Samenvatting HOC biopsychosociale pijnbehandeling

1.Inleiding: behandelprincipes
1.1 Chronische pijn
 IASP def: onaangename sensorische & emotionele ervaring geassocieerd/lijkend op actuele of potentiële
weefselschade
o Duur >3mnd
o Hoofdreden waarom mensen medische hulp zoeken
o Prevalentie: 11-44% wereldwijd  meer dan diabetes + hart + kanker gecombineerd
o Is multifactorieel  biologische, psychologische & sociale factoren kunnen invloed hebben
o Hoge economische kost  in België 11 miljard  onnodig shoppen & operaties
o Is beschouwd als een ziekte, niet gewoon een symptoom
 Meest voorkomende aandoeningen = OA, rugpijn, HP
 Meer bij: vrouwen, >65jr, lage socio-economische achtergrond, traumatische ervaring + beperking in ADL
o Hogere percentage depressie, zelfmoord, opioïde gebruik/misbruik
o Geassocieerd met lagere levensverwachting
 Mensen met chronische pijn zijn 6jr ouder dan mensen v hun leeftijd zonder p
 Levensverwachting daalt met 1 jaar per 10jr pijn
 Mortaliteit daalt na verbetering levensstijl
o Nood aan multimodale aanpak  PSE, oefen-T, stressmanagement, slaapmanagement, dieet, AH
Psychologische factoren Sociale factoren Levensstijl factoren
Depressie, bezorgdheid, Eerdere pijn, ervaringen, job- Slechte slaap, slecht dieet, stress, gebrek
somatisatie/catastroferen, cognitieve tevredenheid, drugsmisbruik, sociale FA, sedentair gedrag, roken
beliefs, emotionele stress, angst, steun, taal & culturele barrière  Deze factoren onderhouden de cp op
coping  Geen steun familie  meer lange termijn
 Angst voor bewegen  zeker chronische klachten  Roken invloed op prognose 
aanpakken want je hebt bew  Slecht verstaan wat Dr zegt  vernauwing bloedvaten, weefsels
nodig voor behandeling catastroferen want je begrijpt het herstellen slechter, minder T-trouw 
niet goed rookstop = 1ste stap behandeling
 20% w bepaald door genen  dus 80% flexibiliteit op pijn te behandelen
o Epigenetica  paperclips zetten op bepaalde delen die belangrijker zijn
o Epigenetica = welke genen tot uiting komen en welke niet  kan je beïnvloeden door
levensstijlfactoren
o Genetische veranderingen bij chronische pijn-P’en  relevante genen zijn gerelateerd aan:
 ZS, immuunsysteem, mitochondriaal & E-metabolisme, opioïde receptor modulatie, HPA-
as
 Epigenetisch systeem zou wel invloed kunnen hebben op MSK systeem, maar op genoom
geen invloed
o Te weinig slaap  gaat bepaald gen tot uiting brengen
 Op welke factoren moeten we ons focussen bij de revalidatie: predisponerende, onderhoudende of causale
factoren?
o Predisponerende = factoren die al aanwezig waren bv genetische vooraanleg, levensstijl (kan je
wel invloed hebben als kine)
o Causale factoren  kan je niks meer aan doen (mensen krijgen te snel operatie omdat ze de
oorzaak willen verhelpen, terwijl er andere processen zijn die beter aangepakt kunnen w)
o Onderhoudende factoren  samen zoeken met P welke deze zijn
 Deze factoren zorgen dat de pijn blijft bestaan
 Bv levensstijl factoren zoals roken kunnen pijn onderhouden

,1.2 5 stappen in klinisch redeneerproces
 1. Identificeren relevante levensstijlfactoren (roken, vermijdingsgedrag, sedentair)  aankaarten door
anamnese
o Slaap  kan je als kine advies over geven  te ernstig  slaappsycholoog
o Sport  kine
o Stress  als kine advies geven, maar psycholoog inschakelen bij te groot probleem
o Voeding  alleen tips, geen advies  advies alleen door arts & diëtist
o Determinanten  perceptie & sociale steun aankaarten
 2. Identificeren & aanpakken v barrières voor gedragsmatig levensstijl verandering
o Ziekteperceptie  bepaalt hoe bereid P is om te veranderen naar gezonde levensstijl
 Ziektepercepties aanpakken is 1ste stap na identificatie door PSE
o Pijncognities  catastroferen, kinesiofobie, hypervigilantie
 Juiste info geven!!
o Bew-gedrag  persisterend gedrag & vermijding gaan vaak samen maar allebei apart aanpakken
o Coping  actieve of passieve coping
o Revalidatie verwachtingen
 3. Ontwerpen individueel, multimodale interventie samen met P
 4. Toepassen interventie + motivatie aanbrengen + adaptaties
 5. Faciliteren long-term T-trouw

1.2.1 Identificeren & aanpakken v barrières voor gedragsmatig
levensstijl verandering
PSE (pain science education)
 PSE
o PSE faciliteert coping  v passieve naar actieve coping
o Verbetering verstaan v pijnklachten
o Verbeteren functionering
o Verbeteren QOL & stress
o Verminderen pijnintensiteit & ernst v respons op nociceptieve stimuli
o Verbeteren pijncognitie
 Educatie zorgt voor desensitisatie v/h brein
o Na educatie is er minder aandacht voor pijn i/d hersenen
o Alleen info is niet genoeg  na info uitleggen wat P ermee kan doen bv aanpassen
levensstijlfactoren (= heel P specifiek)
Slaapmanagement – insomnia
 Insomnia def:
o >30min nodig om in slaap te vallen en/of >30min wakker na inslapen voor >3dgn/week voor
>3mnd
o Bij afwezigheid andere intrinsieke slaapstoornissen & onvoldoende gelegenheid/omstandigheden
voor slaap
 53-90% v chronische pijn-P’en hebben insomnia
o = barrière voor effectieve pijnmanagement & onderhoudende factor v chronische pijn
o Goede nacht slaap  zijn veel meer fysiek actief
o Slaapmedicatie niet langer dan 3-4dgn nemen  hierna geen effect meer =+> slaapkwaliteit zal
niet meer verbeteren door de medicatie
 CGT voor insomnia  verbeteren slaapkwaliteit, daling depressieve symptomen + pijn + vermoeidheid
o Stimuluscontrole, slaaprestrictie, cognitieve therapie, relaxatie, slaaphygiëne

, Slaaptekort & immuniteit
o Slaaptekort nauw verbonden met immuniteit
o Homeostase
 Reguleert CV-, endocriene-, immuunsysteem + metabolisme, lichaams-T, cel-expressie
 Goede slaap = meer natural killer cel, monocyt & lymfocyt activiteit
 Goede slaap = minder inflammatie
o Onvoldoende slaap = stres op lichaam  afname immuniteit + meer kans op infecties
 Insomnia = geassocieerd met versneld ouder w v immuunsysteem
o Insomnia = meer inflammatie  toename glia-activiteit  meer inflammatie  overgevoeligheid
 Zorgt voor CS  meer IL-1 & IL-6, TNF-α
 Inflammatoire factoren zorgen dan weer voor slechter slapen  vicieuze cirkel
 Slaaptekort & stress
o Stress intolerantie is groot  associatie tss niveau v anxiety en insomnia ernst
o Grote stressvolle events of traumatische gebeurtenissen zorgen voor slaapproblemen  stress 
chronische pijn
Voeding (meer info later)
Stress
 Stressintolerantie  symptomen: pijn, vermoeidheid, cognitieve stoornissen
 Dysfunctioneel fysiologisch stress respons systeem
o Korte termijn  symp ZS & paraysmp ZS in disbalans
o Lange termijn  HPA-as
 Disbalans in AZS  lichaam in constante staat v fysieke stres
o Hoge HF, BD AH + pupil dilatatie & zweten
 HPA-as = essentieel voor herstel v stres (incl FA)  door metabole actie & immunoregulatie
o Uit evenwicht + zal uitgeput geraken
 Zal niet meer reageren op stresssignalen (bv teveel of weinig cortisol maken)
  langdurige laaggradige inflammatie in lichaam
  P’en zijn cognitief niet meer flexibel + verdragen geen stress meer
 Lichaam is fysiek niet in staat om goed om te gaan met stressoren
 Hersengebied verantwoordelijk voor top-down controle v stressresponssysteem  vaak veranderd
functioneel gedrag bij verschillende chronische pijnpopulaties
 Stress & immuniteit
o Stress haalt homeostase uit balans  meer inflammatie
o P vertoont immuniteit v iemand die veel ouder is
 Stress & CS
o Stijging glutamaat  verhoogde gevoeligheid CZS
o Daling GABA & serotonine  daling inhibitie
 Hoog stressgehalte  P’en zullen vaak rond 4-5u wakker w als piek v cortisol dan is
 Extreme stres kan overgedragen w bij zwangerschap op kind
 Geïndividualiseerde stressmanagement
o 1. Stress-educatie
o 2. Stres-coping technieken aanleren
 Eliminate-chance-accept method, relaxatie, mood-uplifting activiteiten, cognitieve
aanpak, sociale steun, greenspace exposure
o 3. Generalisatie + exposure

, Fysieke activiteit
 FA
o 1. Doel stellen + identificeren lichaamsfuncties, contextuele factoren,…
o 2. Shared-decision making
o 3. Aanpakken maladaptieve overtuigingen & potentiële barrières
o 4. Verbeteren relevante levensstijl factoren  slaap, stress & voeding
o 5. Identificeren v activiteiten die vermeden w en persisterend zijn
 Vermijding: graded activity (milde angst) of exposure in vivo (ernstige angst)
 Persisterend: zelfmanagement & acceptance-based interventies

1.2.2 Ontwerpen individueel, multimodale interventie samen met
P
 Shared-decision making!!!
o Faciliteert gedragsverandering + belangrijk voor T-trouw
 Wat doen:
o 1. Voorstellen v behandelingsopties
o 2. Evidence-based educatie over verwachte uitkomsten v deze opties
o 3. P laten beslissen
 Geldt voor tijdsdruk, blootstelling aan stress, werk, gezin

1.2.3 Toepassen interventie + motivatie aanbrengen + adaptaties
 Fases v gedragsverandering




1.2.4 Faciliteren langdurige T-trouw
 Wat hebben dry needling, massage, acupunctuur, orthopedische chirurgie & roken gemeen?
o Allemaal korttijdig analgetisch effect
o Roken op lange termijn = meer inflammatie + meer kans op chronische pijn
 Initiërende & onderhoudende factoren voor laaggradige neuro-inflammatie:
o Fysieke inactiviteit, stres, fastfood, slechte slaap
o FA kan voor pieken v inflammatie zorgen  maar hoe meer actief, hoe beter je erop gaat reageren


1.Differentiaaldiagnostiek pijntypes
2.1 De 3 fenotypes v pijn
Nociceptieve pijn Neuropathische pijn Nociplastische pijn
Pijn tgv werkelijke of dreigende Pijn tgv laesie of ziekte v Pijn tgv veranderde nociceptie
schade aan niet-neuraal weefsel somatosensorische ZS