Samenvatting
cyclus 3.1.3 en 3.1.4
Samenvatting cyclus 3.1.3 en 3.1.4 .......................................................................................................................................................................... 1
Kindertandheelkunde ................................................................................................................................................................................................ 3
Seminar (3081): Inleiding kindertandheelkunde .................................................................................................................................................. 3
Boek (3081): Kindertandheelkunde H1, H2 en H3 ................................................................................................................................................ 6
Seminar (3083): Gedragsbeïnvloeding ................................................................................................................................................................ 18
Boek (3083) – Kindertandheelkunde H5 ............................................................................................................................................................. 21
Boek (3295): Kindertandheelkunde H6, 7 en 10 ................................................................................................................................................. 25
Seminar (3295): Oral examination, diagnosis, and treatment planning for the child patient ............................................................................ 38
Seminar (3105/3106): casuïstiek 2...................................................................................................................................................................... 42
Seminar (3090): Cariësmanagement i/d kindertandheelkunde.......................................................................................................................... 44
Richtlijnen (3090) ................................................................................................................................................................................................ 49
Seminar (3098): Premature extracties ................................................................................................................................................................ 51
Seminar (3100): Anesthesie ................................................................................................................................................................................ 53
Orthodontie ............................................................................................................................................................................................................. 61
Seminar (3077): Groei en ontwikkeling I & gerelateerde stoornissen ................................................................................................................ 61
Seminar (3086): Groei en ontwikkeling II: embryonale fase, foetale fase en postnatale fase ........................................................................... 68
Seminar (3097): Gelaatsanalyse.......................................................................................................................................................................... 73
Seminar (3102): Orthodontische behandelplanning a.d.h.v. een casus ............................................................................................................. 79
Farmacologie ........................................................................................................................................................................................................... 82
KC (3109): Farmacokinetiek – wat doet het lichaam met een medicijn? ........................................................................................................... 82
Seminar (3109): Farmacokinetiek ....................................................................................................................................................................... 84
Seminar (3110): polyfarmacie ............................................................................................................................................................................. 87
KC (3110): Diabetes mellitus type 1 en type 2: Overzicht, verschillen en overeenkomsten............................................................................... 90
KC (3110): Chronische nierschade (chronische nierinsufficiëntie)...................................................................................................................... 90
KC (3110): decompensatio cordis (hartfalen) ..................................................................................................................................................... 93
KC (3110): Atriumfibrilleren / boezemfibrilleren (AF) ......................................................................................................................................... 95
KC (3110): Astma en COPD.................................................................................................................................................................................. 97
Boek (3134): Farmacologie ................................................................................................................................................................................. 98
Seminar (3134): Neurodegeneratieve ziekten, beroerte, en psychiatrische aandoeningen ............................................................................ 102
Seminar (3166): Polyfarmacie ........................................................................................................................................................................... 104
Boek (3166): Farmacologie ............................................................................................................................................................................... 108
Fysiologie ............................................................................................................................................................................................................... 111
Seminar (3123): Neurodegeneratieve ziekten, beroerte, en psychiatrische aandoeningen ............................................................................ 111
Boek (3123): Inleiding i/d gerodontologie en geriatrie ..................................................................................................................................... 117
KC (3123): Ziekte v Alzheimer – de hersenen nader bekeken .......................................................................................................................... 119
KC (3123): Delier en dementie: overeenkomsten en verschillen...................................................................................................................... 120
KC (3123): Movement signs and symptoms of Parkinson’s disease ................................................................................................................. 121
1
, KC (3123): Hersenbloeding (traumatische + bloedige CVA’s) ........................................................................................................................... 122
KC (3123): Herseninfarct ................................................................................................................................................................................... 124
Seminar (3156): Chronische ziekten, sarcopenia, zintuigstoornissen ............................................................................................................... 126
KC (3156): Sarcopenia – taking charge of your muscle health as you age ........................................................................................................ 130
Gerodontologie ..................................................................................................................................................................................................... 132
Websites (3146) ................................................................................................................................................................................................ 132
KC (3146): Behandeling acuut herseninfarct .................................................................................................................................................... 134
KC (3146): Jan vertelt over de gevolgen v/e herseninfarct en wat begeleiding voor hem inhoudt.................................................................. 135
KC (3146): Droge mond - oorzaken, symptomen, behandeling en preventie................................................................................................... 136
KC (3146): Mgzh bij mensen met ernstige geestelijke gezondheidsproblemen ............................................................................................... 137
KC (3146): Barrières, facilitatoren en aanbevolen interventies om de mgzh te verbeteren bij mensen met SMI ........................................... 138
KC (3146): Oral health and general health part 2 – impact of periodontitis on the cardiovascular system ..................................................... 140
Artikel (3146): Severe periodontal disease increases acute myocardial infarction and stroke: a 10-year retrospective follow-up study ...... 141
Artikel (3146): Parodontitis, diabetes mellitus, hart- en vaatziekten – een Bermudadriehoek ....................................................................... 143
Artikel (3146): Vroege orale symptomen vd ziekte v Parkinson ....................................................................................................................... 144
Artikel (3146): Gait speed and survival in older adults ..................................................................................................................................... 145
Seminar (3146): ouderdomsziekten i/d tandheelkundige praktijk ................................................................................................................... 147
Seminar (3170): Chronische ziekten en zintuigstoornissen .............................................................................................................................. 156
KC (3170): Oral health & general health, part 3 – effect of periodontitis on the sugar metabolism ................................................................ 163
KC (3170): Dental management of patients with osteoporosis ........................................................................................................................ 164
Artikel (3170): Relationship between swallowing function and the skeletal muscle mass of older adults requiring long-term care .............. 165
Artikel (3170): Impact of rheumatic diseases on oral health and quality of life ............................................................................................... 167
Website (3170): Dental tips for the rheumatoid arthritis PT ............................................................................................................................ 168
2
, Kindertandheelkunde
Seminar (3081): Inleiding kindertandheelkunde
Doelstellingen tandheelkundige zorg voor kinderen
Doelstellingen
• Helpen bij de opvoeding v kinderen tot (gebits)-gezond gedrag.
o Kinderen meegeven dat gezonde mond belangrijk is.
• Het vroegtijdig herkennen v risico’s voor het ontstaan v thk aandoeningen in een zo vroeg mogelijk stadium; en
• Het helpen voorkomen en het eventueel behandelen v die aandoeningen.
Kinderen vanaf 0,5 jr. naar de TA!
Mondgezondheid jeugd in NL
• TA’en à KNMT/ANT
• Mondhygiënisten – NVM
• NVvK en TA-Pedodontologen
• Ivoren Kruis à ‘hou je mond gezond’ (voorlichting basisscholen), ‘gewoon gaaf’
• Jeugdartsen en consultatiebureaus
Projecten
• Giga gaaf: kinderen krijgen bij consultatiebureau een verwijzing nr de TA.
• Gezonde peutermonden: mondhygiënist op consultatiebureau gaf ouders voorlichting en adviezen.
o Hangt vd regio af welke strategie het beste werkt.
• Tooth camp: pubers (groep 8) krijgen een ‘boost’ in vaardigheden en voorlichting.
• Uitblinkers-project: voor tandartsen om het gesprek voor ouders over de mgzh v hun kind beter te laten verlopen.
• Brief waarin verzekeringen uitleggen dat kinderen tot 18 jaar tandheelkundige zorg vergoed krijgen.
Richtlijn mondzorg voor jeugdigen 2012: beschrijving vd hele tandheelkunde.
KIMO: klinische praktijkrichtlijn mondzorg voor jeugdigen à richtlijn ‘diagnostiek (2019)’ en ‘preventie en behandeling v cariës (2020)’ à
aanbevelingen kennen voor tentamen.
Ontwikkeling v kinderen
Lichamelijke ontwikkeling
Intellectuele of cognitieve ontwikkeling (Piaget)
• Sensomotorische fase (0-2 jr)
o Begrip vd wereld d.m.v. sensoriek en beweging
o Ontwikkeling v zintuigen (tasten, voelen, proeven), motoriek en geheugen
o Eerst vooral reflexen, daarna vrijwillige acties
o Nieuwsgierig, veel ontdekken
o Geen besef v objectpermanentie (ontwikkelt zich rond 8-12 mnd)
o Onverwachte gebeurtenissen prikkelt nieuwsgierigheid.
• Pre-operationele fase (2-6/7 jr)
o Symbolisch denken (vanaf 2 jr)
o Geen verschil tussen realiteit en fantasie
o Animisme
o Geen begrip v conservatie
o Simpel logisch denken (redeneren)
o Taalontwikkeling (gebruik v begrippen)
o Egocentrisch
o Bewust v hoe je de buitenwereld kunt beïnvloeden door imitatie en leren
• Concreet operationeel (7-12 jr)
3
, o Ontwikkeling v abstract (concreet) en logisch denken; worden beter in logisch redeneren m.b.t. concrete situaties.
o Aanleren v mentale manipulaties (tellen, meten, rekenen, begrijpend lezen, categoriseren) à daardoor beter redeneren.
o Begrip v conservatie
o Uitvoeren v mentale schema’s (inbeelden vd gevolgen zonder dat dit plaats vindt)
o Manipuleren v dingen
• Formeel operationeel (> 12 jr)
o Ontwikkeling v abstracte gedachten
o Hypothetisch denken
o Inbeelden v logische consequenties
o Deductief redeneren: als stelling in het algemeen geldt, dan ook in dit specifieke geval
o Kennen v een grijs gebied.
o Impact v verleden op toekomst begrijpen
o Hoe zou de wereld kunnen/moeten zijn?
o Gevolgen/complexiteit v liefde/werk/politiek/religie
o Veel vragen stellen
o Onafhankelijkheid
o Leeftijdsgenoten zijn geloofwaardiger dan ouders (vrienden belangrijkere rol, ouders minder belangrijke rol)
o Gezondheids-beschadigend gedrag (alcohol, drugs, roken, sensatie (risico’s nemen)
o Zelfvertrouwen
o Peer pressure om gedrag te laten veranderen (positief én negatieve werking)
Psychodynamische (karakter)ontwikkeling (Freud)
• ID: primitief, ongeorganiseerd, aangeboren deel vd persoonlijkheid
• Ego: rationeel en redelijk deel vd persoonlijkheid
• Superego: het geweten; verschil tussen goed en kwaad kunnen onderscheiden
• Fixatie: gedrag dat is blijven steken door onopgelost conflict
• Psychoseksuele ontwikkeling: gericht op genot als motivatie
o Orale fase (0-12/18m): bevrediging door zuigen/eten/bijten
o Anale fase (12m-3jr): bevrediging door eigen controle (bv. ontlasting controleren)
o Fallische-oedipale fase (3-5/6jr): genetalien, weten om te gaan met oedipuscomplex, rivaliteit
o Latentiefase (5/6-ado): seksualiteit grotendeels op de achtergrond, schoolleeftijd (niet opvallen, hetzelfde willen zijn als
anderen)
o Genitale fase (ado-vw): opkomst seksualiteit
Sociale ontwikkeling (Eriksson)
• Eerste jaar: hulpeloos en afhankelijk
• Tweede jaar: lopen en praten
• Peuter: koppigheidsfase, magisch denken, animisme
• Kleuter: verfijning motoriek (bv. huppelen)
• Latentiefase: deel vd groep, veel leren, alles weten, niet opvallen
• Adolescentie: zelf beslissen, bewust v wie ze zijn/hoe ze eruit zien
Behandeling
Behandelopties
• 0 t/m 3 jr: afhankelijk v kind, maar heb geen verwachtingen, kleine behandelingen willen soms wel.
• 4 t/m 6 jr: afhankelijk v kind, afleiding helpt goed, uitgebreide behandelingen lastig.
• 7 t/m 12 jr: behandelen lukt vak wel, aangepaste uitleg, zelf laten meewerken en beloning zijn erg belangrijk.
• 12+: behandel als volwassene, maar wees niet verbaasd als puber als een kind v 4 reageert. Negeer dit!
Voor iedereen: beloning is belangrijk!
Angst
Fight, fly of freeze reactie. Angst is nodig voor veiligheid, maar moet reel zijn (niet bang worden voor dingen die er niet zijn). Angst voor een
ding (state anxiety) of voor alles (trait anxiety) à vraag: hoe ging het de eerste keer bij zwemles, peuterklas etc.
4
cyclus 3.1.3 en 3.1.4
Samenvatting cyclus 3.1.3 en 3.1.4 .......................................................................................................................................................................... 1
Kindertandheelkunde ................................................................................................................................................................................................ 3
Seminar (3081): Inleiding kindertandheelkunde .................................................................................................................................................. 3
Boek (3081): Kindertandheelkunde H1, H2 en H3 ................................................................................................................................................ 6
Seminar (3083): Gedragsbeïnvloeding ................................................................................................................................................................ 18
Boek (3083) – Kindertandheelkunde H5 ............................................................................................................................................................. 21
Boek (3295): Kindertandheelkunde H6, 7 en 10 ................................................................................................................................................. 25
Seminar (3295): Oral examination, diagnosis, and treatment planning for the child patient ............................................................................ 38
Seminar (3105/3106): casuïstiek 2...................................................................................................................................................................... 42
Seminar (3090): Cariësmanagement i/d kindertandheelkunde.......................................................................................................................... 44
Richtlijnen (3090) ................................................................................................................................................................................................ 49
Seminar (3098): Premature extracties ................................................................................................................................................................ 51
Seminar (3100): Anesthesie ................................................................................................................................................................................ 53
Orthodontie ............................................................................................................................................................................................................. 61
Seminar (3077): Groei en ontwikkeling I & gerelateerde stoornissen ................................................................................................................ 61
Seminar (3086): Groei en ontwikkeling II: embryonale fase, foetale fase en postnatale fase ........................................................................... 68
Seminar (3097): Gelaatsanalyse.......................................................................................................................................................................... 73
Seminar (3102): Orthodontische behandelplanning a.d.h.v. een casus ............................................................................................................. 79
Farmacologie ........................................................................................................................................................................................................... 82
KC (3109): Farmacokinetiek – wat doet het lichaam met een medicijn? ........................................................................................................... 82
Seminar (3109): Farmacokinetiek ....................................................................................................................................................................... 84
Seminar (3110): polyfarmacie ............................................................................................................................................................................. 87
KC (3110): Diabetes mellitus type 1 en type 2: Overzicht, verschillen en overeenkomsten............................................................................... 90
KC (3110): Chronische nierschade (chronische nierinsufficiëntie)...................................................................................................................... 90
KC (3110): decompensatio cordis (hartfalen) ..................................................................................................................................................... 93
KC (3110): Atriumfibrilleren / boezemfibrilleren (AF) ......................................................................................................................................... 95
KC (3110): Astma en COPD.................................................................................................................................................................................. 97
Boek (3134): Farmacologie ................................................................................................................................................................................. 98
Seminar (3134): Neurodegeneratieve ziekten, beroerte, en psychiatrische aandoeningen ............................................................................ 102
Seminar (3166): Polyfarmacie ........................................................................................................................................................................... 104
Boek (3166): Farmacologie ............................................................................................................................................................................... 108
Fysiologie ............................................................................................................................................................................................................... 111
Seminar (3123): Neurodegeneratieve ziekten, beroerte, en psychiatrische aandoeningen ............................................................................ 111
Boek (3123): Inleiding i/d gerodontologie en geriatrie ..................................................................................................................................... 117
KC (3123): Ziekte v Alzheimer – de hersenen nader bekeken .......................................................................................................................... 119
KC (3123): Delier en dementie: overeenkomsten en verschillen...................................................................................................................... 120
KC (3123): Movement signs and symptoms of Parkinson’s disease ................................................................................................................. 121
1
, KC (3123): Hersenbloeding (traumatische + bloedige CVA’s) ........................................................................................................................... 122
KC (3123): Herseninfarct ................................................................................................................................................................................... 124
Seminar (3156): Chronische ziekten, sarcopenia, zintuigstoornissen ............................................................................................................... 126
KC (3156): Sarcopenia – taking charge of your muscle health as you age ........................................................................................................ 130
Gerodontologie ..................................................................................................................................................................................................... 132
Websites (3146) ................................................................................................................................................................................................ 132
KC (3146): Behandeling acuut herseninfarct .................................................................................................................................................... 134
KC (3146): Jan vertelt over de gevolgen v/e herseninfarct en wat begeleiding voor hem inhoudt.................................................................. 135
KC (3146): Droge mond - oorzaken, symptomen, behandeling en preventie................................................................................................... 136
KC (3146): Mgzh bij mensen met ernstige geestelijke gezondheidsproblemen ............................................................................................... 137
KC (3146): Barrières, facilitatoren en aanbevolen interventies om de mgzh te verbeteren bij mensen met SMI ........................................... 138
KC (3146): Oral health and general health part 2 – impact of periodontitis on the cardiovascular system ..................................................... 140
Artikel (3146): Severe periodontal disease increases acute myocardial infarction and stroke: a 10-year retrospective follow-up study ...... 141
Artikel (3146): Parodontitis, diabetes mellitus, hart- en vaatziekten – een Bermudadriehoek ....................................................................... 143
Artikel (3146): Vroege orale symptomen vd ziekte v Parkinson ....................................................................................................................... 144
Artikel (3146): Gait speed and survival in older adults ..................................................................................................................................... 145
Seminar (3146): ouderdomsziekten i/d tandheelkundige praktijk ................................................................................................................... 147
Seminar (3170): Chronische ziekten en zintuigstoornissen .............................................................................................................................. 156
KC (3170): Oral health & general health, part 3 – effect of periodontitis on the sugar metabolism ................................................................ 163
KC (3170): Dental management of patients with osteoporosis ........................................................................................................................ 164
Artikel (3170): Relationship between swallowing function and the skeletal muscle mass of older adults requiring long-term care .............. 165
Artikel (3170): Impact of rheumatic diseases on oral health and quality of life ............................................................................................... 167
Website (3170): Dental tips for the rheumatoid arthritis PT ............................................................................................................................ 168
2
, Kindertandheelkunde
Seminar (3081): Inleiding kindertandheelkunde
Doelstellingen tandheelkundige zorg voor kinderen
Doelstellingen
• Helpen bij de opvoeding v kinderen tot (gebits)-gezond gedrag.
o Kinderen meegeven dat gezonde mond belangrijk is.
• Het vroegtijdig herkennen v risico’s voor het ontstaan v thk aandoeningen in een zo vroeg mogelijk stadium; en
• Het helpen voorkomen en het eventueel behandelen v die aandoeningen.
Kinderen vanaf 0,5 jr. naar de TA!
Mondgezondheid jeugd in NL
• TA’en à KNMT/ANT
• Mondhygiënisten – NVM
• NVvK en TA-Pedodontologen
• Ivoren Kruis à ‘hou je mond gezond’ (voorlichting basisscholen), ‘gewoon gaaf’
• Jeugdartsen en consultatiebureaus
Projecten
• Giga gaaf: kinderen krijgen bij consultatiebureau een verwijzing nr de TA.
• Gezonde peutermonden: mondhygiënist op consultatiebureau gaf ouders voorlichting en adviezen.
o Hangt vd regio af welke strategie het beste werkt.
• Tooth camp: pubers (groep 8) krijgen een ‘boost’ in vaardigheden en voorlichting.
• Uitblinkers-project: voor tandartsen om het gesprek voor ouders over de mgzh v hun kind beter te laten verlopen.
• Brief waarin verzekeringen uitleggen dat kinderen tot 18 jaar tandheelkundige zorg vergoed krijgen.
Richtlijn mondzorg voor jeugdigen 2012: beschrijving vd hele tandheelkunde.
KIMO: klinische praktijkrichtlijn mondzorg voor jeugdigen à richtlijn ‘diagnostiek (2019)’ en ‘preventie en behandeling v cariës (2020)’ à
aanbevelingen kennen voor tentamen.
Ontwikkeling v kinderen
Lichamelijke ontwikkeling
Intellectuele of cognitieve ontwikkeling (Piaget)
• Sensomotorische fase (0-2 jr)
o Begrip vd wereld d.m.v. sensoriek en beweging
o Ontwikkeling v zintuigen (tasten, voelen, proeven), motoriek en geheugen
o Eerst vooral reflexen, daarna vrijwillige acties
o Nieuwsgierig, veel ontdekken
o Geen besef v objectpermanentie (ontwikkelt zich rond 8-12 mnd)
o Onverwachte gebeurtenissen prikkelt nieuwsgierigheid.
• Pre-operationele fase (2-6/7 jr)
o Symbolisch denken (vanaf 2 jr)
o Geen verschil tussen realiteit en fantasie
o Animisme
o Geen begrip v conservatie
o Simpel logisch denken (redeneren)
o Taalontwikkeling (gebruik v begrippen)
o Egocentrisch
o Bewust v hoe je de buitenwereld kunt beïnvloeden door imitatie en leren
• Concreet operationeel (7-12 jr)
3
, o Ontwikkeling v abstract (concreet) en logisch denken; worden beter in logisch redeneren m.b.t. concrete situaties.
o Aanleren v mentale manipulaties (tellen, meten, rekenen, begrijpend lezen, categoriseren) à daardoor beter redeneren.
o Begrip v conservatie
o Uitvoeren v mentale schema’s (inbeelden vd gevolgen zonder dat dit plaats vindt)
o Manipuleren v dingen
• Formeel operationeel (> 12 jr)
o Ontwikkeling v abstracte gedachten
o Hypothetisch denken
o Inbeelden v logische consequenties
o Deductief redeneren: als stelling in het algemeen geldt, dan ook in dit specifieke geval
o Kennen v een grijs gebied.
o Impact v verleden op toekomst begrijpen
o Hoe zou de wereld kunnen/moeten zijn?
o Gevolgen/complexiteit v liefde/werk/politiek/religie
o Veel vragen stellen
o Onafhankelijkheid
o Leeftijdsgenoten zijn geloofwaardiger dan ouders (vrienden belangrijkere rol, ouders minder belangrijke rol)
o Gezondheids-beschadigend gedrag (alcohol, drugs, roken, sensatie (risico’s nemen)
o Zelfvertrouwen
o Peer pressure om gedrag te laten veranderen (positief én negatieve werking)
Psychodynamische (karakter)ontwikkeling (Freud)
• ID: primitief, ongeorganiseerd, aangeboren deel vd persoonlijkheid
• Ego: rationeel en redelijk deel vd persoonlijkheid
• Superego: het geweten; verschil tussen goed en kwaad kunnen onderscheiden
• Fixatie: gedrag dat is blijven steken door onopgelost conflict
• Psychoseksuele ontwikkeling: gericht op genot als motivatie
o Orale fase (0-12/18m): bevrediging door zuigen/eten/bijten
o Anale fase (12m-3jr): bevrediging door eigen controle (bv. ontlasting controleren)
o Fallische-oedipale fase (3-5/6jr): genetalien, weten om te gaan met oedipuscomplex, rivaliteit
o Latentiefase (5/6-ado): seksualiteit grotendeels op de achtergrond, schoolleeftijd (niet opvallen, hetzelfde willen zijn als
anderen)
o Genitale fase (ado-vw): opkomst seksualiteit
Sociale ontwikkeling (Eriksson)
• Eerste jaar: hulpeloos en afhankelijk
• Tweede jaar: lopen en praten
• Peuter: koppigheidsfase, magisch denken, animisme
• Kleuter: verfijning motoriek (bv. huppelen)
• Latentiefase: deel vd groep, veel leren, alles weten, niet opvallen
• Adolescentie: zelf beslissen, bewust v wie ze zijn/hoe ze eruit zien
Behandeling
Behandelopties
• 0 t/m 3 jr: afhankelijk v kind, maar heb geen verwachtingen, kleine behandelingen willen soms wel.
• 4 t/m 6 jr: afhankelijk v kind, afleiding helpt goed, uitgebreide behandelingen lastig.
• 7 t/m 12 jr: behandelen lukt vak wel, aangepaste uitleg, zelf laten meewerken en beloning zijn erg belangrijk.
• 12+: behandel als volwassene, maar wees niet verbaasd als puber als een kind v 4 reageert. Negeer dit!
Voor iedereen: beloning is belangrijk!
Angst
Fight, fly of freeze reactie. Angst is nodig voor veiligheid, maar moet reel zijn (niet bang worden voor dingen die er niet zijn). Angst voor een
ding (state anxiety) of voor alles (trait anxiety) à vraag: hoe ging het de eerste keer bij zwemles, peuterklas etc.
4
