddelen die via maag-darmkanaal worden
opgenomen, passeren de lever voor ze in de bloedsomloop komen). Geneesmiddelen
worden hydrofieler gemaakt.
First-pass-effect: concentratie van een geneesmiddel daalt, door afbraak door de lever.
