1. Semiologie v respiratoire systeem
1.1 Anamnese
1.1.1 Hoest
• Droog
• Met sputum (slijm verwerkt met speeksel)
o Waterig
o Mucus of mucopurolent
o Purulent (etter)
o Bloed = hemoptysis
• Hoestreflex
o Receptoren → neus & sinussen, post farynx,
pericard/diafragma, oor, maag, pleura,…
o Via zenuwen naar medullair hoestcentrum →
krijgt signalen v cortex
o Via zenuwen naar effectoren → expiratoire
spieren, diafragma, larynx, trachea, bronchi
• Complicaties v hoest
o Bv ribfracturen tijdens hoesten bij COPD P’en
met botontkalking
o ➔ onschuldige hoest kan grote complicaties
hebben
• Acute hoest
o Minder dan 3wkn
o Infectie/inflammatie in luchtwegen
o Kan eerste manifestatie zijn v chronische hoest → bij longziekten zoals COPD & astma
• Chronische hoest
o Door roken, omgeving & vervuiling
o Psychosomatische hoest → door lichamelijke/psychische stress
o Onverklaard/idiopathisch → veel P’en ➔ moeilijk te helpen
o Abnormale radiografie
▪ COPD (chronic bronchitis) ➔ je ziet op radiografie zwarte longen = emfyseem (= lucht
dat vastzit)
▪ Bronchiolitis, bronchiectase (verwijding luchtwegen)
▪ Cystic fibrose/muco → witte strepen op radiografie = waar slijm vastzit
▪ Luchtwegcompressie door bv tumor
▪ Tracheobronchomalacia → luchtweg klapt toe als P uitademt
▪ Longfibrose → littekening v/d long
▪ Longabsess → gat in long vult zich met vocht & lucht ➔ TBC ziet er ook zo uit
▪ Longkanker
• < 2% v P’en met chronische hoest
• Als hoest verandert → kijken naar kanker
• Al dan niet samen met ophoesten bloed
o Normale radiografie
▪ Astma
▪ Gastro-oesofageale reflux → zure reflux
▪ Postnatale drip/rhinosinusitis → slijm dat naar beneden zakt
▪ Door medicatie zoals ACE-inhibitoren
1
,1.1.2 Hemoptsysis
• Ophoesten bloed
• Heel verontrustend → ook als P bloedverdunner neemt, is dit niet
normaal
• Uitgebreid onderzoek nodig
• DD → hematemesis (bloeden v GI systeem) of bloeden v neus/keel
o Dus eerder bloed uit de maag: ga je dit overgeven
o Uit de neus: bloed vanuit neus naar longen en dan opgehoest
• Oorzaken
o Belangrijkste = pneumonie = longontsteking (gelukkig goed
te behandelen)
o Longkanker, aspergilloma, TBC, long abses, cardiale
problemen,…
• Behandeling
o Bij stabiele P
▪ CT scan thorax → grijze wolk = bloed, zwart = lucht
▪ Bloedonderzoek
▪ Bronhoscopie → proberen lokaliseren v waar bloeding komt
▪ Embolisatie bronchiale arterie
o Bij onstabiele P
▪ P draaien op kant waar je vermoed dat bloedding zit → zo kan P het best ventileren
▪ Soms buisje i/d keel om te ademen
▪ Bloeding stoppen
1.1.3 Dyspnoe
• = kortademigheid
• In diepte vragen wat voor soort het is
• Typisch = ‘s nachts = orthopneu (wanneer je stilligt → denk aan hartproblemen)
• Longgeluiden
o Stridor = bij inademen
o Wheezing = bij uitademing bv bij astma
o ➔ allebei fluitend
• MMRC schaal → hoe kortademig is de P
o Scoren voor behandeling & erna of de P is verbeterd
o Vanaf graad 2 w je als ziek beschouwd
• Oorzaken → grote etiologie
o Longaandoeningen
▪ Obstructieve aandoeningen: COPD, astma
▪ Restructieve aandoeningen: neuromusculair, pleurale ziektes
▪ Vasculaire ziekte: pulmonair embolisme
o Hartaandoeningen
o Anemie = bloedarmoede → te weinig RBC om O2 te dragen
o Deconditionering → uit conditie
o Psychogene oorzaken → hyperventileren
2
, 1.1.4 Thorax pijn
• Oorzaken → grote etiologie
o Non-respiratoire oorzaken
▪ Hartproblemen: coronair ziekte → doffe pijn
▪ Gastro-oesofageale reflux → zuur, brandende pijn
▪ (neuro)musculaire pijn: ribben, intercostale spieren → scherpe pijn
o Respiratoire oorzaken
▪ Pariëtale pleura: pleuritis, pneumonie, pneumothorax, pulmonair embolisme → scherpe
pijn (pleuritische pijn = heel specifiek)
▪ Longen & viscerale pleura hebben geen zenuwen → dus geen pijn
▪ Tumor is al heel uitgebreid & uitgezaaid als je pijn begint te voelen
1.2 Lichamelijk onderzoek
• Inspectie v/d thorax
o Respiratoire snelheid → meer dan 20x/min = tachypnae = te snel & geforceerd
o Respiratoire bew’en → symmetrie borstkas? Kan door bv klaplong/gebroken ribben
o Malformatie thorax → muco, NM ziektes
• Algemene inspectie
o Respiratoire distress → moeilijkheden met ademen, is P oncomfortabel
o Cyanose → blauw w lippen = teken v O2-tekort
o Opstopping → oedeem bij hartfalen
o Clubbing v/d vingers → verbreding & verbolling nagels ➔ long/hartproblemen door chronisch O2-
tekort
• Palpatie thorax
o Crepitaties v/d huid → subcutaan emfyseem bij klaplong
o Sputum
• Percuteren → kloppen met vinger op borstkas
o Dofheid = vocht tss de pleura → pleurale effusie
o Hypersonorisme = lucht tss de pleura → klaplong
• Ausculteren → stetoscoop
o Normale geluiden → vesiculair, symmetrisch
o Geluiden → crepitaties, ronchi (reutelen)
o Inspiratoir (stridor), expiratoir (wheezing)
1.3 Bijkomend onderzoek
• Bronchoscopie
o On-site imaging v/d luchtwegen
o Bloed/secreties bekijken
o Biospie bij longkanker
o Broncho-alveolair lavage
• Pleurale effusie
o Draineren v pleuraal vocht → net boven rip prikken
o Diagnostisch & therapeutisch
o Onder lokale anesthesie
o Analyse vocht → pH, LDH, glucose, proteïnen, hemotologie, pathologie,
microbiologie ➔ voor etiologie te bepalen longvocht
• Thoracoscopie
o Onder volledige anesthesie = kijkoperatie
o Diagnostisch → pleurale biopsie ➔ kanker, TBC,…
o Therapeutisch → pleurodese bij klaplong of pleurale effusie
3
1.1 Anamnese
1.1.1 Hoest
• Droog
• Met sputum (slijm verwerkt met speeksel)
o Waterig
o Mucus of mucopurolent
o Purulent (etter)
o Bloed = hemoptysis
• Hoestreflex
o Receptoren → neus & sinussen, post farynx,
pericard/diafragma, oor, maag, pleura,…
o Via zenuwen naar medullair hoestcentrum →
krijgt signalen v cortex
o Via zenuwen naar effectoren → expiratoire
spieren, diafragma, larynx, trachea, bronchi
• Complicaties v hoest
o Bv ribfracturen tijdens hoesten bij COPD P’en
met botontkalking
o ➔ onschuldige hoest kan grote complicaties
hebben
• Acute hoest
o Minder dan 3wkn
o Infectie/inflammatie in luchtwegen
o Kan eerste manifestatie zijn v chronische hoest → bij longziekten zoals COPD & astma
• Chronische hoest
o Door roken, omgeving & vervuiling
o Psychosomatische hoest → door lichamelijke/psychische stress
o Onverklaard/idiopathisch → veel P’en ➔ moeilijk te helpen
o Abnormale radiografie
▪ COPD (chronic bronchitis) ➔ je ziet op radiografie zwarte longen = emfyseem (= lucht
dat vastzit)
▪ Bronchiolitis, bronchiectase (verwijding luchtwegen)
▪ Cystic fibrose/muco → witte strepen op radiografie = waar slijm vastzit
▪ Luchtwegcompressie door bv tumor
▪ Tracheobronchomalacia → luchtweg klapt toe als P uitademt
▪ Longfibrose → littekening v/d long
▪ Longabsess → gat in long vult zich met vocht & lucht ➔ TBC ziet er ook zo uit
▪ Longkanker
• < 2% v P’en met chronische hoest
• Als hoest verandert → kijken naar kanker
• Al dan niet samen met ophoesten bloed
o Normale radiografie
▪ Astma
▪ Gastro-oesofageale reflux → zure reflux
▪ Postnatale drip/rhinosinusitis → slijm dat naar beneden zakt
▪ Door medicatie zoals ACE-inhibitoren
1
,1.1.2 Hemoptsysis
• Ophoesten bloed
• Heel verontrustend → ook als P bloedverdunner neemt, is dit niet
normaal
• Uitgebreid onderzoek nodig
• DD → hematemesis (bloeden v GI systeem) of bloeden v neus/keel
o Dus eerder bloed uit de maag: ga je dit overgeven
o Uit de neus: bloed vanuit neus naar longen en dan opgehoest
• Oorzaken
o Belangrijkste = pneumonie = longontsteking (gelukkig goed
te behandelen)
o Longkanker, aspergilloma, TBC, long abses, cardiale
problemen,…
• Behandeling
o Bij stabiele P
▪ CT scan thorax → grijze wolk = bloed, zwart = lucht
▪ Bloedonderzoek
▪ Bronhoscopie → proberen lokaliseren v waar bloeding komt
▪ Embolisatie bronchiale arterie
o Bij onstabiele P
▪ P draaien op kant waar je vermoed dat bloedding zit → zo kan P het best ventileren
▪ Soms buisje i/d keel om te ademen
▪ Bloeding stoppen
1.1.3 Dyspnoe
• = kortademigheid
• In diepte vragen wat voor soort het is
• Typisch = ‘s nachts = orthopneu (wanneer je stilligt → denk aan hartproblemen)
• Longgeluiden
o Stridor = bij inademen
o Wheezing = bij uitademing bv bij astma
o ➔ allebei fluitend
• MMRC schaal → hoe kortademig is de P
o Scoren voor behandeling & erna of de P is verbeterd
o Vanaf graad 2 w je als ziek beschouwd
• Oorzaken → grote etiologie
o Longaandoeningen
▪ Obstructieve aandoeningen: COPD, astma
▪ Restructieve aandoeningen: neuromusculair, pleurale ziektes
▪ Vasculaire ziekte: pulmonair embolisme
o Hartaandoeningen
o Anemie = bloedarmoede → te weinig RBC om O2 te dragen
o Deconditionering → uit conditie
o Psychogene oorzaken → hyperventileren
2
, 1.1.4 Thorax pijn
• Oorzaken → grote etiologie
o Non-respiratoire oorzaken
▪ Hartproblemen: coronair ziekte → doffe pijn
▪ Gastro-oesofageale reflux → zuur, brandende pijn
▪ (neuro)musculaire pijn: ribben, intercostale spieren → scherpe pijn
o Respiratoire oorzaken
▪ Pariëtale pleura: pleuritis, pneumonie, pneumothorax, pulmonair embolisme → scherpe
pijn (pleuritische pijn = heel specifiek)
▪ Longen & viscerale pleura hebben geen zenuwen → dus geen pijn
▪ Tumor is al heel uitgebreid & uitgezaaid als je pijn begint te voelen
1.2 Lichamelijk onderzoek
• Inspectie v/d thorax
o Respiratoire snelheid → meer dan 20x/min = tachypnae = te snel & geforceerd
o Respiratoire bew’en → symmetrie borstkas? Kan door bv klaplong/gebroken ribben
o Malformatie thorax → muco, NM ziektes
• Algemene inspectie
o Respiratoire distress → moeilijkheden met ademen, is P oncomfortabel
o Cyanose → blauw w lippen = teken v O2-tekort
o Opstopping → oedeem bij hartfalen
o Clubbing v/d vingers → verbreding & verbolling nagels ➔ long/hartproblemen door chronisch O2-
tekort
• Palpatie thorax
o Crepitaties v/d huid → subcutaan emfyseem bij klaplong
o Sputum
• Percuteren → kloppen met vinger op borstkas
o Dofheid = vocht tss de pleura → pleurale effusie
o Hypersonorisme = lucht tss de pleura → klaplong
• Ausculteren → stetoscoop
o Normale geluiden → vesiculair, symmetrisch
o Geluiden → crepitaties, ronchi (reutelen)
o Inspiratoir (stridor), expiratoir (wheezing)
1.3 Bijkomend onderzoek
• Bronchoscopie
o On-site imaging v/d luchtwegen
o Bloed/secreties bekijken
o Biospie bij longkanker
o Broncho-alveolair lavage
• Pleurale effusie
o Draineren v pleuraal vocht → net boven rip prikken
o Diagnostisch & therapeutisch
o Onder lokale anesthesie
o Analyse vocht → pH, LDH, glucose, proteïnen, hemotologie, pathologie,
microbiologie ➔ voor etiologie te bepalen longvocht
• Thoracoscopie
o Onder volledige anesthesie = kijkoperatie
o Diagnostisch → pleurale biopsie ➔ kanker, TBC,…
o Therapeutisch → pleurodese bij klaplong of pleurale effusie
3
