HOOFDSTUK 1: FINANCIEEL MANAGEMENT IN ONDERNEMING
DOELSTELLINGEN VAN FINANCIEEL MANAGEMENT
Milton Friedman: ‘De sociale verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven bestaat in het
verhogen van de winst voor de aandeelhouders’
- Winst => belangrijk voor continuïteit van de onderneming, maar NIET de
enigste doestelling van een bedrijf
- Dubbele reden:
o Onderneming heeft niet enkel financiële doelstellingen, ook; sociale,
ethische, maatschappelijke,… doelstellingen
Bv. respect voor milieu, goede arbeidsomstandigheden
o Winst is een onvolkomen maatstaf, en wordt beïnvloed door:
De gekozen waarderingsregels (bv. afschrijvingen, voorraden)
De toegepaste rapporteringsmethode (bv. cash-based vs.
accrual accounting)
Hierdoor kan de winst kunstmatig worden opgevoerd of verlaagd
WINSTMAXIMALISATIE ALS DOEL: PROBLEMEN OP KT EN LT
Korte termijn:
- (onderhouds-) kosten of investeringen uitstellen
- opleidingsprogramma’s te schrappen voor personeel
- kortetermijnverkoop pushen (pushen van verkoop zonder aandacht voor
klanttevredenheid)
dit ten koste van de relatie en performantie op lange termijn
Lange termijn:
- Hoe langetermijnwinstgevendheid meten?
o Want, weegt eenzelfde winstbedrag volgend jaar even zwaar door als
eenzelfde winstbedrag over 10 jaar?
- Tijdwaarde van geld en risico van voorspellingen op lange termijn
o €100 winst volgend jaar is minder waard dan €100 winst vandaag
o Risico’s nemen toe bij voorspellingen over de verre toekomst
Investeerders en managers geven vaak meer gewicht aan winst op korte
termijn, maar mogen de lange termijn niet uit het oog verliezen.
Winstbedrag is afhankelijk van boekhoudkundige keuzes:
1) Gebruikte waarderingsregels: hoe worden activa zoals machines,
voorraden of gebouwen gewaardeerd?
Wordt er degressief of lineair afgeschreven?
Welke voorraadwaarderingsmethode wordt er gebruikt? (FIFO,
LIFO, etc.)
2) Rapporteringsmethode
Wordt winst berekend op basis van kasstromen (cash
accounting) of transacties (accrual accounting)?
TIJDWAARDE VAN GELD:
,Een euro vandaag is meer waard dan een euro morgen. Waarom? Omdat geld dat
je vandaag hebt, kun je investeren, rente op ontvangen, of direct gebruiken. Geld
in de toekomst is minder zeker en verliest waarde door bijvoorbeeld inflatie.
Constante waarde: waarde van geld vandaag (nu)
Toekomstige waarde: waarde van geld in de toekomst, na rente of opbrengst
Rente/intrest: vergoeding die je krijgt voor het uitlenen of investeren van geld
Disconteren: Het berekenen van de toekomstige waarde van geld dat je nu bezit
Voorbeeld:
Vandaag €100 i.p.v. absolute zekerheid van €100 in een jaar
3% intrest => volgend jaar €103 onder absolute zekerheid
Dus: Contante (huidige) waarde van €103 in de toekomst is €100 vandaag
Toekomstige waarde van €100 vandaag is €103 over een jaar
FORMULE VOOR TOEKOMSTIGE WAARDE (FV)
FV = PV × (1 + r)^n
FV = future value
PV = present value
r = rentepercentage per periode
n = aantal perioden (jaren, maanden,…)
FORMULE VOOR CONTANTE WAARDE (PV)
PV = FV/(1+r)^n
WAARDECREATIE VOOR DE AANDEELHOUDERS
Optiek: eigenaars van de onderneming (aandeelhouders)
Finale doelstelling: Maximalisatie van de constante waarde van het bestaande
aandelenkapitaal
M.a.w.: gestreefd naar maximale actuele waarde van het actuele
aandelenkapitaal
=> verzoent KT en LT via actualisatie van de toekomstige kasstromen
SAMENHANG MET ANDERE DOELSTELLINGEN
Maatschappelijke belangstelling voor ethisch verantwoord ondernemen => verhoogt
bedrijfswaarde
Voorbeelden:
,CONTROLE
FRAUDES
- Begint 21ste eeuw = rijk aan financiële schandelen
Voorkoming van fraude => controle op financieel management
- Interne en externe controle nauw verbonden met het financiële beheer
INTERNE CONTROLE EN INTERNE AUDIT
Wat heeft financieel departement nodig?
Eigen intern controlesysteem
Aparte interne auditfunctie
o Onderzoekt (fraude)risico’s van gehanteerde interne procedures
o Gebeurd in onderneming zelf door mensen van onderneming
EXTERNE AUDIT
Mensen buiten onderneming (commissaris, bedrijfsrevisor) die financieel departement
controleren
Agencyproblematiek?
Tegengestelde belangen tussen management en aandeelhouders
Agencykosten = kosten van controle
- Management (Werknemers): expansie bedrijf, luxe-uitgaven, prestige en
carrièreverloop ten goede komen
- Aandeelhouders (Eigenaars): waarde van onderneming maximaliseren,
geld eruit halen
Externe audit helpt agencyproblematiek te beperken
Voorbeelden:
, - Managers investeren in te grote projecten of nemen andere bedrijven over
(groei omwille van prestige), ook al levert dit weinig waarde op voor de
aandeelhouders.
- Managers houden overtollige cash in het bedrijf i.p.v. het uit te keren als
dividend.
Beïnvloedende factoren:
VERLONING VOLGENS RESULTAAT
- Winstparticipatie en aandelenopties
o Door managers te belonen op basis van prestaties (bv. Door winst te
delen of aandelenopties naast basissalaris en bonus) worden ze
gestimuleerd om maar waarde te maximaliseren wat beter is voor
aandeelhouders
- Risico en kans van aandelenopties
o Aandelenopties: werknemers kunnen aandelen kopen van hun eigen
bedrijf, die kunnen opleveren, gaat agencyproblematiek beperken
omdat nu werknemers en aandeelhouders belangen delen
Dus werknemers gaan beter hun best doen om aandeelhouders
tevreden te houden omdat ze er nu zelf ook baat aan hebben
o Risico: aandelenkoers daalt => aandelenopties waardeloos
o Kans: aandelenkoers stijgt => managers grote financiële voordelen
OPVOLGING VAN RESULTATEN VIA DERDEN
- Externe partijen:
o Analisten
o Kredietinstellingen
o Investeerders
Houden prestaties van bedrijf nauw in de gaten, delen bevindingen publiek =>
meer druk op management om in belang van aandeelhouders te handelen
Extra transparantie en verantwoording => vermindering agencyproblematiek
VERVANGBAARHEID VAN HET MANAGEMENT
- Managementvervangbaarheid: wanneer managers weten dat ze vervangen
kunnen worden bij slechte prestaties => extra prikkel om goed te presteren
= sterke controlemaatregel
- Verhoogt druk op management
RISICO OP OVERNAME
- Slechte prestaties van bedrijf => overname, managers verliezen hun job
- Verhoogt druk op management
FINANCIËLE FUNCTIE IN DE ONDERNEMING
Beoogt het beheer van de geldstromen
DOELSTELLINGEN VAN FINANCIEEL MANAGEMENT
Milton Friedman: ‘De sociale verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven bestaat in het
verhogen van de winst voor de aandeelhouders’
- Winst => belangrijk voor continuïteit van de onderneming, maar NIET de
enigste doestelling van een bedrijf
- Dubbele reden:
o Onderneming heeft niet enkel financiële doelstellingen, ook; sociale,
ethische, maatschappelijke,… doelstellingen
Bv. respect voor milieu, goede arbeidsomstandigheden
o Winst is een onvolkomen maatstaf, en wordt beïnvloed door:
De gekozen waarderingsregels (bv. afschrijvingen, voorraden)
De toegepaste rapporteringsmethode (bv. cash-based vs.
accrual accounting)
Hierdoor kan de winst kunstmatig worden opgevoerd of verlaagd
WINSTMAXIMALISATIE ALS DOEL: PROBLEMEN OP KT EN LT
Korte termijn:
- (onderhouds-) kosten of investeringen uitstellen
- opleidingsprogramma’s te schrappen voor personeel
- kortetermijnverkoop pushen (pushen van verkoop zonder aandacht voor
klanttevredenheid)
dit ten koste van de relatie en performantie op lange termijn
Lange termijn:
- Hoe langetermijnwinstgevendheid meten?
o Want, weegt eenzelfde winstbedrag volgend jaar even zwaar door als
eenzelfde winstbedrag over 10 jaar?
- Tijdwaarde van geld en risico van voorspellingen op lange termijn
o €100 winst volgend jaar is minder waard dan €100 winst vandaag
o Risico’s nemen toe bij voorspellingen over de verre toekomst
Investeerders en managers geven vaak meer gewicht aan winst op korte
termijn, maar mogen de lange termijn niet uit het oog verliezen.
Winstbedrag is afhankelijk van boekhoudkundige keuzes:
1) Gebruikte waarderingsregels: hoe worden activa zoals machines,
voorraden of gebouwen gewaardeerd?
Wordt er degressief of lineair afgeschreven?
Welke voorraadwaarderingsmethode wordt er gebruikt? (FIFO,
LIFO, etc.)
2) Rapporteringsmethode
Wordt winst berekend op basis van kasstromen (cash
accounting) of transacties (accrual accounting)?
TIJDWAARDE VAN GELD:
,Een euro vandaag is meer waard dan een euro morgen. Waarom? Omdat geld dat
je vandaag hebt, kun je investeren, rente op ontvangen, of direct gebruiken. Geld
in de toekomst is minder zeker en verliest waarde door bijvoorbeeld inflatie.
Constante waarde: waarde van geld vandaag (nu)
Toekomstige waarde: waarde van geld in de toekomst, na rente of opbrengst
Rente/intrest: vergoeding die je krijgt voor het uitlenen of investeren van geld
Disconteren: Het berekenen van de toekomstige waarde van geld dat je nu bezit
Voorbeeld:
Vandaag €100 i.p.v. absolute zekerheid van €100 in een jaar
3% intrest => volgend jaar €103 onder absolute zekerheid
Dus: Contante (huidige) waarde van €103 in de toekomst is €100 vandaag
Toekomstige waarde van €100 vandaag is €103 over een jaar
FORMULE VOOR TOEKOMSTIGE WAARDE (FV)
FV = PV × (1 + r)^n
FV = future value
PV = present value
r = rentepercentage per periode
n = aantal perioden (jaren, maanden,…)
FORMULE VOOR CONTANTE WAARDE (PV)
PV = FV/(1+r)^n
WAARDECREATIE VOOR DE AANDEELHOUDERS
Optiek: eigenaars van de onderneming (aandeelhouders)
Finale doelstelling: Maximalisatie van de constante waarde van het bestaande
aandelenkapitaal
M.a.w.: gestreefd naar maximale actuele waarde van het actuele
aandelenkapitaal
=> verzoent KT en LT via actualisatie van de toekomstige kasstromen
SAMENHANG MET ANDERE DOELSTELLINGEN
Maatschappelijke belangstelling voor ethisch verantwoord ondernemen => verhoogt
bedrijfswaarde
Voorbeelden:
,CONTROLE
FRAUDES
- Begint 21ste eeuw = rijk aan financiële schandelen
Voorkoming van fraude => controle op financieel management
- Interne en externe controle nauw verbonden met het financiële beheer
INTERNE CONTROLE EN INTERNE AUDIT
Wat heeft financieel departement nodig?
Eigen intern controlesysteem
Aparte interne auditfunctie
o Onderzoekt (fraude)risico’s van gehanteerde interne procedures
o Gebeurd in onderneming zelf door mensen van onderneming
EXTERNE AUDIT
Mensen buiten onderneming (commissaris, bedrijfsrevisor) die financieel departement
controleren
Agencyproblematiek?
Tegengestelde belangen tussen management en aandeelhouders
Agencykosten = kosten van controle
- Management (Werknemers): expansie bedrijf, luxe-uitgaven, prestige en
carrièreverloop ten goede komen
- Aandeelhouders (Eigenaars): waarde van onderneming maximaliseren,
geld eruit halen
Externe audit helpt agencyproblematiek te beperken
Voorbeelden:
, - Managers investeren in te grote projecten of nemen andere bedrijven over
(groei omwille van prestige), ook al levert dit weinig waarde op voor de
aandeelhouders.
- Managers houden overtollige cash in het bedrijf i.p.v. het uit te keren als
dividend.
Beïnvloedende factoren:
VERLONING VOLGENS RESULTAAT
- Winstparticipatie en aandelenopties
o Door managers te belonen op basis van prestaties (bv. Door winst te
delen of aandelenopties naast basissalaris en bonus) worden ze
gestimuleerd om maar waarde te maximaliseren wat beter is voor
aandeelhouders
- Risico en kans van aandelenopties
o Aandelenopties: werknemers kunnen aandelen kopen van hun eigen
bedrijf, die kunnen opleveren, gaat agencyproblematiek beperken
omdat nu werknemers en aandeelhouders belangen delen
Dus werknemers gaan beter hun best doen om aandeelhouders
tevreden te houden omdat ze er nu zelf ook baat aan hebben
o Risico: aandelenkoers daalt => aandelenopties waardeloos
o Kans: aandelenkoers stijgt => managers grote financiële voordelen
OPVOLGING VAN RESULTATEN VIA DERDEN
- Externe partijen:
o Analisten
o Kredietinstellingen
o Investeerders
Houden prestaties van bedrijf nauw in de gaten, delen bevindingen publiek =>
meer druk op management om in belang van aandeelhouders te handelen
Extra transparantie en verantwoording => vermindering agencyproblematiek
VERVANGBAARHEID VAN HET MANAGEMENT
- Managementvervangbaarheid: wanneer managers weten dat ze vervangen
kunnen worden bij slechte prestaties => extra prikkel om goed te presteren
= sterke controlemaatregel
- Verhoogt druk op management
RISICO OP OVERNAME
- Slechte prestaties van bedrijf => overname, managers verliezen hun job
- Verhoogt druk op management
FINANCIËLE FUNCTIE IN DE ONDERNEMING
Beoogt het beheer van de geldstromen
